<< I also have some thoughts about characteristics that are good for founders of community, people who wanted to get the ball rolling. I would want them to have all the same characteristics that I hope for in a person that joins a community which is: a willingness to contribute, humility — What can I learn here, confidence — Yep, I can help, responsibility and willingness to work. In addition, I would want founders of community to be people who know that they need to have a variety of kinds of skills and practices to get the place going. So, not one person necessarily has all of these qualities, but I would like them to respect and want these qualites and skills in the group. >>

Diana Leafe Christian, author, ex-editor of ‘Communities magazine’, Group coach (interview by David Sheen, transcribed by Anne Ennis)

*****

<< Best persons zijn mensen met een bijzondere visie. Ze hebben een afwijkende mening, vertonen vasthoudend gedrag en zijn vaak voor de anderen wat eigenaardig of onbegrijpelijk. […] Het zijn veranderaars die een gefundeerde visie hebben op de samenleving, organisaties, mensen en op de functie van een nieuw gebouw. Ze hebben een verhaal dat mensen bindt en bij elkaar houdt. […]

Avontuurlijke projecten kunnen […] niet zonder deze avonturiers. Ze gaan processen met elkaar aan zonder dat ze precies weten hoe ze zullen verlopen en wat het resultaat zal zijn. Het zijn deze bijzondere mensen die het initiatief voor nieuwe woonvormen nemen.

Betrokken familieleden, de professionals van corporaties, architectenbureaus, bouwondernemingen en corporaties die buiten de paden denken en durven te handelen, ambtenaren die het veld opzoeken, de bestuurders die delend wonen op de politieke agenda zetten en de bedenkers van nieuwe woonconcepten. Al deze mensen vormen samenwerkingsverbanden, vitale coalities, ontwikkelgroepen. Ze zorgen voor creatieve oplossingen op allerlei gebieden en maken daarvoor intensief gebruik van de expertise in hun netwerk. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw -naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

Ces projets [d’habitat coopératif] se rapprochent également sur le fait que les personnes qui démarrent ce genre d’initiatives ont souvent une confiance en elles-mêmes suffisante pour avoir le courage d’initier une aventure qui va sans doute leur coûter beaucoup d’engagement. On peut souvent trouver des fondateurs dont la confiance en eux-mêmes, ou bien en l’autre (“peut-être que je n’y arriverai pas, mais ensemble avec d’autres nous pouvons changer beaucoup de choses”), s’associe à un réseau humain riche, des inquiétudes sociales (et très souvent aussi environnementales), un intérêt fort pour la justice sociale ou les rapports nord/sud, etc. Ce sont donc souvent des personnes qui se questionnent sur le système global qu’elles habitent.

David Moya & Claudia Flatten (dans: ‘Le mouvement de l’habitat coopératif en France : Diversité, innovation, difficultés et perspectives’, Association OïSA & RELIER, 2012)

*****

<< I was recently approached by a facilitation friend, asking what advice I could give a community founder who was struggling with the question of their best role after 20+ years in the saddle. […]

In ways, starting an intentional community is a lot like parenting. If you succeed (and why would anybody start a community they hoped would fail?), the community’s future is trying to figure out how to make it work without you. Sometimes that happens sooner, sometimes later, but it always happens if the community lasts.
If you step back a bit and look at the trajectory of parenting, you’re more or less preparing for your kids to do without you from the moment they’re born. Sure, this unfolds over a couple of decades, but that’s your future from the outset. […] To some extent, they’ll want to make their own choices and part of growing up is differentiating from one’s parents.

The same happens in communities. For better or worse, the newer people will be different and they will make different choices. Will they be better choices? Maybe, maybe not. But their day is inexorably coming—you may as well prepare for it, rather than lament its arrival. >>

Laird Schaub, community coach, living in Sandhill Farm, US (in: ‘When Founders Founder’, 2014)

*****

<< Power struggles may drive out some of the group’s most responsible, effective members. When people with high levels of personal effectiveness, initiative, and leadership make proposals in a community they often expect and require a timely response. If there are underlying paradigm-differences in the community, or people block for personal reasons, or for subconscious bids for group attention, these natural leaders may end up spending a lot of time in whole-group meetings processing people’s reluctance or anxieties, or having long discussions outside of meetings. This kind of high-initiative person usually prefers situations in which their contributions are more easily understood, appreciated, and approved in a timely manner so they can get on with the project. When their proposed initiatives are slowed or stopped—and when this happens repeatedly—they are often too discouraged and frustrated to stay, so take their talents elsewhere. >>

Diana Leafe Christian, author, ex-editor of ‘Communities magazine’, group coach (in: ‘Busting the Myth that Consensus-with-Unanimity Is Good for Communities’, 2012)

*****

<< Leadership often functions best when it is shared. Unfortunately our culture seems to either exalt or revile its leaders — giving them the status of superhero or demon — rather than allowing them to be simply human. We certainly need leadership if we want to get anything done. But rather than vesting it in one individual, we can view leadership as a role that needs to be performed. Within that definition many people can become leaders and take on different roles at different times. […]

One of the most gratifying aspects of living at EcoVillage is that I get to watch people grow into their larger selves. Dozens of individuals at EcoVillage have felt passionately about an issue and convened a team of neighbors to act on it […]

It is truly exciting to see what one person’s focused work can accomplish and to see how different individuals ripen into leadership. I celebrate the strength and beauty of our collective leadership. Every person in our community can offer some of the qualities, skills, and passion needed to manifest the EcoVillage vision. Without each contribution, the project would never succeed. >>

Liz Walker, grass root organizer, author, co-founder,co-director and resident of EcoVillage at Ithaca, US (in: ‘Ecovillage at Ithaca, Pioneering a Sustainable Culture, 2005)

*****

<< I believe strongly in the power of entrepreneurship wielded wisely to improve our way of life, and to transform and spread technology, ideas, and opportunities. […]

Entrepreneurs see creativity all around them. Most things and systems around us have been designed by someone, and so can be re-imagined and re-designed. An entrepreneur sees opportunity where others see problems, and is willing to take risks, do experiments, and take action to set something right. It is an approach to the world that believes the answers are out there if you ask the right questions, that hard work and studying pas off, and that doeing what is different or hard is sometimes the best and only way.

It’s a view which interprets mistakes and detours as lessons and bridges towards greater understanding and awareness. It is knowing that in order to make a bigger impact and to make more money you have to serve more people and provide more value to the world. >>

Christopher Kindig, founder of a green technology company, serves as the business, website and advertising manager for the Fellowship of intentional communities, US (in: ‘Business. Busy-ness. Coincidence?’, Communities Magazine, 2014)

*****

<< Natuurlijk zal een persoon die al vele jaren in de gemeenschap woont en op een verantwoordelijke positie zit meer invloed hebben dan iemand die er net bij is gekomen. Hierover nadenken en kansen bieden om van status te kunnen veranderen (bijvoorbeeld door verantwoordelijkheden op te nemen), liever dan je ogen hiervoor te sluiten, zal bijdragen aan een meer gelijkwaardige samenleving.

