<< De meeste projecten tonen hoe belangrijk de ondersteuning vanuit de lokale overheid is.

Steden als Hamburg en Freiburg zijn de voorbeelden van een sterk collectief grondbeleid. Zij reserveren een groot deel van hun grond voor collectief bouwen. Ze verkopen tegen een vaste grondprijs en geven langere termijnen om een gemeenschap op te richten. Steden ondersteunen er met hun beleid de bouwgroepen.

In Vlaanderen gebeurt dit vandaag nog te beperkt.

[…] vele […] co-housingprojecten in Vlaanderen groeien enkel van onderuit, gesteund door één of meerdere experten.

En vaak hebben zij nog de lokale overheid te overtuigen van hun goede intenties en haalbaarheid. >>

Peggy Totté, architect-stedenbouwkundige, medewerkster ‘Architectuurwijzer’ (in een interview door Aagje van Cauwelaert van DuWoBo, 2017)

*****

<< [Bij] participatie […] zien we al snel dat meestal dezelfde witte, hoogopgeleide en vooral mannelijke club gemobiliseerd kan worden om zich te laten horen en te laten gelden. […]

De eerste uitdaging voor een actieve participatie is dan ook dat je de hele bevolking of toch tenminste een zeer goede afspiegeling van die bevolking mee aan het roer van je beleid zet. Dit betekent ook dat je andere vaardigheden dan mondigheid of kennis een rol moet laten spelen, zoals creativiteit, ijver, handigheid en betrokkenheid.

Daarom neig ik […] ook meer naar co-creatie in plaats van participatie. Creëer mee je publieke ruimte en de gemeenschap waarin je zelf leeft en werkt. Dat kan dan over zeer concrete zaken gaan die onze samenleving verbeteren […]

Zet je bevolking samen met experten en het resultaat is altijd beter dan als je het de experten alleen laat doen. >>

Joke Quintens, politica, sp.a, Dwarsdenkers (over co-creatie, 2014)

*****

<< Key asks from local government

– Make more land available, especially in urban areas. In Germany, for instance, state and local authorities may provide preferential access to public land for baugruppen (self-builders/cohousing communities) at a fixed price. In some instances, the municipality will also put in sustainable infrastructure beforehand to create serviced plots;

– Facilitate the formation of intentional community groups and help them navigate the challenges of designing and building cohousing projects;

– Take account of quality of life issues and inclusive decision-making when formulating planning policies and decisions. >>

Helen Jarvis, Kath Scanlon & Melissa Fernández Arrigoitia, researchers,  School of Geography, Politics and Sociology, Newcastle University, UK (in: ‘Cohousing: Shared Futures’, 2016)

*****

<< Toekomstbeeld

Bewuste woonkeuze   […]

Perspectief 2030:

– Overheden faciliteren burgerontwikkeling, bijvoorbeeld door financiële formules of locaties ter beschikking te stellen voor initiatiefnemers.

– De burgergroep treedt op als ontwikkelaar van de buurt. Professionele tussenpersonen brengen collectieve burgerontwikkeling en vraag met elkaar in contact.

– Het delen van private ruimte in een buurt wordt gestimuleerd door het voorzien van gepaste compensatiemechanismen. >>

Wonen Vlaanderen, Administratie en Bestuur (uit: ‘Startnota Slim Wonen en Leven’, transversale denkgroep begeleid door Helmer Rooze. 2016, onder het hoofdstuk: ‘Aanbod op maat van de woonbehoefte’)

*****

<< De tijd is voorbij dat het uitgangspunt van participatiebeleid nog geformuleerd wordt als:

‘het doel van het participatiebeleid is de burgers te betrekken bij de ontwikkeling van het overheidsbeleid’.

