<< Waarom pleiten voor gemeenschappelijk wonen in de logica van sociale huisvesting? […]

Zoals Gemeenschappelijk wonen voor vele doelgroepen interessant kan zijn, zo ook voor mensen met een bescheiden budget die nu de weg vinden naar hun individuele woonst als sociale huurders. Niet iedereen zal interesse hebben, maar er is een behoorlijk draagvlak. Verschillende studies in binnen- en buitenland wijzen uit dat 25 à 33% van de totale bevolking interesse heeft voor gemeenschappelijk wonen. We nemen aan dat het bij de doelgroep sociale huisvesting om een even groot potentieel gaat. Voor zij die voor deze formule willen kiezen moet er een aanbod zijn. >>

Samenhuizen vzw, B (in: ‘Nota gemeenschappelijk wonen, sociale huisvesting en welzijn’, resultaat van de Rondetafels Samenhuizen en Sociale Huisvesting, 2015)

*****

<< Vanuit hun rol als volkshuisvesters, hun ervaring als ontwikkelaars en hun plaats aan de tafel van gemeenten kunnen corporaties veel [betekenen] voor initiatieven […] die vaak bestaan uit mensen zonder ervaring in projectontwikkeling en collectief beheer. Bestaande ervaring met collectieve woonvormen, bijvoorbeeld CW [Centraal Wonen = cohousing en co-wonen] groepen, kan ingezet worden om nieuwe initiatieven te helpen hun intenties te concretiseren en te komen tot een realistisch plan, gelijkend aan de rol die professionele procesbegeleiders vaak spelen bij CPO projecten [Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, door burgers].

[…] corporaties [hebben] als huisvestingsontwikkelaars ook veel technische en organisatorische kennis in huis die initiatieven kunnen helpen in hun ontwikkelingstraject. Advies en begeleiding moet echter wel goed afgestemd worden met de doelstellingen van een initiatief: wanneer een zekere mate van eigenaarschap over het ontwikkelingsproces geaspireerd wordt is het goed te beseffen dat advies en begeleiding niet over moet slaan in inmenging. >>

Vivien Butot, NL (in: ‘Collectieve woonvormen Een onderzoek naar de praktijk van collectieve woonvormen: van drijfveren van initiatiefnemers tot maatschappelijke relevantie en mogelijkheden voor externe samenwerking’, In opdracht van de coalitie van corporaties in de regio Arnhem Nijmegen, 2017

*****

<< It is generally seen that the responsibility for the tens and hundreds of thousands of those with special housing needs should largely remain a question for the city as a whole […]. What is being explored are the possibilities for new partnerships and synergies. This could mean for example, combining the qualities achieved by self-organized groups: innovative, user-specific, flexible, communicative and attractive new housing typologies, with the resources of larger social institutions that have access to land and subsidies and can develop quantities of dwellings.

Community-led housing is already contributing to the mix of housing development and ownership structures, and can further help to maintain or strengthen the social mix in neighborhoods. Private, non-profit oriented housing projects, including new cooperatives and Mietshäuser Syndikat initiatives, recommend themselves as they contribute to housing diversity. Importantly, these participatory projects help to work against land and property speculation, thus contributing to the common good, meaning a long-term, affordable and inclusive housing provision. >>

Michael Lafond, architect, city planner, cohousing activist, id22 Berlin, D (‘More Cooperation for more Inclusive Housing’, chapter of ‘CoHousing Inclusive – Self-organized, community-led housing for all’, by Michael Lafond & Larisa Tsvetkova, ID22: Institute for creative sustainability, 2017)

*****

<< Tout seul, s’il n’y avait pas le logement social à coté, ils n’auraient pas pu faire leur projet. Je sais pas si ils en sont complètement conscients tous, il y’en a qui en sont conscients, mais aujourd’hui leur coopérative, ce n’est pas viable si il n’y a pas un bailleur social qui les accompagne. Parce que la ville vend le terrain bien moins cher quand c’est du logement social. […]

Et que du coup, elle ne vend pas le terrain très peu cher à un groupe d’habitant qui peut être va se planter. […] Donc, le bailleur social a dit : ” Si le groupe se plante, moi je construis quand même tous les logements et je vends quand même tous les logements.” Cette garantie là, elle est hyper importante. Le bailleur social, je pense qu’il est indissociable de la coopérative. >>

Marine Morain architecte du Village Vertical, Lyon, France (dans : ‘Logement social et habitat groupé : Le cas du Village Vertical à Villeurbanne et du projet ‘Wohnen Mit Uns’ à Vienne (Autriche)’, projet de fin d’études de Zoé Le Mouel, 2012)

*****

<< While cooperation among CoHousing initiatives and municipalities, city housing companies and social agencies are largely unknown in many cities, an overview of existing and emerging pilot projects in Europe offers a range of success stories. These projects put innovative, inclusive solutions into practice by combining experimental, participatory, community housing strategies with the resources and opportunities of larger housing stakeholders.