Leiderschap is een vergelijkbaar onderwerp dat in egalitaire gemeenschappen vaak ontkend wordt. Zelfs als het niet wordt omschreven, gebeurt het. Er zijn mensen die [de dingen aanpakken] en anderen die nooit de rol van initiatiefnemer op zich nemen. Het kan opluchting geven als deze impliciete rollen expliciet worden gemaakt. Mensen met expliciete rollen kunnen heldere feedback op hun werk krijgen. Een rol kan worden teruggetrokken als de mensen die hem vervullen niet voor het beste voor de gemeenschap werken. >>

GEN Global Ecovillage Network (in: ‘CLIPS Guide for Group Projects – Community Learning incubator programme for sustainability’, 2017)

*****

<< In communal transformation, leadership is about intention, convening, valuing relatedness, and presenting choices. It is not a personality characteristic or a matter of style, and therefore it requires nothing more than what all of us already have. >>

<< In addition to convening and naming the question, we add listening to the critical role of leadership. Listening may be the single most powerful action the leader can take. Leaders will always be under pressure to speak, but if building social fabric is important, and sustained transformation is the goal, then listening becomes the greater service. >>

Peter Block, USA (in his book: ‘Community: The Structure of Belonging’, 2008)

*****

<< La partie de nous qui a souffert sous le joug de l’autoritarisme est celle qui rêve d’écovillage, de démocratie participative et de bienveillance. C’est aussi cette partie qui, chez l’adolescent, se rebelle pour élargir les murs de sa cellule familiale, revendiquer sa propre autorité et faire ses propres choix. Ainsi, en grandissant, la plupart d’entre nous n’a qu’un seul modèle relationnel concret : celui de la relation dominant-dominé. […]

Très concrètement, ce rapport souffrant à l’autorité créé une aversion caractérisée pour tout ce qui y ressemble de près ou de loin, et un besoin de lutter «contre». N’ayant pas vu venir ce mécanisme, nous, fondateurs, sommes devenus les boucs émissaires de notre propre création. >>

Sophie Rabhi, co-fondatrice et habitante de la communauté ‘le Hameau des Buis’, directrice de ‘la Ferme des Enfants’, auteur (dans: ‘Démasquer les mécanismes de la violence dans le collectif – L’exemple du Hameau des Buis’, par Sophie Rabhi & Laurent Bouquet, 2020)

*****

<< There are […] patterns that seem to reoccur in communal groups around founder members […]. One pattern seems to be that after two or three years of a community starting some founders leave – often after getting into conflict with other members and often leaving being critical of the group.

[…] … there is almost inevitably going to be at some point a disparity between what any member envisioned that the group would be like and the reality of what it turns out to have been possible to achieve. The pain and disappointment that this disparity causes it likely to be felt more strongly the earlier that you joined and perhaps most strongly by those who founded the original vision for the group. Is the pattern of people leaving a community a few years after it is set up a sign that the disparity/pain caused by the vision/reality gap in the end just becomes too difficult to reconcile and it is easier to move on than to continue to try and bridge the gap? >>

Chris Coates, project manager on community based construction projects, was part of the management team for ‘Forgebank Cohousing’, UK (in: ‘Suffering from Founder Member Syndrome’, blog utopia britannica, 2016)

*****

<< Co-op leaders must balance the demands of creating community, which include time spent in formal and informal communication and a dedication to “really listening,” against immediate personal responses to emergencies, fiscal requirements, and physical upkeep. The strain is obvious, and many fail. Leaders and more active members often feel overwhelmed and burned out; less active members are often suspicious of leaders’ priorities and driven to apathy by the leadership’s unresponsiveness to input. These tensions can lead to an inability to maintain and improve the buildings’ condition. Or they can lead to the emergence of new and more effective relationships among residents. >>

Saegert and Winkel, US (in: ‘ Paths to community empowerment: Organizing at home’, American Journal of Community Psychology, 1996)

<< There is great value that comes from being together. Meals are a simple way to be together on a regular basis that is purely social. Parties are another way to be together. Community circles are yet another. Each has its own dynamic and provides a different vibe.
I do not participate in group meals in my community but I often show up and sit with folks and hang out. I also help out with the work sometimes, even though I don’t eat the food, just because I want to.
So in my experience, making time and ways to be together, whether that’s sitting around the dinner table, or listening to a book reading, making decisions about how to live together, or Sunday morning around the paper, or in celebration of events, are prime time for community.
Many communities have an after dinner hangout time. The cards come out, the chess sets, the magazines, the sewing circles, etc. For those who don’t and can’t be there for the meal, they should be welcomed to the hang out time after dinner. >>

Rob Sandelin, Sharewood Cohousing, US (in: cohousing-L mailing list, 2001)

*****

<< …der schönste Moment ist wenn ich nach Hause komme und die Leute sind gerade beim Kochen, zum Beispiel in der WG Küche. Die WG Küche ist im Prinzip das Herz des Hauses und das ist toll, hier spielt sich auch das Gemeinschaftsleben ab. >>

Michael Lafond, (interview ‘CoHousing inclusive – und wo bist Du Zuhause?‘, in: ‘CoHousing Inclusive – Self-organized, community-led housing for all’, by Michael Lafond & Larisa Tsvetkova, ID22: Institute for creative sustainability, Berlin, 2017) 

*****

<< Buitengewoon bijzonder is dat […] de huurder [in de bezochte cohousing-projecten] ervoor tekent eenmaal per maand te helpen bij het eten koken. Verder is er geen enkele verplichting, je hoeft niet mee te eten. Je kunt zelfs langskomen om je bordje op te scheppen en voor de buis bij je thuis op te eten. Wie ik ook sprak tijdens de bezoeken, alle bewoners waren even positief. Het gezamenlijke koken vinden ze echt heel erg leuk. De receptenboeken liggen voor je klaar – afgestemd op het aantal personen – en de ingrediënten, ingekocht door de menucommissie via de vaste leverancier, staan in de voorraadkamer. De prijs van de maaltijden varieert tussen de 3 en 4,50 euro. De drankjes bij het eten nemen de bewoners zelf mee.  >>

Hetti Willemse, Publicarea, NL (in: ‘Kwaliteit gaat door de maag’, artikel n.a.v. het Internationale Cohousing  Congress in Stockholm, 2010)

*****

<< Most cohousing communities […] prefer to serve common meals family-style. In the larger communities, family-style serving is virtually a necessity, since no one likes either the image or the actuality of long lines waiting to get to the buffet table or counter. Cohousers seem to prefer that common meals evoke eating with friends in our homes than mobs in a school or workplace cafetaria. On the other hand, family-style dining requires more serving dishes, to which those responsible for serving and cleaning up after the meal sometimes object. >>

Joani Blank, Swan’s Market Cohousing (in: ‘Common meals in Cohousing Communities – An Experienced Cohouser Reports from Common House Kitchens and Dinig Rooms across North America’, Cohousing Journal, 2001)

*****

<< Two people is not enough to make a happy cook team. […] It’s so much work that you’re exhausted after the meal, and dread cooking instead of looking forward to it. […]

We have mandatory cooking, and it really is not a burden at all. We have mostly three person cook teams that stay together during a whole quarter at least, and sometimes stay together for years. That way people can find others whose schedules complement their own, and the chores can be divided equitably. Often, someone with time during the day will pair with others who don’t mind doing the shopping or can do most of the clean-up. […] Some weeks we have one or two meals, and others we have a meal almost every night, but most of the time it works out to three or so a week, which is great.