Deze doelstelling is gedateerd en zou beter vervangen kunnen worden door de volgende:

‘Het doel van het participatiebeleid is de stedelijke overheid te betrekken bij de maatschappelijke initiatieven van zijn burgers en deze waar mogelijk te stimuleren en te ondersteunen’. >>

Eisse Kalk, voorzitter Agora Europa, voorzitter Instituut voor Publiek en Politiek, Amsterdam; & Filip De Rynck, Departement Bestuurskunde, Hogeschool Gent (in: ‘Burgerbetrokkenheid en bewonersparticipatie in de Vlaamse steden’, voorstudies voor het ’Witboek Stedenbeleid, Thuis in de Stad’,  2002)

*****

<< Lokale of provinciale overheden bieden initiatiefnemers ruimte en mogelijkheden omdat ze vinden dat dit hun taak is. Het past perfect in een beleid waar participatie en burgerinitiatieven plaats krijgen om zich te ontwikkelen. De overheid schetst het kader, biedt mogelijkheden en de burger vult in.

Naast participatie is ook eigen beheer een onontbeerlijk element om over cohousing te spreken. Een gebrek aan betrokkenheid blijft in zulke projecten de grootste bedreiging, waardoor een cohousingproject snel kan degraderen tot een klassieke mede-eigendomsstructuur.

Vergelijk het met hoe de projectontwikkelaars onder de noemer “loft” banale nieuwbouwappartementen duurder konden aanprijzen.

Niettemin kan samenwerking tussen initiatiefnemers en projectontwikkelaars overwogen worden, op voorwaarde dat de intrinsieke eigenschappen van gemeenschappelijk wonen behouden blijven. >>

Samenhuizen vzw (in: ‘Sommige Vlamingen zijn klaar voor cohousing, nu nog de projectontwikkelaars’, nieuws-item op de website, 2016)

<< Europe-wide policy changes linked to shrinking economies and populations as well as neo-liberal planning approaches have meant drastic cuts in public expenditures. The development and maintenance of social housing is weakened and increasingly people are not finding access to the housing qualities they seek. […]

Such ‘supply shortages’ are increasingly motivating people to work locally to meet their own needs with a diversity of co-housing types: self-organized, collaborative and community-oriented housing.

These projects are often ecologically innovative and constructive complements to social housing, contributing to a sustainable urban development.

A new ‘housing culture’ of citizen self-organisation is emerging. >>

Enkeleda Kadriu, Urban and Regional Planning, TU, & Michael Lafond id22 (in: ‘The end of social housing, the beginning of co-housing?’, 2011)

*****

<< Wanneer mensen geconfronteerd worden met de moeilijkheid om hun recht op een behoorlijke woning uit te oefenen, creëren sommigen die zelf. Ze kiezen (of zijn gedwongen te kiezen) voor een andere weg om een ‘thuis’ te bouwen die hen toelaat te wonen, zich te ontplooien, een gezinsleven te leiden, aan hun toekomst te werken.

Die alternatieve vormen van wonen zijn talrijk, net als de levenstrajecten en –projecten van hun bewoners. Sommigen installeren zich ver weg van verstedelijkte gebieden, in een caravan op een toeristisch domein. Anderen gaan op zoek naar de kieren van de stad en nemen hun intrek in leegstaande gebouwen. Nog anderen kiezen ervoor om zich te verenigen en hun voordeel te doen met de solidariteit van het groepswonen.

Naast deze alternatieve vormen van wonen op zich, ontwikkelen sommige mensen of organisaties alternatieve strategieën om toegang te verwerven tot een al dan niet klassieke woning, door die zelf te bouwen, collectief te sparen of via wooncoöperatieven. >>

Steunpunt tot Bestrijding van Armoede (uit: ‘Bestaansonzekerheid en Sociale Uitsluiting’, 2011’)

*****

<< The question must have gone through the collective consciousness of more than one cohousing group over the years: “Can we convince affordable housing developers to build affordable cohousing communities?” To the surprise of many cohousers, the answer is actually “yes.”

Affordable housing developers are in large part progressive-minded burning souls who want nothing more than to create tightly knit communities for those who […] struggle to find safe, dependable homes […].

Cohousing, therefore, is of natural interest to many affordable-housing developers. It offers a clear model for achieving many of their most persistent goals:

– the personal empowerment of residents

– the creation of supportive social networks

– the potential for cooperative self-management. >>

Brad Gunkel, Architect, McCamant & Durrett Architects (CoHousing Company) (in: Making cohousing affordable: Strategies and successes, part 2’, cohousing.org, 2007)

*****

<< Des groupes d’habitants ayant pour projet de garantir l’accessibilité financière ou de réinsérer des personnes en difficulté rentrent […] pleinement dans la mission sociale des organismes publics.