Even though the potentials are obvious, municipalities and their housing companies still do not offer enough support to seriously encourage more of these cooperations. Where an objective is a provision of housing for diverse urban populations, a common-good, non-profit orientation could help coordinate the various urban actors. In this way, not only short-term, but also log-term housing solutions can be developed to finally provide adequate amounts of accessible, sustainable housing. >>

Michael Lafond, architect, city planner, cohousing activist, id22 Berlin, D (‘More Cooperation for more Inclusive Housing’, chapter of ‘CoHousing Inclusive – Self-organized, community-led housing for all’, by Michael Lafond & Larisa Tsvetkova, ID22: Institute for creative sustainability, 2017)

*****

<< De toegevoegde waarde [van gemeenschappelijk wonen] voor de sociale woonactoren (Huisvestingsmaatschappij, Verhuurkantoor, …),

Aanbodzijde : 

– dankzij het verantwoordelijkheidsbesef verminderen de beheerszorgen en zodoende de kosten

– minder huurachterstallen door groepsdynamiek / sociale controle en proactieve aanpak

– verbeterde leefbaarheid (bij bewoning)

– na beperkte periode van investeren, kan voor lange termijn return verwacht worden, ook kostenbesparend […]

– mogelijkheid stimuleren van de verhuisbeweging / mobiliteit naar aangepaste woning (in functie van rationele bezetting) >>

Samenhuizen vzw, B (in: ‘Nota gemeenschappelijk wonen, sociale huisvesting en welzijn’, resultaat van de Rondetafels Samenhuizen en Sociale Huisvesting, 2015)

*****

<< De bewoners waren heel nauw betrokken bij de ontwerpfase. Ze zaten vanaf dag één met elkaar rond de tafel. Je ziet een enorme cohesie ontstaan, nog voordat de eerste steen is gelegd. […] Stel je voor dat je hetzelfde kan bereiken in sociale huisvestingsprojecten, waar mensen ook nauw samenleven. >>

William Riche, architect bij architectenbureau Bogdan & Van Broeck, over Cohousing Bijgaarden, Gent, B (in: ‘Het grootste cohousing-project van België: ontdek Bijgaardehof’, artikel in ‘Triodos’ website, door Maria Groot, 2019)

*****

<< As far as co-housing is concerned, moving from niche product to instrument of housing policy needs better evidence for politicians before deciding whether to mainstream cohousing. […] The first step of this process would be to provide experimental spaces for cohousing projects that aimed at social inclusion and/or neighbourly impacts beyond the residents’ own lifestyle group and to employ a gender perspective. The city could take action in three areas: […]

– It could make public subsidies conditional on verifiable contributions to housing the less affluent and the poor, embedding shared spaces for social services open to the surrounding neighbourhoods and (in new neighbourhoods) provision of small commercial spaces and workspaces.

– It could require a gender and diversity analysis of the expected effects of co-housing and other housing projects on the population of surrounding neighbourhoods.

– It could commission research into strategies to prevent new projects and neighbourhoods from becoming ‘social islands’. >>

Christiane Droste, Berlin, D (in: ‚German co-housing: an opportunity for

municipalities to foster socially inclusive urban development?’, article in Urban Research & Practice, 2015)

*****

<< … volgens sommige respondenten [bestaan er] wel kansen om sociale inclusie te creëren voor maatschappelijk kwetsbare doelgroepen binnen cohousing. Eerst moet echter de (sociale) huurmarkt meer gestimuleerd worden vanuit de overheid om mensen in armoede, eenoudergezinnen en andere doelgroepen een kans te geven op cohousing. Er moet binnen cohousing ondersteuning bestaan om doelgroepen te begeleiden en meer heterogene groepen te vormen. >>

Svetlana Romanova, student Master in de Milieuwetenschap, Universiteit Antwerpen, BE (in: ‘Een verkennende studie naar drie duurzaamheidskenmerken van cohousing in Vlaanderen: betaalbaarheid, sociale inclusie en duurzaam wonen & bouwen’, masterproef 2017)

*****

<< … the previous social housing system had some fundamental flaws. The rules were too rigidly set by central government, so that councils found it hard to adapt and meet local needs. Social landlords didn’t have enough discretion over how they managed their housing in the best interests of their local community. And in some cases social housing rules actually trapped people in difficult circumstances – making it hard to move for work, for example – with the result that the system was failing the very people it was designed to help. The Localism Act reforms mean more decisions about housing are taken locally, and make the system fairer and more effective. >>

Department for Communities and Local Government, UK (in: ‘A plain English guide to the Localism Bill, 2011)

*****

<< Operating in the space between state, market and society, nonprofit housing associations are part of a new generation of hybrid organisations. Unlike traditional organisations delivering publicly subsidised affordable rental accommodation, governance is networked not hierarchical.