I have said this many times, so sorry to old-timers for repeating myself. Cooking and eating meals together is essential to building community.

Liz Stevenson, Southside Park Cohousing, US (in: cohousing-L mailing list, 2001)

*****

<< Hoewel het sociale aspect een belangrijke drijfveer is voor vele toekomstige bewoners, is Cohousen ook zeer praktisch […]. Er worden op regelmatige basis maaltijden aangeboden, die niet verplicht zijn maar wel de gelegenheid bieden om de sfeer in de groep te bevorderen. Elk gezin moet maar om de twee à drie weken koken, zodat de rest de kans krijgt om samen een aperitiefje te drinken en wat bij te praten. Het is vooral een grote meerwaarde voor alleenstaanden zodat ze ’s avonds niet in de eenzaamheid vervallen. Ook grote gezinnen maken dankbaar gebruik van deze maaltijden; “Na het werk ga je snel iets eten met de kinderen. Daarna ga je weer naar huis en heb je je gezinsleven terug”, getuigt één van de bewoners. >>

Jolies Devlo (in: ‘Cohousing in Vlaanderen Een onderzoek naar de inpassing van een alternatieve woontypologie in de Vlaamse wooncultuur’, Masterproef ingenieurswetenschappen – architectuur, Universiteit Gent, 2013)

*****

<< Anyone who has served meals to children knows that their idea of a tasty “balanced meal” may not be the same as an adult’s.

In a few of the larger communities which have a lot of children, a kid-friendly meal is sometimes or always available alongside the adult meals. It may be a completely separate meal, or a separate main dish. In others, peanut butter and jelly sandwich makings, plain pasta or rice are routinely available.

There are parents who feel that their children should learn to eat adult food, and wish that “kid food” was not quite so readily available at every common meal, but for most part these same parents would rather see their children eat a jelly sandwich than nothing at all, so they are pretty relaxed about it. >>

Joani Blank, was feminist, sex educator, writer lived in Swan’s Lake Cohousing (in: “Common Meals in Cohousing Communities: An Experienced Cohouser Reports from Common House Kitchens and Dining Rooms across North America”, The Cohousing Journal, The Cohousing Association, US, 2001)

*****

<< L’Échappée is gebaseerd op het Deense [cohousing] type, omdat het een gemeenschappelijke keuken heeft, en dat is het centrum van de Deense cohabitat. [Het is een] woonproject waar ieder zijn eigen keuken en leefruimte heeft, maar ook een gemeenschappelijke keuken. Samen koken en eten smeedt de groep en maakt haar hechter.

Dat doen wij ook, al heb je in een Deense cohousing elke dag een gemeenschappelijke maaltijd, met een beurtrol onder de volwassenen. Wij beginnen met een keer om de tien dagen tot twee weken. Verplicht is het niet. Je kan er ook voor kiezen niet deel te nemen aan de maaltijd, of het eten mee te nemen naar je privéruimte, omdat je te moe bent of gewoon geen zin hebt. Je moet wel eens om de maand mee koken voor de anderen, dat is verplicht. >>

Matthieu Lietaert, auteur en documentairemaker, trekker en bewoner van cohousing L’Échappée, Brussel, B (in: ‘Op bezoek bij cohousingproject L’Échappée: samenhuizen naar Deens model’ Bruzz stadskrant, 2016)

*****

<< All of our kids sit together at a table during common house meals, now, and I hear them talking, commenting on the food, pouring each other water, getting each other extra things from the serving table, just like the adults do. At first it was kind of chaotic at meal time, but things have calmed down a lot. I really think they relate to each other as extended-family siblings. They know each other really well, and have a good idea of how best to interact with each other. >>

Denise Meier, resident of Two Acre Wood Cohousing (in: ‘Family Life in Cohousing’, 2003)

*****

<< Inside our common house, we have a large dining room to seat all 28 of us and our guests, and we dine together three times a week. In support of those meals, we have a large kitchen so that we can take turns cooking for each other in teams of three. So that means, with 17 adults, I lead cook once every six weeks. Two other times, I show up and help my team with the preparation and cleanup. And all those other nights, I just show up. I have dinner, talk with my neighbors, and I go home, having been fed a delicious meal […].

And in visiting over 80 different communities, my measure of communitas became: How frequently did residents eat together? While it’s completely up to each group how frequently they have common meals, I know some that have eaten together every single night for the past 40 years.I know others that have an occasional potluck once or twice a month. And from my observations, I can tell you, those that eat together more frequently, exhibit higher levels of communitas. 

It turns out, when you eat together, you start planning more activities together. When you eat together, you share more things. You start to watch each other’s kids. You lend our your power tools. You borrow each other’s cars. >>

Grace Kim, cohousing architect, Seattle, US (in: ‘How cohousing can make us happier (and live longer)’, TED Talk, 2017)

*****

<< In een hoekhuis aan een pleintje in Borgerhout wonen vier mensen onder één dak [in] het project Senioren Thuis […].

De gemeenschappelijke woonruimte vult zich met de zoete geur van Marokkaans eten. Driss (75) is de kok van dienst en bereidt tajine, Monique (77) is de hulpkok en neemt een extra kom aardappelen voor haar rekening. Het is een vaste rolverdeling, als ze één keer per maand samen koken. Marokkaans-Vlaams culinair teamwork. ‘Voor ik hier woonde, had ik nog nooit Marokkaans eten geproefd’, zegt Monique. ‘Ik dacht altijd dat het pikant was. Onbekend is onbemind. Driss heeft me lamsvlees leren eten.’ >>

Vicky Vanhoutte, journaliste (in: ‘Senioren wonen samen – Het was hier rustig, tot ze die drie andere sjarels binnen gooiden’, De Standaard, 2017)

*****

<< I thought I’d eat common dinner once or twice a week at the beginning, but then you see the convenience; you don’t want to go shopping just to make dinner. You don’t wantto drop $50 just to get out of washing the dishes, and you don’t want to argue about whose turn it is to do the dishes. If you’re single you don’t want to eat alone. If your spouse is out, you don’t want to eat alone. And it turns out that common dinner is fun. It’s like going to a restaurant, and finding your best 20 friends are already there, but it’s a lot cheaper. It’s like having dinner with 20 cousins and catching up. >>

Residents of Trudeslund Cohousing, Denmark (in: ‘Happily Ever Aftering In Cohousing, A Handbook for Community Living’, Charles Durrett, Bernice Gonzalez & Erik Bonnett, 2015)

*****

<< Het is moeilijk om in de literatuur iets te vinden over groepsgrootten, gekoppeld aan passende voorzieningen. Ik heb er in de loop van de tijd een paar kunnen vinden:

– Voor vergaderingen is het getal van 8 personen een soort optimum, dat alle deelnemers tot hun recht komen.