La constitution d’une demande groupée présente de plus l’avantage de responsabiliser les occupants et de limiter les dégradations subies, de réduire l’empreinte écologique grâce à des comportements vertueux, d’animer les résidences en créant des solidarités et permet enfin aux organismes de mieux coller aux spécificités de la demande et de s’adapter  aux parcours de vie  des occupants. >>

Maury Julien (in: ‘L’insertion de l’autopromotion collective dans les politiques de l’habitat’, Mémoire de Master ‘Maîtrise d’Ouvrage et Programmation Urbaine’, Université Paris Est, 2010)

*****

<< Wil een woongemeenschap […] open staan voor lagere en bescheiden inkomens, dan krijgt ze het extra moeilijk en wordt ondersteuning vanuit een breder samenwerkingsverband nuttig en zelfs noodzakelijk […]. Die verruiming slaat niet enkel op het aantal deelnemers, maar ook op verschillende functies die door een breed aantal stakeholders in dergelijk samenwerkingsverband kunnen gedragen worden. Zij versterkt de werking van de […] woongemeenschappen en creëert schaalvoordelen die bijdragen tot de financiële haalbaarheid, de professionalisering en het opschalen van initiatieven [in functie van betaalbaarheid]. De samenhang van deze verschillende functies en de interactie tussen de betrokken instellingen, organisaties en initiatieven maakt de sterkte uit van [dit samenwerkingsverband]. >>

Luk Jonckheere, voorzitter ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ & Trui Maes, voortrekker Samenhuizen, voortrekker CLT Vlaanderen (uit: ‘Zelfontwikkeling Gemeenschappelijk Wonen – betaalbaar samen huizen in zelfbeheer’, Samenhuizen v.z.w. & Cedubo v.z.w., met steun van het Europees Sociaal Fonds, 2013)

*****

<< In some CoHousing communities agreed mechanisms are in place to put limits or ‘ceilings’ to the prices at which individually ‘owned’ property is sold. This has been in order to prevent future property sales from spiraling to such heights within the property market that it deters or prevents would-be members from joining those communities.

One mechanism used is to limit the price rises to only nominal cost-of-living increase.

Another arrangement is to link property sales to a local index of property market levels, or to independent property evaluation (although this could a less reliable means of achieving the goal of keeping prices down to a level of cost that will be ‘affordable’ to people wishing to join a CoHousing community for what it is, and merely a pleasant place to reside).  >>

Martin Field, Senior Lecturer, University of Northampton, Social Sciences, UK (uit: ‘Thinking about CoHousing, 2005)

<< De sociale huisvestingsmaatschappij DE ARK [te Turnhout] ziet een cohousingproject als een unieke kans om in te zetten op enerzijds de beleving van de bewoners, integratie in de omgeving en anderzijds op het fungeren als voorbeeldproject voor de gehele wijk.

Het samen leven/leren kan mensen positief beïnvloeden, de lokale dynamiek en samenhang versterken.

Een cohousingproject kan een voorbeeld zijn voor de hele wijk waarbij aangetoond wordt hoe door voor alternatieve woonvormen te kiezen

allerlei duurzame collectiviteitswinsten kunnen bekomen worden zoals bv. een grotere kwalitatieve gemeenschappelijke tuin, autodelen, thuiswerkplek, polyvalente ruimte, e.d. >>

Samenhuizen vzw (uit: artikel over sociale huisvesting en cohousing, Samenhuizen website, 2016)

*****

<< We proberen om dit woonproject zo goedkoop mogelijk te houden. De coöperatieve laat ons toe om de woningen goedkoper aan te bieden, omdat de gemeenschappelijke ruimte deels door externen gefinancierd wordt en niet enkel door de bewoners.