The state can influence – through subsidy, regulation and direct intervention – though seldom chooses to directly control. Housing associations regularly partner with public sector agencies, private developers and other nonprofit or hybrid organisations. Networking is used to share resources, build local coalitions and increase institutional learning. >>

Tony Gilmour, thesis for Doctor of Philosophy, Faculty of Architecture, Design & Planning, University of Sydney (in: ‘Network Power: An International Study of Strengthening Housing Association Capacity’, 2009)

*****

<< Les démarches participatives invitent les organismes HLM à reconsidérer leur mission sociale, à dépasser l’objectif de production (sans le sacrifier) de logements de qualité… en bref, à dépasser le paradigme industriel. […]

Les retours d’expériences allemandes de réhabilitation participative pourraient […] ouvrir des perspectives. Contre toute attente, les coûts de la prise en compte des attentes particulières ont été faibles. […] Si le personnel mobilisé en amont est plus conséquent, les économies permises en aval compensent. «En fin de compte, cet accompagnement individualisé est rentable». En raison notamment d’impayés moins importants et d’un travail de médiation social moindre. […]

S’ ajoutent les avantages de turn-over moindres des locataires, de faibles taux de vacance, de prise en charge par les locataires de certaines charges (entretien des parties communes), de l’amélioration de l’image de marque du bailleur. >>

Olivier Cencetti, de l’association ‘L’EchoHabitants’, Samuel Lanoë et Céline Rocheron, de l’association ‘L’Epok’ (dans : ‘Étude sur l’habitat participatif et solidaire’, 2015)

*****

<< Wat de coöperatie ronduit uniek maakt […] is dat haar aandeelhouders […] zonder financiële aderlating vrijwillig kunnen uittreden. […] Deze soepelheid is ongetwijfeld het meest benijdenswaardige kenmerk van de coöperatieve vennootschapsvorm en toont zich precies bijzonder waardevol in wooncoöperaties, nu de specifieke woonnoden van de samenhuizers, afhankelijk van hun leeftijd, geldmiddelen en gezinssituatie, doorheen de jaren onvermijdelijk zal evolueren.

Als keerzijde van dit gunststelsel zal de coöperatie er wel over moeten waken dat een zekere continuïteit gewaarborgd is […] om de vennootschap financieel gezond te houden. >>

Philippe Thion, onderzoeker en docent, Hogeschool Gent (uit : ‘De coöperatieve organisatie van gemeenschappelijke woonprojecten’, HoGent 2017)

*****

<< Most Cohousing communities are structured as condominiums, but some Cohousing communities may decide to buy their property as a Co-op rather than condominiums, for a number of reasons.

Co-op ownership and cohousing can go together well. Since people who are interested in cohousing are generally oriented to cooperative living, cooperative ownership can be a logical extension of cohousing concepts and values. >>

Bay Area Community Land Trust (in: ‘Fact sheet about Co-ops and Cohousing’, 2017)

*****

<< Ik geloof nogal in een model waarbij je geen eigenaar wordt van je eigen woning, maar aandelen koopt in een coöperatie die duizenden woningen in portefeuille heeft.

Er zijn geen instapkosten en het maandelijkse bedrag dat je als huurgeld betaalt geeft je recht op op één of meer aandelen in de coöperatie. Zo bouw je langzaam een kapitaaltje op.

Het voordeel is bovendien dat je kunt verkassen: je begint in een starterswoning, verhuist dan naar een gezinswoning en eindigt in een assistentie- of een zorgwoning, zonder dat je hoeft te kopen of te verkopen. Allemaal binnen dezelfde coöperatie. >>

Leo Van Broeck, Vlaams bouwmeester (in: ‘Nu nog vrijstaand bouwen is crimineel’, interview door Piet Piryns & Hubert Van Humbeeck, Knack Magazine, 2017) 

*****

<< Vu de la banque, le premier des atouts qui ressort est que les coopérateurs [d’auto construction en Italie] ont un objectif clair et qu’ils sont déterminés à le poursuivre : construire et acquérir leur logement.

En second lieu, apparait l’importance du réseau d’acteurs qui s’y impliquent : les projets en auto construction enregistrent la participation d’acteurs différents, y compris des collectivités territoriales.

Parmi les coopérateurs, il faut aussi relever l’existence de savoirs techniques, l’appartenance à des corps de métiers techniques qui sont très utiles pour accompagner les différentes phases du chantier.

S’ajoute à cela une valeur sociale et humaine importante liée à l’intégration des multiples populations qui composent la coopérative.

Enfin un esprit mutualiste anime l’ensemble des coopérateurs. Ce qui constitue une force supplémentaire qui s’ajoute à la valeur intrinsèque du projet immobilier. >> 

Mario Cavani, Vice-Président de la Banca Popolare Etica, Italia (extrait de: ‘L’éthique au coeur de la finance. La banca etica, un modèle anti subprimes ?’, dans ‘Les Coopératives d’Habitants – Méthodes, pratiques et formes d’un autre habitat populaire’, sous la direction de Yann Maury, 2011)

*****

<< Een gemeenschappelijk woonproject dat ook bewoners met meer bescheiden inkomens wenst aan te trekken, zal doorgaans slechts succesvol zijn als de financiële haalbaarheid ervan wordt gewaarborgd door een breder samenwerkingsverband.