– Een ander getal dat genoemd wordt is 30. Dit is het aantal mensen dat samen kan leven zonder dat afspraken schriftelijk hoeven te worden vastgelegd.

– Dan is er het getal 120, dat staat voor het aantal mensen dat we in ons leven kunnen overzien als kennissenkring. >>

Redactie Gewoon Anders (in: ‘Wat doen we samen? En met hoeveel?’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2014)

*****

[Bij] grote woongemeenschappen [is er] sprake van verschillende schaalniveaus.

Het eerste schaalniveau is het niveau van het individu, in de vorm van een slaapkamer.

Daarboven ligt het niveau van het huishouden, in de vorm van de woonkamer met keuken.

Hierboven ligt (soms) het niveau van de ‘cluster’, in de vorm van een kook-, eet- en zitruimte voor 4 of 5 woningen.

Daarboven komt het niveau van de totale woongemeenschap, in de vorm van een projectruimte, een algemene feest- en ontmoetingsruimte met faciliteiten voor hobbies en kinderopvang.

Te grote sprongen in deze reeks kunnen voor isolement zorgen. Een huishouden dat is opgenomen in een collectief van bijvoorbeeld 100 woningen, zal waarschijnlijk verloren raken [waardoor] zij geïsoleerd blijven en elkaar niet kunnen bereiken. […]

Daarom is het van belang de reeks van schaalniveaus zo te faseren dat er geen sprongen in voor komen die zo groot zijn dat de onderliggende niveaus hun aansluiting bij een hoger niveau missen. >>

Filip Krabbendam, architect, bewoner van een woongemeenschap ((in: ‘Centraal Wonen en de Gated communities’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2005)

*****

<< From our planning in a rural area of Wisconsin, and from my experience studying small group communication in university, I’d say twelve is the minimum number [of units for cohousing]. When there are fewer, it is too easy to divide into factions and it is more difficult to spread the work to be done sufficiently. Looking at it more positively, you can build a more diverse community that benefits from the unique contributions of a number of different thinkers when you have twelve or more. >>

Jerry McIntire, founding member, project manager and resident of  Stone’s Throw Ecovillage (in: Cohousing-L mailing list, 2014)

*****

<< Personnellement je suis pour des gros projets… de l’ordre de vingt-cinq – trente logements. Peut-être pour que ça per­mette de respirer, de se fâcher avec l’un et de se faire plus copain avec l’autre… Disons que quand on est douze ou dix, il faut être copain avec tout le monde et dès qu’on commence à se fâcher avec l’un, ça fout le bordel… Et comme moi je me fâche facilement et que j’ai un caractère de cochon… globa­lement c’est trop petit. Bon, je n’ai pas été malheureux mais j’aurais aimé pouvoir respirer dans un groupe plus grand. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< [The] British evolutionary anthropologist Robin Dunbar […] has stated that 150 people is the ‘point beyond which members of any social group lose their ability to function effectively in social relationships.’

[…] he mentioned that the 150 people are made up of: 5 intimate friends, 15 good friends, including the 5 intimate friends), 50 friends (including the 5 intimate friends and 15 good friends), 150 acquaintances (all-encompassing)

I recently had a question from an Adelaide group […] “what is the optimum size to begin the process of developing our cohousing project?”

In my experience, something that keeps to approximately 50 people in total across the households (including kids); however a core group of no more than 12–15 people should make up the decision making committee. […] this number […] allows enough diversity in the group to demonstrate a wider cross section of the community; and […] it is small enough to ensure decisions get made and do not drag out. >>

Esther Sugihto, Social Design & Architecture, Melbourne, Australia (in her blog, 2016)

*****

<< Je kunt je niet bij de hele wereld tegelijk betrokken voelen. Er zit een maximum aan het aantal mensen. Dat wil niet zeggen dat iedereen vast zit aan het kerngezin. Als je kijkt naar tribale samenlevingen zie je dat mensen over het algemeen groepen vormen van hooguit 15 mensen.

Waar grotere verbanden ontstaan zie je dat er subgroepen van opnieuw max. 15 mensen ontstaan. In grote panden is het handig om hier bij voorbaat rekening mee te houden, en bijvoorbeeld per vleugel of verdieping (sub-)woongroepen te vormen die niet groter zijn.

Dit geldt zowel voor woongroepen die veel met elkaar delen als voor lossere verbanden. >>

Bas Thijs, coacht gezamenlijk wonen initiatieven (in: ‘Do’s en don’ts rond betrokkenheid’, website woongroepcoach, 2013)

*****

<< The Danes have a long history of cultural workers: people who consider what makes a town or city work well. […] That has percolated down to the practices that make cohousing work. Scale is the key.

That said, lots of people argue that 20 to 50 adults works optimally. While “51 and above” challenges the whole concept of operating based on consensus, fewer than 20 challenges another basic probability: the likelihood of social connections. That is, ideally, every adult has four or five others that he or she really connects with. >>

Charles (Chuck) Durrett, cohousing architect, US (in: ‘Size matters’,

Website of The Cohousing Association of the United States, 2008)

*****

Een project gemeenschappelijk wonen kan opgedeeld en georganiseerd zijn in clusters of meerdere projecten kunnen gegroepeerd worden omwille van de leefbaarheid van de groep(en) en de praktische organisatie van diverse functies. Er kunnen gedeelde ruimtes voorzien zijn voor de afzonderlijke clusters en/of op projectniveau. Voorbeelden :

– 2 cohousings van elk 20 units + 2 woongroepen mindervaliden van elk 6 units en gedeelde ruimtes + gedeelde ruimtes op projectniveau (Wilde Rosen, D) 

– 4 cohousings van elk 20 units (Bondbjerget, DK)

– 1 cohousing project met 2 clusters van elk 10 units rond hun groene buitenruimte + 1 gedeelde ruimtes op projectniveau (Drejerbanken, DK)

– 5 clusters van elk 2 woongroepen van +/-7 personen, dus samen +/- 70 personen  (CW Purmerend, NL)

– 10 clusters van 5 à units, elk met gedeelde living + gedeelde ruimtes op projectniveau (CW Lismortel, NL)

– 10 clusters van elk 4 à 5 units + 2 woongroepen van 3 personen + gedeelde ruimtes op projectniveau (CW Wandelmeent, NL)

– cohousing (multigenerationeel) met 32 huizen + senior cohousing in gebouw met 30 woonsten, elk met hun commonhouse (Wolf Creek, US) >>