Wij zijn er van overtuigd dat we het goedkoopste cohousingproject in Vlaanderen zijn. En dat heeft mee bijgedragen aan het vinden van een divers bewonerspubliek. […]

Een drietal woningen zal verhuurd worden via het sociaal verhuurkantoor. Daarnaast zal er ook een zorgwoning […] verhuurd worden aan drie senioren die er kunnen samenleven voordat ze naar een woonzorgcentrum verhuizen. Ook onze gastenkamers kunnen voor sociale doeleinden gebruikt worden, bijvoorbeeld zorg voor korte duur. […]

Onze keuze om huren en sociaal huren mogelijk te maken geeft automatisch ruimte aan mensen die te oud zijn of te weinig middelen hebben om zelf een cohousingsproject te starten.

Daarnaast proberen we zoals gezegd om zo goedkoop mogelijk te bouwen, waardoor meer mensen de kans krijgen om in te stappen.

Mia en Joost, initiatiefnemers en bewoners van cohousing ‘De Okelaar’, cohousing coaches ‘Gewoon-gelukkig’ (in: interview door samenhuizen vzw ‘Betaalbaar cohousen, het kan wél’, 2017)

*****

<< Cohousing communities, although far from perfect, provide valuable real life experiences of neighborhoods and residents looking to make a difference, one relationship at a time.

Although affordable cohousing is likely to attract or be realized by a relatively limited number of housing residents,

its broader influence on local housing developers, neighborhood planners, and urban designers may be significant.

Affordable cohousing may provide one new solution for going beyond the provision of safe and decent housing units to improving the social conditions that help lift vulnerable families and individuals out of poverty

while empowering its residents to take a greater role in the development of their communities. >>

Jerome Garciano, attorney , specialized in affordable housing (in: ‘Affordable Cohousing: Challenges and Opportunities for Supportive Relational Networks in Mixed-Income Housing’, Journal of Affordable Housing, 2011)

*****

<<  Motivations such as quality of life aspects are common to previous waves of [collaborative housing] projects (e.g. environmental sustainability, design aspects and social contact, amongst others).

Nonetheless, in the current post-recession and austerity context in Europe, ‘affordability’ and ‘social inclusion’ feature as new driving forces in many cases […] .

This marks a departure from the often ‘middle-class’ character attributed to these initiatives in the past, most notably co-housing projects.

 […] affordability as a driver can be seen as a response to the structural ‘crisis’ of social and affordable housing provision […], as well as to a perceived failure by established housing providers (be they commercial, state owned or third sector) to deliver housing for wider sections of the population. >>

Darinka Czischke, Assistant Professor, Faculty of Architecture and the Built Environment – TU Delft  (in: ‘Collaborative housing and housing providers: towards an analytical framework of multi-stakeholder collaboration in housing co-production’, International Journal of Housing Policy, 2017)

*****

<< La réalité d’aujourd’hui met les groupes dans une situation contradictoire :

volonté d’inventer des formes de solidarités autour de l’habitat (dont la mixité des revenus)

et difficultés à réunir les éléments devant permettre leur concrétisation (partenaires, financements, montages, foncier…).

D’autant plus que la complexité du montage croit avec les objectifs de mixité de statuts.

A ceci s’ajoute l’absence régulière d’accompagnement qui rallonge les temps de négociation et de montage.

Aussi, les personnes ayant de bas revenus, celles qui ne sont pas prêtes a participer aux décisions, et celles ayant besoin d’un logement dans des délais plus courts sont exclues du processus. >>

Olivier Cencetti (L’EchoHabitants), Samuel Lanoe & Celine Rocheron, L’Epok (dans : ‘Étude sur l’habitat participatif et solidaire’, France, 2015)

*****

<< Een essentieel onderdeel van cohousing is bijvoorbeeld dat het een participatief proces is. Dit maakt van het standaardiseren van cohousing geen evidente zaak.