De rechtsfiguur van de coöperatie kan hier het verschil maken met andere organisatievormen, met name wanneer de startende wooncoöperatie ingebed wordt in een overkoepelend coöperatief netwerk dat, vooral in de aanloopfase, financiële bijstand en deskundig advies kan helpen verlenen (zoals o.m. “Coopburo”, “Febecoop”, “Les Tournières” en “Credal” nastreven).

De buitenlandse voorbeelden die de wooncoöperatie tot een succes hebben gemaakt (bv. Zweden, Noorwegen, Duitsland, Zwitserland en Quebec in Canada), vallen steevast terug op deze bredere inbedding via een zgn. “tweede-“ en soms zelfs “derdegraadscoöperatie”

Philippe Thion, Docent aan de Hogeschool Gent (in: ‘De coöperatieve organisatie van gemeenschappelijke woonprojecten’, Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed, 2016)

*****

<< … parler d’un modèle unique d’habitat participatif serait loin de la réalité, tant l’expression renvoie à des formes juridiques différentes. Des écarts qui viennent notamment du niveau d’engagement “politique” et idéologique des habitants, et de leur part d’implication dans la lutte contre la spéculation.

[…] à Vaulx-en-Velin, des jeunes retraités ont monté leur coopérative pour personnes vieillissantes, Chamarel. […] S’ils ont fait le choix de la coopérative, c’est pour insister sur la non-spéculation de leurs futurs logements, principe inscrit noir sur blanc dans les statuts de la structure juridique et érigé en règle d’or. […]

En cas de revente de son appartement, le co-habitant pourra uniquement récupérer sa somme de départ investie. La plus-value réalisée sera reversée à la coopérative. […] Dans ce système, les habitants achètent des parts sociales de la coopérative, qui, elle, contracte par la suite l’emprunt et fait construire l’immeuble. […] La valeur des parts est alors indépendante de la valeur des biens immobiliers, et chacun possède une voix quelque soit son apport financier de départ. >>

Margot Hemmerich (dans: ‘L’habitat participatif, refuge d’une utopie’, L’Imprevu, France, 2015)

<< Betaalbaar wonen is voor steeds meer mensen niet haalbaar en ‘delen’ is in . […] Door te wonen op gemeenschapsgrond wil CLT wonen voor mensen met een laag inkomen meer betaalbaar maken. Geïnvesteerde middelen komen niet enkel ten goede van de eerste bewoners Wanneer eigenaars hun CLT-woning verkopen, vloeit ook een deel van de meerwaarde terug […] [zo] blijft de woning ook op lange termijn betaalbaar voor nieuwe gezinnen met een laag inkomen.

Maar wonen gaat niet enkel over stenen, bewoners zijn betrokken bij het opstellen van het bouwprogramma, beslissen mee of er gemeenschappelijke ruimtes komen, krijgen vorming aangeboden en zetelen in de raad van bestuur van de trust. Met die participatieve manier van werken maakt CLT de bewoners en de lokale gemeenschap sterker.

Mieke, kandidaat-bewoner in Gent, verwoordde het zo: ‘Meer dan het verwerven van een eigen woning, is het effect van als mens mee aan tafel te zitten een ongelooflijke opsteker voor mensen in armoede.’ >>

CLT Platform Vlaanderen – Comunity Land Trust (uit : ‘CLT-wonen: nu al in Brussel, binnenkort in Vlaanderen?’, opiniestuk, 2016)

*****

<< [Des] aides publiques représentent souvent la seule possibilité pour des ménages à revenus modestes de devenir propriétaires. Lorsque ces logements qui ont bénéficié d’aides publiques sont revendus, ils retournent sur le marché classique et perdent leur “vocation sociale”. […] il y a donc nécessité de réinjecter l’argent public chaque année pour reconstituer ce parc du fait de la limite dans le temps des clauses anti-spéculatives inscrites dans les contrats des primo-acquéreurs.

Pour pérenniser, renforcer l’efficacité des aides publiques et rendre les prix des logements durablement abordables, deux nouveaux dispositifs ont récemment été créés. Il s’agit de l’Organisme de Foncier Solidaire [version française du Community Land Trust] introduit dans le Code de l’urbanisme par la loi ALUR de 2014 […] et du Bail Réel Solidaire institué par une ordonnance [de] 2016. Ces dispositifs permettent de répondre à la problématique de l’accession à la propriété des ménages à faibles revenus dans les secteurs qui connaissent une flambée des prix du foncier et de l’immobilier, comme dans les territoires marqués par l’enjeu de revitalisation des centres anciens. >>

Agence de Développement des Territoires Nancy Sud Lorraine, F (dans : ‘L’Organisme de Foncier Solidaire (OFS) et le Bail Réel Solidaire (BRS)’, Les Cahiers de Scalen n°37, 2017)