Luk Jonckheere, samenhuizen voortrekker, bewoner van cohousing La Grande Cense, B (in: ‘Voorbeelden van clusters bij gemeenschappelijk wonen’, werktekst, 2014)

*****

<< The cluster seem to work best if they have between 8 and 12 houses each. With one representative from each family, this is the number of people that can sit around a common meeting table, can talk to each other directly, face to face, and can therefore make wise decisions about the land they hold in common. Of course, the average size for clusters might be less, perhaps 6 or 8 ; and clusters of 3, 4, or 5 homes can work perfectly well. >>

Christopher Alexander, architect, Prof. Em. Architecture, University of California, Berkeley, AT – US (in: ‘A Pattern language’, 1977)

*****

<< … de grootte van de gemeenschap, in combinatie met de graad van gemeenschappelijkheid [kan] soms ook bepalend zijn voor het succes hiervan. Wanneer er sprake is van een klein aantal bewoners is het moeilijker om elkaar te ontlopen. Als de bewoners lang samenwonen komt het met enige regelmaat voor dat er onenigheid ontstaat […]. Op het moment dat de gemeenschap groot genoeg is voor bewoners om een tijdje niks met elkaar van doen te hebben, lukt het vaak om deze onenigheid na enige tijd achterwege te laten. Bij kleine gemeenschappen van slechts enkele bewoners hebben de bewoners continue met elkaar te maken. Het is daarbij des te belangrijker dat bewoners (leren) hoe onderlinge problemen op te lossen. […] Als er echter geen ruimte is om elkaar te ontlopen, veelal door een hogere mate van gemeenschappelijkheid, kan de onenigheid groeien omdat men niet even afstand van elkaar kan nemen. Bij kleinere groepen kan het daarom belangrijk zijn om bij dergelijke situaties op tijd in te springen.

Pieter van de Werdt, TU-Eindhoven, NL (in: ‘Centraal wonen voor iedereen – Woongemeenschappen in een spanningsveld van privé-eigendom en gemeenschappelijk gebruik’, 2012)

*****

<< Being very closely involved in Crystal Waters, I have been able to observe the growth patterns. It was interesting to watch the population outgrow the extended `family’ size and closely bond into a `clan’.

[…] as the population increased past about 40, friction started to occur. New arrivals were seen almost as intruders and it became more and more difficult to maintain close relationships. The period was full of internal politics and conflicts. What was happening as the group moved beyond clan size was that people began to form smaller social clusters, based on lifestyle and attitude. >>

Max Lindegger, designer, resident of Crystal Waters community (in: ‘Community Size… A Numbers Game’, Global Ecovillage Network Oceania & Asia, Newsletter, 2000)

*****

<< Small rural villages and towns are an integral part of the web of human settlements (from households to cities). While there are many other ways for humans to live sustainably, DR [Dancing Rabbit Ecovillage] hopes to be a model of such a village. This goal is at the core of DR’s vision. […]
Anthropological studies show that 500-1000 people can be an ideal size for a small human settlement. It is large enough to be socially diverse and robust and support an internal economy, yet small enough to be human scale (meaning one sees others as individual people and not just masses of humans; one feels connected to the social system and truly empowered in the democratic decision making process). Plans and designs for DR should always keep in mind this eventual goal of having 500-1000 people here. >>

Tony Sirna, resident and Development Coordinator of Dancing Rabbit Ecovillage, US (in: ‘A Dancing Rabbit Pattern Language)

*****

<< Essentieel bij alle vormen van gemeenschappelijk wonen is daarom dat de leden samen bepalen wie er in de groep komt wonen.

Soms worden open plaatsen door de gemeente of woningcorporatie toegewezen zonder dat de bewoners daarop invloed hebben. Dit kan funeste gevolgen hebben voor de samenhang in de groep.

Ook moeten de leden invloed kunnen uitoefenen op de inrichting van de woningen en de gemeenschappelijke ruimten. Dit veronderstelt dat alle leden intensief betrokken zijn bij de planvorming en groepsvorming en waar mogelijk ook uitvoerende verantwoordelijkheid dragen.

Tenslotte zijn communicatieve vaardigheden van groot belang: vermogen tot samenwerking en tot gemeenschappelijke besluitvorming. >>

Federatie Gemeenschappelijk Wonen, Nederland (uit:  ‘Handreiking Gemeenschappelijk Wonen’, 2005)

*****

<< Wanneer ga je leden werven? Bij de keuze van dit moment speelde de procesbegeleider een grote rol.

Toen de uitgangspunten eenmaal vastlagen, de architect was geselecteerd, en er afspraken waren gemaakt met de gemeente en de woningcorporatie, adviseerde de procesbegeleider om te gaan werven.

De gemeente vond dat nog veel te vroeg.
Argumenten om te werven waren: het ontwerpproces kost vreselijk veel tijd en energie, dat lukt je niet met een klein clubje. Bovendien moet je mensen betrekken als nog niet alles vastligt, dan krijg je een sterkere groep met meer inzet. >>

De bewoners van ‘De Kersentuin’, Centraal Wonen in Utrecht, NL (uit: ‘De Kersentuin, Handreiking Particulier  Opdrachtgeverschap’, 2003)

*****

<< The core CoHousing principle that communities take the key decisions about membership and property transfers may also take some time to be acceptable to the wider property development ‘industry’, who have a powerful influence over national legal and housing practice.

It will be beholden upon aspiring ‘intentional community’ groups to review the skills they require to adopt a more business-like approach to achieveing their endeavours, and be firm in their search for the most suitable partners to help them achieve their goals.

This may require a degree of compromise that was previously held to be unpalatable, however this need not be a one-way issue. >>

Martin Field, Senior Lecturer, University of Northampton, Social Sciences, UK (uit: ‘Thinking about CoHousing, 2005)

*****

<< Waarop moet je letten bij een interview met een kandidaat?

Ten eerste is er emotionele volwassenheid:

Kies mensen met een gezond gevoel van eigenwaarde, geen mensen die een woongroep nodig hebben voor hun mentale welzijn. […] woongroepen zijn kwetsbaar, en ondanks alle goede bedoelingen zijn het geen zorginstellingen.

Ten tweede kun je naar de communicatieve vaardigheden van de kandidaat kijken: Kan zij haar eigen mening goed verwoorden, staat zij open voor andere meningen en is zij geïnteresseerd in andere meningen?

Tenslotte is het belangrijk om te kijken of de kandidaat dezelfde normen en waarden heeft als de rest van de groep, tenminste wat betreft de centrale punten. >>

Marc Pauly, kenniscentrum Filosofie van RUGroningen (in: ‘Een huis delen: Hoe hou je het leuk?’)

*****

<< Joe and Lisa are interested in community.

They are invited to a couple of meetings.