Bovendien kan samenwerking met projectontwikkelaars die enkel commercieel zijn ingesteld ertoe leiden dat cohousing duur wordt, te duur voor lage en gemiddelde inkomens. Ook het op de markt brengen van cohousing zou dit in de hand kunnen werken. Cohousing voor ‘de happy few’ voldoet niet meer aan het rechtvaardigheidsconcept dat er voor sommigen aan verbonden is. >>

Jozefien Poppe, Politieke Wetenschappen, Universiteit Gent, B (in: ‘De invloed en beperkingen van de niche cohousing binnen het regime wonen en bouwen in Vlaanderen’, masterproef, 2012)

<< Un nouveau métier de médiation est en construction. La fonction d’accompagnement s’enrichit des sciences humaines pour développer les dynamiques de groupe.

Des compétences en architecture et en urbanisme sont essentielles. Les actions de médiations sont le ferment de ce métier.

Il s’agit de faciliter les relations entre les habitants les aménageurs, architectes, promoteurs, élus pour réunir les atouts d’une concrétisation du projet, l’autonomie du groupe. >>

Cohabitat Solidaire, France (website, 2010)

*****

<< Aujourd’hui, le niveau d’intervention d’un AMO [Assistant Maîtrise d’Ouvrage] varie en fonction de deux types de groupes : certains, dans leur composition, ont déjà des connaissances sur le sujet ou de la construction.

Ceux-là n’ont pas besoin d’être accompagnés du début à la fin du projet, mais essentiellement dans des moments de crise ou de blocage, parfois même avec l’architecte.

Le deuxième type ne possède pas cette culture et demande à être formé sur bon nombre de sujets. Lors de la phase d’élaboration du programme (charte de vie, définition des espaces collectifs, etc.), l’accompagnement d’un AMO permet aux membres de confronter le rêve à la réalité, d’identifier leurs attentes, de faire des choix et, au final, de vivre une première expérience à blanc de ce que sera leur vie collective. >>

Hervé Saillet, assistant à la maîtrise d’ouvrage, directeur de CUADD Conseil

*****

<< Le premier objectif du RAHP a été la formalisation de certains principes de la démarche de l’Habitat participatif que nous partageons ainsi qu’une première définition de ce métier nouveau de l’accompagnement ou de la conduite de projets.

Aujourd’hui nous avons franchi cette première étape par la rédaction d’une charte précisant notre perception de l’Habitat participatif ainsi que quelques règles déontologiques que nous nous engageons à respecter.

D’autres part, nous avons identifié des phases selon les projets se déroulent généralement ainsi que les types de compétences qui doivent être mobilisées par les collectifs pour réussir leurs opérations. >>

RAHP – Réseau National des Acteurs Professionnels de l’Habitat Participatif (uit : Communiqué, 2012)

*****

<< A radical new approach to building approval would be required, which assesses building process, rather than the completed edifice.

Similarly, a new regime of building contracts would need to evolve  to accommodate varying degrees of user control over the building process.

Many would build for themselves; others would contract out the difficult initial stages of step-out, foundations and work up to floor level. Some might wish to work with contractors until the shell is secured and carry out later modifications themselves.

Agencies born of need might be formed to offer advice on matters of design, materials and construction methods in a way that promotes better housing and reinforces self-reliance. A genuine grass roots architecture might evolve from within the community itself. >>

Graham Meltzer, architect, researcher, consultant environmental & social architecture, ‘Findhorn community (in: Sustainable Community, learning from the cohousing model, 2005)

*****

<< Comme les habitants, les professionnels qui s’engagent dans de telles opérations [d’habitat coopératif] ont un profil spécifique, un profil militant car l’intervention dans ce type d’opérations est très coûteuse en temps et en engagement personnel. […]

Pour autant, ces professionnels sont amenés à développer des outils spécifiques […]

[Ils] mobilisent des compétences dans la gestion des groupes, dans l’écoute et la négociation, les amenant parfois à se repositionner comme «accompagnants» d’un processus.

Ils apprennent à articuler négociation individuelle et collective, dans la démarche de programmation comme dans le projet et pour ce faire créent de nouveaux outils pédagogiques. Leurs propositions architecturales doivent répondre à une série de questions spécifiques à ces projets. >>

Biau Véronique & Bacqué Marie-Hélène, Ecole d’architecture , Université Paris-Nanterre (in: ‘Habitats alternatifs : Des projets négociés?‘, Paris, 2010)

*****

<< Een projectbegeleider […] kan bij het hele verloop van een project betrokken worden of aangesproken worden voor een deelaspect […] o.a. :

– Projectbegeleiding: dit houdt in het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie, het opzetten van doelstellingen, planning, ontwikkeling […].