*****

<< Many programs, rather than asking assisted homeowners to repay a share of equity when they sell, instead ask sellers to sell the home at an affordable price to another low or moderate-income buyer. The public share of equity simply remains invested in these units in order to maintain them as permanently affordable. Deed Restrictions, Community Land Trusts and Limited Equity Housing Cooperatives, are three of the more common approaches to permanent affordability. […]

Community Land Trusts […] are formed specifically for the purpose of preserving affordable housing for future generations. A CLT’s primary tool for achieving this goal is long-term ownership of land. Land Trusts retain title to the land under affordable homes selling the buildings to homebuyers. The land trust then enters into a 99-year ground lease which gives the homeowner day to day use of the land while preserving long term control over its use and disposition in the hands of the land trust. […] CLT ground leases generally require homeowners to offer their units for sale to the CLT before marketing them to other eligible buyers. The CLT can then either purchase the unit or assign its purchase option to an eligible buyer from their waiting list. >>

Rick Jacobus, consultant, Burlington Associates in Community Development, US (in: ‘Stewardship for Lasting Affordability: Administration and Monitoring of Shared Equity Homeownership’, NeighborWorks Training Institute Symposium, 2007)

*****

<< [Brussel moet nog] meer inzetten op sociale woningbouw, maar ook tijdelijke bezettingen stimuleren. […]

Community Land Trust is een andere optie […]. Die formule […] heeft een erg belangrijke voorbeeldfunctie. Niet alleen voor de creatie van betaalbare woningen voor lage inkomens, maar ook op het vlak van sociale inclusie, empowerment, het betrekken van bewoners bij de vormgeving van hun woonomgeving en grondbeheer. Het loskoppelen van de eigendom van de grond en de woning en de sterke restricties op de meerwaarde bij verkoop [zoals bij Community Land Trust]: dat zijn aspecten die ook door andere woonactoren toegepast kunnen worden. >>

<< … we moeten ons ook afvragen of we wel willen blijven inzetten op individueel grond- en woningbezit. Of willen we alternatieven stimuleren zoals vormen van erfpacht, coöperatieve woonprojecten, cohousing en groepstuinen zodat men ook voor de middeninkomens betaalbaar wonen en een duurzaam ruimtegebruik kan organiseren? >>

Nele Aernouts Architecte, VUB-onderzoeksgroep Cosmopolis (in: ‘Experimenteer met collectieve woonvormen’, interview in BRUZZ, 2017)

*****

<< Les principes du Community Land Trust sont inscrits dans les trois termes qui en composent le nom : extraire le sol –LAND – des liens de la propriété privée, et le placer, en dehors du marché, entre les mains d’une entité vouée à en être le dépositaire perpétuel – TRUST – qui l’administrera de manière participative et non lucrative dans l’intérêt commun – COMMUNITY.

C’est-à-dire en ne cédant que le bâti et en y retranchant une fois pour toutes le coût du terrain, en garantissant l’accessibilité permanente des constructions au fil des reventes, quelle que soit leur vocation, en sécurisant le parcours résidentiel des acquéreurs de logements constitués prioritairement de ménages modestes, et en veillant indéfiniment au bon entretien du patrimoine bâti sur son foncier. >>

Community Land Trust France, association (dans : ‘Définition minimale du Community Land Trust’,

*****

<< Het systeem van Community Land Trust (CLT) zorgt niet alleen voor betaalbaar wonen, het versterkt ook maatschappelijk kwetsbare bewoners. […]

CLT werkt in en met ‘de gemeenschap’. Door middel van de gemeenschap werkt een CLT aan de wooncrisis.  Het is werken aan het sterker maken van de lokale gemeenschap, door leden van de gemeenschap te ‘empoweren’.

Er bestaan verschillende voorbeelden van CLT-projecten, die met hun lokale gemeenschap aan de slag gaan: van buurtpark tot (stads-)landbouw, van sociaal centrum tot pub, van enkelen die samenkomen over het verlies van winkels tot het heropbouwen van wijken. Voorbeelden te over van gemeenschapsvorming. >>

Michel Debruyne, Studiedienst beweging.net, Coördinator Decenniumdoelen Armoede (in: ‘Community Land Trust – Stapstenen voor empowerment’, Samenlevingsopbouw, e-dossier Anders Wonen, 2013)

*****

<< Er is een enorm tekort aan betaalbare woningen in de stad. Het splitsen van grond- en woningbezit is daar een antwoord op, met een grote sociale meerwaarde. Het bezit van een eigen woning werkt sowieso emanciperend, maar het collectief beheren van grond en project legt daar nog een laag bovenop. >>

Geert De Pauw, coördinator en mede-oprichter van CLT Brussel (in: ‘De vrije markt is een ramp voor arme mensen – vernieuwende woonvorm versterkt stedelijke gemeenschap’, artikel door Anne Adé in MO Magazine, 2018)