Let’s face it, meetings don’t always go very well, and are not really necessarily reflective of what kind of community you will be. They see tension, and perhaps an overly controlled environment. Blech! Is that what community is about? […]

Loe and Jisa are interested in community. They are invited to a group dinner.
It’s a fun social event, they talk to many people, share their lives and interests, find out that another couple has a lot in common with them. They feel connected, and part of the larger family sense which is a great deal more like what the community you are trying to build is really about. >>

Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Nous avons longtemps été persuadés que le choix de partenaires d’un cohabitat, pour être judicieux, devait se faire sur des affinités affectives spontanées et des critères raisonnés. On se coopte parce qu’on a des points en commun.

L’expérience nous amène à nuancer considérablement ce point de vue. Nous avons rencontré des personnes réunies par hasard et s’en trouvant fort bien.

Nous nous méfions de l’expression « le hasard fait bien les choses », parce que cela pourrait sous-entendre qu’il n’y a qu’à laisser faire […]

Comme nous nous situons plutôt dans la lignée des stoïciens, nous acceptons à la fois l’existence d’évènements dont la maîtrise nous échappe, mais aussi ceux sur lesquels nous pouvons exercer notre volonté. >>

Marthe Marandola & Geneviève Lefebvre, Médiation et formation, vivent en ‘cohabitat participatif’ (uit:  ‘Cohabiter pour vivre mieux’, France, 2009)

*****

I was already very interested in cohousing
before the one I live in now was even planned.

When I went to the first meeting, I knew I was in the right place. I was so impressed with how they related to each other during a very angry discussion about money.

I knew that they were people who respected other people, had similar values to mine, and were already a close-knit community.

We all learn and get information in different ways. Verbal learners get info through talking, and visual learners are bored to tears by that. >>
Liz Stevenson, Southside Park Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< I have seen people commit to a project because of an empowered meeting, where you could sense the excitement and comraderie of the group as it worked. Most of what you do as you form is to meet, and these gatherings are the primary way people experience your group. If its grim and stomachache laden, who wants to be part of that?

As I continue to tell people, never hold a meeting if you can hold a party instead. >>

Rob Sandelin, Sharingwood Cohousing (in: cohousing-L mailing list, The Cohousing Association of the United States,2000)

*****

<< Gemeenschappelijke doelstellingen en toewijzingsbeleid lijken in de discussie over voor wie CW projecten toegankelijk zou moeten zijn samen te komen.

Moet het project open staan voor iedereen of alleen voor mensen die de gezamenlijke doelstelling uitdragen.

De inhoud van deze gemeenschappelijke doelstelling wordt daarbij […] door verschillende bewoners op verschillende manieren onderbouwd.

Niet verwonderlijk dat ook ideeën over het toewijzingsbeleid van de toewijzingscommissie […] en het aandeel en de rol van bepaalde (doel)groepen op verschillende manieren worden uitgedragen. >>

Martijn Felder, Leerstoelgroep Culturele Geografie, Wageningen University & Research centre, NL (uit: ‘Centraal Wonen voor iedereen, 2012’ i.o.v. CW Wageningen & LVCW, Landelijke Vereniging Centraal Wonen)

*****

<< Screening happens in a bunch of different ways.  I think that “everything selects,” that is, every characteristic of a group acts as a filter, inviting in some people and screening others out.

So while the overt screening at [one] community might have been merely to read a book and attend two meetings, there were other filters in place both overt (qualifying for a mortgage, […] ) and covert (all the tiny habits and actions that create culture in a group). […]
You can choose as a group to put certain filters in place early on that will serve your group well in the future.  […] For example […]  i recommend :
(1) EVERYONE will be expected to help cook common meals
(2) Expect and invite people to contribute to the work of the group as early as possible.
(3) Require a financial contribution early on […]  and make decision-making power contingent on that payment. >>

Tree Bressen, group facilitator, living in Eugene Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< In projecten voor gemeenschappelijk wonen kiest de zittende groep de nieuwe bewoners. Soms direct, door de direct betrokkenen op de plek waar een woonruimte is vrijgekomen, soms door tussenkomst van een commissie. […]

In het Centraal Wonen project waar ik zelf woon heeft een groep dit ooit willen afschaffen. ‘Iedereen die zich bij ons thuis voelt is welkom’ was het devies. Helaas leidde dat in de praktijk tot heel wat problemen. Het bewust instemmen van bewoners is geen garantie hiertegen, maar het kan de kans op problemen wel verminderen. En wat is er tegen? Dit is inherent aan het samen bewonen van een huis. Wie met een partner een huis wil delen probeert ook van tevoren in te schatten of dat wel goed zal gaan. Dat is een heel wat strengere procedure  dan die van een groep, waar men gegadigden twee of drie keer uitnodigt op een gemeenschappelijke maaltijd! >>

Redactie Gewoon Anders (in: ‘Wat doen we samen? En met wie?’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2014)

*****

<< Van bij de start […] hebben we geijverd voor een mooie spreiding in leeftijden, sociale achtergrond, beroepscategorie en gezinsinkomsten.

Enerzijds hebben we ons project bekend gemaakt via zeer diverse kanalen. Anderzijds voorziet het ontwerp in een gevarieerd aanbod van woningen. De grootte varieert van ca. 60 tot 170m², met 1 tot 4 slaapkamers. Er zijn huisjes, appartementen en studio’s. […]

Tenslotte voorzien we een speeltuin en veilige zone en zorgen we voor goede toegankelijkheid voor ouderen of mindervaliden. Bij onze activiteiten besteden we aandacht aan kinderopvang en aangepaste activiteiten voor jong en oud, fit en minder fit.

En [zelfs zonder] actieve selectie blijkt dat we een hele goede spreiding van leeftijden hebben bekomen […].

[Dat] is voor ons heel belangrijk [en het] voelt gewoon heel natuurlijk aan. Ouderen worden […] beter opgevangen en gestimuleerd. Jonge gezinnen of alleenstaande ouders vinden vlot opvang voor hun kindjes. De kinderen zelf pikken de kennis en vaardigheden op van meerdere volwassenen. Gepensioneerden zorgen ook overdag voor een aanwezigheid […] en ’s avonds zijn zij niet alleen. >>

Luk Jonckheere, samenhuizen voortrekker, cohousing bewoner (in: ‘Intergenerationeel wonen’, bouwblog van Cohousing La Grande Cense, 2009)

*****

<< Veel projecten werken met een wachtlijst. Komt er woonruimte vrij, dan kunnen aspirant bewoners van de wachtlijst doorschuiven en echte bewoners worden.

Eerste vraag: welke bewoners van de wachtlijst? De bovenste? Dat zou wel het rechtvaardigste zijn, maar er is een ander aspect dat bij wonen van belang is, aan nieuwe bewoners wordt ook de eis gesteld dat zij in sociale zin passen bij de reeds zittende bewoners. Deze twee criteria staan op gespannen voet met elkaar. […]

Wie kiest voor passende bewoners heeft nog een probleem: hoe kun je je keuze verantwoorden? Hoe kun je bepalen wat passende bewoners zijn? Zijn daar criteria voor? Dan zou er toch nog sprake zijn van énige rechtvaardigheid. […]

Maar hoe je het ook wendt of keert, toch blijft het ‘passen bij de groep’ een belangrijk criterium dat niet geheel in

objectieve termen is vast te leggen. >>

Redactie Gewoon Anders (in: ‘Nieuwe bewoners kiezen – rechtvaardig of persoonlijk?’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2005)

*****

<< … for every group that creates a selection process, there is one which has no selection process.