– Financiële begeleiding: opzetten en opvolgen van het financieel plan, [soms] dragen van investeringsrisico’s.

– Organisatorisch: […] verbeteren [en aanvullen] van de bekwaamheden […] in de bewonersgroep op vlak van organisatie, administratie, boekhouding, … […].

– Juridisch: verstrekken van juridische adviezen over […] verenigingsstructuur, overeenkomsten, contracten… […]

– Een procesbegeleider […] helpt bij het goede functioneren van de groep als dynamisch geheel [en]

[…] de communicatie tussen de mensen. >>

Samenhuizen vzw (uit : ‘Samenhuizen Startgids, werkboek voor co-housing en co-wonen’, 2014)

<< De inspanningen nodig om een […] project te dragen dient door elke groep in andere verhouding  opgevangen door de toekomstige bewoners, door het netwerk en door de aangetrokken professionals, zowel non-profit als profit.

Deze verhouding hangt af van de middelen waarover de startgroep beschikt, [namelijk:]

–  ‘Financieel kapitaal’ : beschikbare en ontleenbare financiële middelen van de toekomstige bewoners en sponsors

–  ‘Cultureel kapitaal’ : kennis, ervaring en vaardigheden van de bewonersgroep en hun directe kring

–  ‘Sociaal kapitaal’ : capaciteiten tot samenwerken als groep en tot onderhouden van [bredere] netwerken >>

Luk Jonckheere, voortrekker ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ (uit: ‘Zelfontwikkeling Gemeenschappelijk Wonen – betaalbaar samen huizen in zelfbeheer’, Samenhuizen v.z.w. & Cedubo v.z.w., Luk Jonckheere & Trui Maes, met steun van het Europees Sociaal Fonds, 2013)

*****

<< In het begin is er veel ongeloof, tot het moment dat we gezegd hebben: nu hebben we het gekocht. Toen waren we met te weinig, moesten er nog twee koppels bij. Maar dan is het natuurlijk veel gemakkelijker. In het begin zeg je “Ja, we gaan iets doen. Maar hoe ziet dat er uit? En waar gaat dat dan zijn? En in welk stuk van de stad gaat dat dan zijn? Zoveel vraagtekens”.

En toen waren er een heel pak vraagtekens minder: het is met die groep, het is dat pand en het kost zoveel, bij wijze van spreken. Doe je mee, of doe je niet mee? (…)

Dus hoe concreter, hoe gemakkelijker om in te stappen, dat denk ik wel. >>

Peter Vermeulen, architect, bewoner van ‘De Haringrokerij’ (in: ‘De invloed en beperkingen van de niche cohousing binnen het regime wonen en bouwen in Vlaanderen’, masterproef politieke wetenschappen van Jozefien Poppe, 2012)

*****

<< Nous pensons qu’il est très important de prendre le temps. D’aller lentement. Dans: le choix des habitants, la maturité des débats, la prise de décision, l’apprivoisement mutuel et le rythme de chacun à entrer en relation. Il nous parait important aussi d’intégrer le groupe, le hameau dans son environnement: contacts et ouverture sur le voisinage et l’extérieur. >>

Habitant d’un habitat groupé (in: enquête bij ‘Samenhuizen in Belgie – Waar staan we, waar gaan we?’, onderzoek met steun van Luchtkasteelfonds – Koning Boudewijnstichting, Luk Jonckheere, Roland Kums, Hilde Maelstaf, Trui Maes, 2010)

*****

<<  Een risico bij collectief bouwen is dat iedereen ‘voor zijn eigen huis gaat’. Het project als geheel lijdt dan onder de nadruk op individuele belangen.

Om dit te voorkomen is het moment dat duidelijk werd wie waar terecht zou komen, zo lang mogelijk uitgesteld.