*****

<< In Vlaanderen wordt ggt [gemeenschapsgrondtrust = CLT, Community Land Trust] nog te veel gezien als louter een middel om armoede en uitsluiting te bestrijden. Maar dat is een verarming van het commons-gedachtegoed. Het gemeenschappelijk beheren van goederen en diensten zou de basis moeten vormen van een economisch systeem. Dat heeft op alle gebieden voordelen: het is ecologisch en duurzaam, het is sociaal inclusief, en het versterkt het gemeenschapsgevoel. Als mensen concrete verantwoordelijkheden krijgen in projecten die hen persoonlijk aanbelangen – het beheer van gronden, parken, watervoorziening -, dan groeit er vanzelf samenwerking over alle grenzen heen. >>

Michel Bauwens, cyberfilosoof, voortrekekr van deeleconomie, commons (in: ‘De vrije markt is een ramp voor arme mensen – vernieuwende woonvorm versterkt stedelijke gemeenschap’, artikel door Anne Adé in MO Magazine, 2018)

*****

<< A CLT might already have a whole range of schemes and activities on the go, in which case it will be in regular contact with all its members, users of all its facilities, including residents of its homes, and the wider community. One of its roles might be to create a welcome pack for new residents introducing them to their new home, the CLT and all it and the area has to offer. It will help if residents identify with the aims of the CLT so that they look after their homes and their surroundings and integrate well into the community.

Some CLTs, however, have been set up solely to deliver a single housing scheme. There is a risk in this case that local people could lose interest once the scheme is built, and the work of keeping the CLT going may fall heavily on a few individuals. >>

National CLT Network, UK (in: The Community Land Trust Handbook, 2012)

*****

<< Tenslotte bieden CLT’s zoveel meer dan alleen goedkopere woningen. Ze kunnen ook meer verbondenheid creëren tussen buren. Dat is een complexe uitdaging,maar we moeten ze aangaan. CLT’s geven hun bewoners de kans om samen aan de slag te gaan in en met de buurt. Zo brengen ze ook een sociale meerwaarde. Buren kunnen bijvoorbeeld samen een project opstarten: een buurtwinkel, een publieke tuin, deelfietsen of een deelauto. Het maakt van CLT’s voorbeelden van beter wonen, maar ook van lokale groeipolen van beter samenleven. >>

Marieke Poissonnier, woordvoerster Samenlevingsopbouw & Laurent Maes, voorzitter Community Land Trust Gent (in: ‘Samen met je buren bouwen aan een wijk’, opiniestuk in De Standaard, 2018)

*****

<< Homebaked CLT – like the co-ops that went before it – attempts to change life by first changing the space – material, architectural, ideological and social – in which we live out our daily lives. This alternative model – first pioneered in the dweller control of the 1970s co-operative movement and evolving through the contemporary CLT campaigns –does not alienate the users of the final product from the process of get-ting there; it designs in their needs and desires from the outset, in a way that ensures social use is valued over market exchange. >>

Matthew Thompson, postdoctoral researcher & teacher, Dept. of Geography and Planning, University of Liverpool (in: Contesting ‘dilapidated dwelling’, chapter of ‘From Conflict to Inclusion in Housing, Interaction of Communities, Residents and Activists’, red. Graham Cairns, 2017)

*****

<< The Great Chief in Washington sends word that he wishes to buy our land. How can you buy or sell the sky? the warmth of land? The idea is strange to us. If we do not own the freshness of the air and the sparkle of the water, how can you buy them? >>

Chief Seattle, Suquamish tribe, Northwest Territory (in: a speech attributed to him, 1854)

<< Het netwerk van ‘Mietshäuser Syndikat’ G.m.b.H stelt tot doel het vastgoed met woonbestemming te onttrekken aan speculatie. Deze vereniging ondersteunt opstartende projecten van groepswonen via een bescheiden financiële hulp bij de opstart (50% oprichtingskapitaal) en een uitwisselingsnetwerk van informatie, begeleiding en vrijwillige dienstverlening. Dit doen zij via de constructie van gmbh’s [cfr. bvba’s in België] die op een coöperatieve wijze aan elkaar en aan de koepel verbonden zijn. De leden van het Syndikat zijn de woongroepen en sympathisanten, en de bewoners dragen een klein percentage op de huurprijs bij als lidgeld van de koepel. >>

Luk Jonckheere, voorzitter ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ & Trui Maes, voortrekker Samenhuizen, voortrekker CLT Vlaanderen (uit: ‘Zelfontwikkeling Gemeenschappelijk Wonen – betaalbaar samen huizen in zelfbeheer’, Samenhuizen v.z.w. & Cedubo v.z.w., Luk Jonckheere & Trui Maes, met steun van het Europees Sociaal Fonds, 2013)

*****

<< Die 127 [Mietshäuser Syndikat] Projekte und 18 Projektinitiativen unterscheiden sich unter anderem in der Größe der Wohn- und Nutzflächen, der Lage, der Finanzierungssummen und der Anzahl der Bewohner_innen.