Although I must point out, that there is often a hidden selection process.

The invisible selection process selects for:

1. High tolerance of meetings, willingness to collaborate

2. People who are like someone in the group that exists when they join […].

3. Risk takers, people who are able to deal with ambiguity

4. Usually folks with secure incomes and some liquid assets

5. People with a high social index, meaning they can socialize well, with many people.

Other factors can include: People who are self starters, they don’t need to be told what to do. People who are good communicators in groups, people that are willing to change their use of free time, people that are idealistic, people that have strong environmental values.

These invisible factors affect your recruiting as well. >>

*****

<< Pour que les mouvements se passent bien, “il faut que les anciens accueillent les nouveaux à égalité, sans qu’il soit question d’ancienneté, estime Pierre-Yves Jan. Un grand principe des coopératives, c’est qu’une personne égale une voix, qu’elle soit là depuis cinq minutes ou depuis cinquante ans.” C’est une chance, selon lui, d’accueillir un ménage avec qui l’on n’a pas la même aventure : “Une nouvelle personne peut devenir une ressource, pour apprendre à partager l’essentiel et ne pas s’enfermer dans les codes implicites qui se construisent dans tout groupe.” A Babel-Oust [Nantes], l’un des appartements est en location : “ça s’est toujours bien passé, ça fait du bien, du sang neuf ! Et si l’un de nous part, on a des copains proches du projet prêts à nous rejoindre. Nous avons confiance”, affirme l’un des habitants. >>

Pierre Rabhi e.a. (dans : ‘Oasis : un nouveau mode de vie : autonomie, partage et convivialité’, Kaizen, hors-série, en collaboration avec Colibris, 2015)

*****

<< [Het is] essentieel dat de bewonersgroep op zich onafhankelijk de selectie voert van kandidaat-bewoners in functie van het dagelijks leven. Het welslagen van het project hangt er van af.

De voorbeelden waarbij de instroom van bewoners door een externe instantie gebeurde tonen aan dat de groep bijna steeds niet goed functioneert, dat er in zeldzame gevallen een enigszins betrokken buurtleven ontstaat maar zonder garantie op continuïteit. […]

Wat wel werkt is een systeem waarbij de voorselectie van kandidaat-bewoners gebeurt door bvb. een sociale huisvestingsmaatschappij op inkomenscriteria en sociale rechten, met daarna een tweede autonome filtering door de bewonersgroep zelf. >>

Luk Jonckheere, voorzitter ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ & Trui Maes, voortrekker Samenhuizen, voortrekker CLT Vlaanderen (uit: ‘Zelfontwikkeling Gemeenschappelijk Wonen – betaalbaar samen huizen in zelfbeheer’, Samenhuizen v.z.w. & Cedubo v.z.w., Luk Jonckheere & Trui Maes, met steun van het Europees Sociaal Fonds, 2013)

*****

<< [what is best in welcoming newcomers] depends on the person. I don’t respond to the generic warm fuzzy, for example.

 I relate to people through their work and their ideas about things. My first question about a group would be how do you get things done?
If diversity and acceptance of differences are values in cohousing, it would probably work best to allow people to approach the group in whatever way feels best to them. […]  
Who would want a whole group of people who like pot lucks? Or meetings? Or swim parties? Or book clubs? Or budgets? >>

Sharon Villines, Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< In many groups the experience has been that the process itself is self selecting. Those who can’t tolerate all the work and cooperation don’t stay.

But I can see where the opportunity of lower cost housing would bring more competition to the arena. Our group just used plain seniority, and it worked. I would also suggest having some sort of tier system, like you want this many with low income, this many with moderate, this many market rate, and use seniority within those categories.

Of course, there would be a waiting list and those people should be kept involved somehow. People drop out at the last minute like you wouldn’t believe. They also drop out at critical junctures like when they have to put up money or make other commitments. >>

Liz Stevenson, resident of Southside Park Cohousing, US (in: cohousing-L mailing list, The Cohousing Association of the United States,1999)

*****

<< Cohousing is the longest and most expensive personal growth workshop you will ever take. >>

Zev Paiss, cohousing resident, advocate and consultant 

<< Co-housing: it’s the longest-running, most expensive personal growth workshop you will ever sign up for,

but you get a house thrown in as a bonus.

And, I would add, a wonderful community of people. >>

Louise Clarke, resident of Wolf Willow Cohousing, US

*****

<< We should not underestimate how much we have learned to deal with different opinions. Many of us have made U-turns. While living in a ‘me’ centered society most of us learned how relative our own opinions are.

I think these things have major effects on our identities. You learn to distinguish in a very short time what is important to you and what is not. >>

Sarah Berger & Lucy Morgan-Jones, bewoners cohousing ‘the Community Project’, UK  (in: ‘Thinking about CoHousing’, door Martin Field, 2005)

*****

<< Er zijn genoeg redenen om [cohousing] wel te doen. Omdat je ook huishoudelijke taken kan verdelen, heb je meer tijd om dingen te doen waar je gelukkig van wordt.

Samenwonen heeft een positief effect op je persoonlijke ontwikkeling. Je leeft op elkaars lip, leert omgaan met verschillen, maar vooral ook je eigen kleine kantjes en grenzen kennen.

Mijn kinderen hebben er bijvoorbeeld sociale vaardigheden geleerd die ze in het leven zeker nog zullen nodig hebben.

Respect voor elkaar. Compromissen kunnen sluiten is de kunst. >>

Steven Vromman, Low Impact Man, Groen Gent (in: interview in De Standaard door Tess Vonck, 2012)

*****

<< Living collaboratively [is] a much saner way to live.

I’m not a real outgoing gregarious type of person. The community gives me a chance to know others, where before, at first brush, I would discard them. But the community by its very nature continually teaches me that if I hang around long enough to get know someone, there’s a lot here to be found … .

I’m a manager of a large organization and it’s taught me people skills. It really has empowered me. >>

Bewoner van Sunlight cohousing, US ((in: ‘Collaborative communities – cohousing, central living and other new forms of housing with shared facilities’, door Dorit Fromm, 1991)

*****

<< The local school often commented that children from our community were good at sharing and solving problems.

They learned direct democracy at Hoejtofte as they were part of the decision-making, and had many adult role models. Responsibilities were shared.