De kerngroep heeft lootjes getrokken om te bepalen wie eerste keus kreeg. Die lootjes zijn verzegeld en pas jaren later opengemaakt. >>

De bewoners van ‘De Kersentuin’, Centraal Wonen in Utrecht, NL (uit: ‘De Kersentuin, Handreiking Particulier  Opdrachtgeverschap’)

*****

Top 10 zuurverdiende tips voor een succesvolle gemeenschap

1. Leg de lat hoog bij de selectie van wie geschikt is voor je visie, en blijf daaraan vasthouden […]
2. Problemen met conflicten en met conflictuele mensen moet je meteen oplossen […]
3. Bepaal duidelijke normen over Goede communicatie, Diepe verbinding, en Oplossen van conflicten […]
4. Behoud het evenwicht tussen Verbindingstijd en Logistieke tijd (of: wees niet te haastig, maar ook niet te langzaam) […]
5. Zorg ervoor dat ‘Grote zaken’ niet alle tegelijk op jullie afkomen, en wees zorgzaam over het effect er van op de mensen […]
6. Wees gedetailleerd in de weergave van je visie […]
7. Stel een duidelijke en relatief gemakkelijke procedure in om iemand uit de gemeenschap te verwijderen […]
8. Zoek een evenwicht tussen Autonomie en Gemeenschap. Bij twijfelt, ga voor Autonomie […]
9. Voor besluitvorming, weeg consensus af tegen de tijd die dit vergt […]
10. Een gemeenschap opbouwen vraagt veel tijd […]

Jeff Golden, medestichter van Common Fire, stichting ter ontwikkeling van”intentional communities” met sociale en ecologische inslag (in: ‘Common Fire’s Top Ten Hard-Earned Tips for Community Success’, ic.org, 2016 ; vrij vertaald door Luk Jonckheere,2018)

*****

Liedje   

Het duurt altijd langer dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel langer duren dan ik denk
dan duurt het toch nog langer
dan je denkt.

Het is altijd veel duurder dan je denkt,

ook als je denkt
het zal wel duurder worden dan ik denk
dan wordt het toch nog duurder
dan je denkt

Het kost meer moeite dan je denkt
ook als je denkt
het zal wel veel meer moeite kosten dan ik denk
dan kost het toch meer moeite
dan je denkt.

Het duurt veel korter dan je denkt
ook als je denkt
het zal wel korter duren dan ik denk
dan duurt het toch
nog korter dan je denkt.

Judith Herzberg

<< Projectontwikkelaars en particuliere eigenaars zijn belangrijke spelers in de Vlaamse woningbouw-productie. Steeds meer treden ook bewonersgroepen, coöperaties, … op als opdrachtgever. […]

Deze collectieve bouwprojecten bestaan uit drie basiselementen: de gemeenschappelijke eigendom van een gebouw en terreinen, het ontwerp in nauw overleg met de andere bewoners, en de mogelijkheid om meer bewust samen te leven. […]

In diverse Europese steden staan deze collectieve bouwprojecten garant voor een hoge kwaliteit van architectuur. De projecten geven telkens met een vernieuwend architecturaal concept antwoord op de woonwensen van de toekomstige bewoners, en op de specifieke kenmerken van de locatie.

Om de bewoners zo goed mogelijk te betrekken […] wordt ook veel aandacht besteed aan het ontwerpproces.>>

Peggy Totté, expert stedenbouw en ruimtelijke planning, verbonden aan het  Departement Architectuur KUL, projectleider bij  Architectuurwijzer (uit: ‘Dichter wonen / Collectief bouwen’, Architectuurwijzer vzw, 2017)

*****

<< Certains architectes du logement coopératif ou alternatif sont avant tout des architectes du logement collectif social (y compris logement pour étudiants, jeunes travailleurs, migrants, maisons de retraite, …) avec un souci manifeste de concilier qualité et budgets serrés, de tenir compte des perceptions et des pratiques des habitants.

Une deuxième filiation […] est celle du travail sur le projet urbain dans des dispositifs de concertation. Cela est très clair pour les architectes investis dans l’habitat autogéré ou participatif de la première génération (années 75-80).