Und doch gibt es einige Gemeinsamkeiten, die alle Projekte miteinander verbinden. Sie alle sind selbstorganisiert, bei allen ist das Mietshäuser Syndikat an der Haus-GmbH beteiligt, damit ein Hausverkauf für alle Zeiten ausgeschlossen ist, und alle haben sich verpflichtet, Beiträge zum gemeinsamen Solidarfonds zu bezahlen. >>

Mietshäuser Syndikat (‚Die Verbundbausteine, Viele Häuser – ein Fundament: die Grundstruktur, website MHS, 2018)

*****

<< Une des forces d’un groupe peut être justement que certains ont plus les moyens que d’autres : on a besoin de diverses personnes pour monter un tel projet, et certains plus riches peuvent par exemple prendre plus de parts dedans, ceux qui ont moins les moyens en prennent moins, mais ensemble on avance, car nous avons besoin des uns et des autres.

Je connais plusieurs réalités d’habitats partagés fonctionnant avec des personnes avec des revenus disparates. Et je parle en connaissance de cause, faisant partie d’une des 100 initiatives du numéro spécial de Kaizen : nos salaires sont différents, les plus ‘riches’ permettant à d’autres qui n’auraient peut-être pas eu la possibilité autrement d’accéder à un ‘vivre ensemble’ et à une forme de propriété… Magique… non ?! >>

LAL, habitant d’un habitat groupé (dans : réaction de lecteur à ‘L’habitat partagé, une utopie d’aujourd’hui’, Site internet de Kaizen Magazine, 2015)

*****

<< Onder meer dankzij de vele bouwprojecten aan de Vaartkom is de druk op de prijs van een appartement minder groot geworden. We doen als stad wat we kunnen, onder meer door stadswoningen aan te bieden aan een verminderde prijs. Maar ik besef dat we nog meer moeten inzetten op betaalbaar wonen. Ik pleit ervoor om geen gronden van de stad meer te verkopen en om meer gronden te verwerven. Die gronden kunnen we via erfpacht ter beschikking stellen aan Leuvenaars. We moeten ook blijven inzetten op sociale huisvesting. De stad moet projectontwikkelaars eveneens verplichten om meer betaalbare woningen te bouwen. Tot slot zie ik wel wat in hamsterwonen. Je huurt dan eerst en bij de aankoop wordt het reeds betaalde huurbedrag in mindering gebracht.>>

Mohamed Ridouani, sp.a politicus, Leuven, B (in: ‘Voor wonderoplossing lijkt het te laat’, artikel in Het Laatste Nieuws, 2018)

*****

<< I disagree that it is, or should be, the mission of cohousing to provide affordable housing. Cohousing does provide a small amount of green and affordability and this is fine as is. […] Cohousing is not a public service. […] To make cohousing affordable mission driven […] in my opinion, would be such a huge burden that it would lead to the extinction of cohousing. The people that currently drive the development of it would  opt out and  cohousing development would stop.

This is not to say that affordable  cohousing  should not exist. Its  just not likely to expand much beyond perhaps a token 5-10% of built homes. […]

It is not an accident that the vast majority of cohousing is market rate housing. It is that way because that is what the vast  majority of cohousers seem to want it to be. They want their equity preserved if not accumulated. […] I would be delighted to see the Feds […] create a pool of money that cohousing groups could apply for affordability grants so some percentage  of any  cohousing project could be  affordable. But until then, cohousing is a grassroots effort that is meeting the criteria of the banks quite nicely. And that is a miracle of itself. >>

Rob Sandelin, Sharewood Cohousing, Northwest Intentional Communities Association, US (in: ‘cohousing-L mailing list’, The Cohousing Association of the United States, 2000)

*****

<< On a convenu que l’investissement pour les parties communes c’était grosso modo 200.000 € et cette somme-là on ne l’a pas divisée aux millièmes comme on aurait dû le faire, on l’a divisée aux richesses, donc on a pris le capital plus les revenus de chacune des familles et on a fait une clé de répartition à partir de ça. […]

Pour vous donner un ordre d’idée, il y avait deux familles qui avaient été propriétaires avant donc qui avaient un apport plus conséquent, donc ça s’est beaucoup joué là-dessus, plus que sur les salaires. Il y a une famille qui a payé environ 30.000 € de plus que ce qu’elle aurait payé en division aux millièmes et une deuxième qui a payé environ 20.000 € de plus. […]

Donc ça c’était un truc important dans la vie du groupe et dans la décision collective, en gros le principe de départ c’était de se dire que les plus riches vont payer plus que, entre guillemets, les plus pauvres. >>

Habitant de l’habitat participatif de  ‘La Salière, Grenoble, F (dans : ‘L’habitat participatif en France : une alternative sociale à la “crise”?’, par Sabrina Bresson, dans ‘Penser la fabrique de la ville en temps de crise(s)’, Cahiers n°5 de ‘Construction politique et sociale des territoires’, 2016)

<< A study by a California appraiser documents the significant increase in the real estate values of homes in cohousing communities in comparison to other homes in similar locations. However, the advantages of living in a cohousing neighborhood during troubled times go beyond real estate value and a more economic lifestyle. Shared experiences through neighborhood community generate social satisfaction and a feeling of purpose and hope for a troubled world. Living in a collaborative environment with neighbors empowers individuals and creates a “social synergy” that enables greater benefit for all. This synergy has the ability to positively influence the larger society. >>

Jim Leach, cohousing developer, US (in: ‘ Best of Times, Worst of Times for Cohousing’, Cohousing Magazine, 2008)

 *****

<< Plaatsjes in verstedelijkte gebieden worden steeds schaarser en dus duurder. Daarom gaan we in Vlaanderen en Nederland op zoek naar creatievere oplossingen om de weinige plaats die er nog is, beter en efficiënter in te vullen. Een rechtstreeks gevolg daarvan is cohousing. […] Voor investeerders is dit een interessante nieuwe vorm van wonen. De investeringen zijn niet zo groot als voor andere meergezinswoningen – of complexen. Bovendien speel je naadloos in op de nieuwe woontrends. […]

Cohousing staat in Vlaanderen nog in de kinderschoenen en roept veel vragen op bij het publiek. In Scandinavië en Nederland is het concept veel vertrouwder. Misschien wordt dit wel dé vastgoedtrend van 2017. >>

De Beleggersgids, B (in: ‘Waarom je moet investeren in cohousing’, 2016)

*****

<< Not all condo projects are dead. Despite stricter lending standards and general uneasiness among investors about a soft housing market, some developers are still finding construction loans for their unusual condominium projects.

Columbia Ecovillage […] is one such project. Developers Joe and Pam Leitch are converting five old, rundown apartment buildings […] into 37 condominiums […], complete with a guest house and permaculture garden.

“Right now, condo is the big bad word,” said Joe Leitch […]. “To sell in this market right now you need to provide something really special.” […]

The Ecovillage units are now mostly sold, more than five months before the project is due for completion. And 11 of the 37 unit owners are also investors in the project. The community will include a mix of environmentally-minded buyers, including a total of six families with nine kids. […] “There has to be a willingness to be engaged in the community,” said Pam Leitch “We’re creating an environment more like a neighborhood of the ’50s.” >>

Libby Tucker, US (in: ‘Cohousing is attractive investment for bank – Developers can secure construction loans for community-based projects with less speculation’, Daily Journal of Commerce, Portland, 2008)

 *****

<< Nous sommes aujourd’hui à un […] tournant majeur. Après la révolution de la consommation énergétique des bâtiments […], nous vivons l’émergence de l’économie collaborative et le partage de la propriété est préféré à la détention de l’actif immobilier. Cette révolution collaborative ne sera pas sans conséquence sur la valeur des biens immobiliers. Dans 5 ans, nous ne nous poserons pas la question de savoir si l’immobilier collaboratif a bouleversé le marché de l’immobilier, nous le vivrons. […]

… les résidences senior et autres résidences étudiantes [seront] également affectée par ces nouvelles tendances et le développement de la colocation. […]  

… l’immobilier de bureaux pourrait être structurellement reconsidéré par cette nouvelle manière de consommer l’actif immobilier. […] Nous observons depuis quelques mois, années, l’émergence de solution de co-working […].

Après la révolution de la performance énergétique des bâtiments, l’émergence de l’immobilier collaboratif devrait fortement modifier le marché de l’immobilier […]. Cette conclusion ne fait plus aucun doute … >>

Le Blog Patrimoine, F (extrait de : ‘Après l’immobilier vert, le collaboratif va t’il révolutionner le marché de l’immobilier ?’, 2015)

*****

<< The momentum for cohousing had been growing. The National Building Museum in Washington noted the recent “boom in cohousing communities nationwide” in a current exhibition. One reason for the boom is that cohousing construction is seen as a good investment, said Robert Jenkens, director of social impact initiatives at the National Cooperative Bank, a Washington lender that finances cohousing projects.

Sixty-two percent of people polled in a Cohousing Research Network survey last spring said that sale prices of cohousing units in their communities have been rising, according to an analyst for the network, Angela Sanguinetti. >>

Tom Verde, journalist (in: ‘There’s Community and Consensus. But It’s No Commune.’, New York Times, 2018)

*****

<< One of the things that cohousing has done is create wealth. […] Cohousing communities create something out of nothing. They leverage, on the whole, minimal funds […] and put in a LOT of sweat equity. They built on the least expensive land they could afford, by far not the most desirable, and brought the surrounding neighborhoods up with them. They tend to be “cultural creatives” as well, bringing multicultural values along with them. Studies are showing that these create the most revitalized neighborhoods, raising up whole cities. […]

For example, the land that Takoma Village sits on was a former dry cleaning plant and then a used car lot. […] Our homes were not built on either prime land or in a prime neighborhood […]. But now, our home AND those around us are worth 3 times what they were when we moved in. No small part of this is because we built Takoma Village and participated in building the larger community. That is what creates wealth. >>

Sharon Villines, Takoma Village Cohousing (in: Cohousing-L Mailing List, 2006)