La troisième filiation a […] est celle qui, selon un rapprochement auquel conduisent les écoquartiers, associe dispositifs coopératifs et intérêt pour les questions environnementales. >>

Biau Véronique & Bacqué Marie-Hélène, Ecole d’architecture , Université Paris-Nanterre (in: ‘Habitats alternatifs : Des projets négociés?‘, Paris, 2010)

*****

<< We co-designed our own homes and the entire neighbourhood. I often forget that.

There are not many groups who can say that they put so much time into thinking about, and laying out, the environment they will live in.

This member-led design process is central to cohousing, and it is one we took very seriously.

It was a long journey marked by a huge amount of learning and discussion. What we ultimately achieved was not perfect, but it is wonderful.

[…] the process was as important as the final product. It was a way of actually building our community as well as our homes.

Designing together meant that we all collectively owned the design process. […] We were taking back control of our neighbourhood brick by brick, or bale by bale! >>

Paul Chatterton, writer, researcher, campaigner, school of Geography, Univ of Leeds, co-founder cohousing LILAC (in: ‘Low Impact Living: A Field Guide to Ecological, Affordable Community Building’, 2015, UK)

*****

<< De 3G-woning of ‘driegene­ratie-woning’ is een middelgrote, voor iedereen toegankelijke woning of wooneenheid die is ont­worpen volgens de principes van het levenslang wonen en waarin drie volwassen generaties, die samen de levenscyclus belichamen, als solidaire eigenaars en bewoners bewust samenwonen.

Het 3G onderzoeksproject kadert in het groeiend besef van de nood aan densiteit op vlak van wonen […]. Naar aanleiding van de toene­mende vergrijzing is het […] wenselijk om de verschillende woontypes aan te passen in plaats van massaal rusthuizen te bouwen.

Ook kan dit woontype een bijdrage leveren op maatschappe­lijke evoluties zoals vereenzaming, toename van aantal kleine gezinnen en alleenstaanden, enz… De architectuur speelt daarin een eigen belangrijke, opbouwende rol. >>

onderzoeksgroep DAAD (Democratie en Architectuur / Architecture and Democracy), Provinciale Hogeschool Limburg (uit: Architecture Workroom Brussels, i.o.v. Vlaams Bouwmeester, ‘Naar een visionaire woningbouw, Kansen en opgaven voor een trendbreuk in de Vlaamse woonproductie – Eindrapport’, 2012)

*****

<< …two subtly different kinds of utopian impulse. One is paternalistic, the other democratic. […]

In New Urbanism, the vision flows from the landowners and the architects; in cohousing, it flows from collaboration between the group who will live in the community and the architects. The power to realize these visions lies in financial resources and influence. […] [New Urbanism] provides designed spaces in which residents can begin their “greener” lives.

[Cohousing] requires residents to contemplate the design themselves.

Both appear to have efficacy, but cohousing, although it represents the longer and harder road, produces more robust communities in which residents own the vision and the process that shape their greener lives. >>

Lucy Sargisson, Professor, dept. of Law & Social Sciences, Nottingham Univ., UK (uit: ’Utopianism in the Architecture of New Urbanism and Cohousing’, 2014)

*****

<< Particuliere initiatiefnemers [van kleinschalig zorgwonen] worden gedreven door hun ambitie iets moois neer te zetten dat beantwoordt aan de wensen en behoeften van de doelgroep.

De vorm, uitstraling en functionaliteit van het gebouw is daarom van grote waarde.

Het slimste wat een woningcorporatie kan doen, is het ontwerptraject in te gaan met een architect die de doelgroep door en door kent en zich serieus verdiept in hun wensen.

Ook blijkt er bij architecten nog wel eens openbare kennis over het bouwen voor de specifieke doelgroepen ongebruikt op de plank te blijven liggen; een moderne variant van het wiel opnieuw uitvinden… >>

Henk Nouws, cultureel antropoloog, ‘Ruimte voor zorg’ (in: ‘Een spannend huwelijk, De verbintenis van gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders met particuliere initiatieven kleinschalig wonen’, Aedes-Actiz & Provincie Utrecht, 2011)