The adults often supported each other in various ways; for example, when one man had a mental breakdown, three of us stayed with him for several nights and days (and stayed home from their jobs) thus avoiding his hospitalization. […]

Our children learned many lessons by just being part of the group and having so many ‘parents’. >>

Hildur  Jackson, bewoonster van Hoejtofte Cohousing, DK (in: ‘Children and cohousing, The Birth of an International Social Movement’)

*****

<< [La] question de l’acquisition de compétences nous semble primordiale.  Dans nombre de témoignages, l’autopromotion est “plus que du logement”. L’apprentissage des décisions collectives est une expérience de vie qui participe au développement personnel des individus, parents, enfants et personnes âgées confondues. Mais la phase de construction suppose aussi une véritable  capacitation  des autopromoteurs (empowerment) qui sont aux prises avec des problématiques immobilières complexes et interviennent sur toute la chaîne de production du logement. >>

Maury Julien, Fondateur de la société COAB, réseau social de l’habitat participatif (in : ‘L’insertion de l’autopromotion collective dans les politiques de l’habitat’,  Mémoire de Master 2, Maîtrise d’Ouvrage et Programmation Urbaine, Université Paris Est, 2010)

*****

<< As a minister and a community organizer, my life work is about enabling people to live in their fullest potential as human beings. My experience has shown me that a tremendous amount of personal and spiritual growth can happen in communities where values are shared, and people are encouraged to share and explore their gifts.

Our cohousing community has a different type of intentionality around values and gift-sharing than I find in my congregation and faith-based organizing community. As such it has offered me another understanding of community-building that complements and informs my other work in the world.

Most of our community-building at Swan’s [cohousing] happens around a dining room table. There is no agenda when you show up for dinner; the conversation can take you anywhere. >>

Lydia Ferrante-Roseberry, minister at Eden United Church, president of Congregations organizing for renewal, living in Swan’s Lake Cohousing (in: ‘Living with Integrity: My Experience in Cohousing’, The Cohousing Journal, The Cohousing Association, US, 2003

*****

<< I’ve been a personal growth junkie for a number of years and one of the things that appealed to me was a place where I could grow personally as a human being and it still is.

That is one of the things I love about being here, even though sometimes it’s in my face and sometimes it’s uncomfortable, but it’s a place where I can grow personally. >>

Joanne, living in Greenbelt Community, US (in: “The ‘Lacking’ Narrative: Why Intentional Community Members Choose To Live A More Demanding Lifestyle”, by Jordan A. Todd, Carleton University, Department of Sociology & Anthropology, Ottawa, article for Fellowship for Intentional Community, 2011)

*****

<< Het morele doel van Ubuntu  is volledigheid van menselijkheid: een moreel leven wordt beschouwd als een proces van persoonlijke groei. […]

Net zoals deelname aan een gemeenschap met anderen essentieel is voor persoonlijke groei, is deelname aan een gemeenschap met anderen ook het motief én de vervolmaking van het proces. Alles wat persoonlijke groei en deelname aan de gemeenschap stimuleert is goed, alles wat het tegenhoudt is slecht. >>

Augustine Shutte, Zuid-Afrikaanse filosoof (in: ‘Deze Afrikaanse filosofie inspireert tot een nieuwe soort verbondenheid’, artikel door Lynn Berger voor De Correspondent, 2017)

*****

<< … beyond the daily act of learning new skills, projects need to become perpetual places of learning. This is in terms of ongoing educational work but also in terms of training in a range of skills from construction to cooking and facilitation.

Learning is crucial because it allows projects to act as wider inspirational resources for other groups. So much learning becomes embedded in individuals in projects that quite a lot of effort is needed to break this out and lay it down so that others may access it. >>

Paul Chatterton, writer, researcher, campaigner, school of Geography, University of Leeds, co-founder cohousing LILAC (in: ‘Low Impact Living: A Field Guide to Ecological, Affordable Community Building’, 2015, UK)

*****

<< A person can do more than they would ordinarily on their own. Living in cohousing broadens people by getting them to do things they might not otherwise have tried.

You see someone cross-country skiing out in the yard, and think “Hey, if he can do that, then I probably can, too.” In addition, the owner of the skis probably wouldn’t mind lending them to you – along with a few words of advice – so that you can give it a try.

Another example is playing musical instruments. People typically play music if they happen to have had some exposure to it in their youth. At Drejerbanken all of the children are exposed to the few adults who play music, and as a result almost all of them play some sort of an instrument. […]

In general, I feel that living in cohousing fosters independence and maturity – you learn to cooperate on a small scale, and to accomplish more as an individual. >>

Niels Revsgaard, docent sociologie, bewoner van Cohousing Drejerbanken, DK (in: ‘Creating Cohousing, Building Sustainable Communities’, by Kathryn McCamant & Charles Durrett, 2011)

*****

<< Hoe meer ondersteunend mensen hun relaties vonden, des te hoger hun streven naar persoonlijke groei was […]. Dit is zelfs van toepassing in culturen waar mensen meer nadruk leggen op het collectief in plaats van het individu. […] Het opbouwen van positieve sociale relaties met anderen, dient je in een goede positie te zetten zodat je ondersteuning kunt ontvangen – wat belangrijk is voor persoonlijke groei >>

David S. Lee, psycholoog, onderzoeksleider, University of Michigan, US (‘I-Through-We: How Supportive Social Relationships Facilitate Personal Growth’, Personality and Social Psychology Bulletin’ ; geciteerd in: Esquire Magazine, 2018)

<< De nombreux groupes se fixent des règles de fonctionnement pour organiser les échanges de leurs réunions.

Ces règles ne doivent cependant pas effacer la convivialité.

Celle-ci, plus que des règles, est essentielle à la vie du groupe, elle apporte l’humour, le plaisir d’être ensemble, autant de valeurs qui soudent le groupe et le préparent à la future vie entre voisins.

Et même si cela peut paraître paradoxal, pour que la bonne ambiance soit au rendez-vous, une préparation rigoureuse est nécessaire. >>

Bruno Parasote, ingénieur-urbaniste, auteur, président d’Eco Quartier Strasbourg, F (in: ‘Autopromotion, Habitat Groupé, écologie et liens sociaux – Comment construire collectivement un immeuble en ville’, 2014)

*****

<<  How do we have trust and connection?

What do we do to build trust and connection? How are we at our communications skills? Have we learned non-violent communication process, for example?

Are we practicing fair, shared participatory decision making such as consensus, or its many modifications? Or sociocracy? The ways that we all have input into the decision. Are we really clear about what a well running organization functions?

Do we have clear agreements about who is a visitor to the group, when are they a member of the group with decision making rights and privileges, what are our criteria and qualifications for becoming a member of our forming community group?

Have we thought about that, should we? Yes, we should. >>

Diana Leafe Christian, auteur, ex-uitgeefster van ‘Communities magazine’, groepsbegeleidster (interview door David Sheen, opgetekend door Anne Ennis)

*****

<< … aangezien we hier met 29 gezinnen wonen, moet ik maar twee keer per jaar de vuilniszakken buiten zetten. Dat is vijftig keer minder dan in mijn vorige woning >>

Serge, bewoner van Brutopia, Brussel (in een artikel op woonwebsite ‘habitos.be’)

*****

<<  In de meeste projecten worden […] maandelijks vergaderingen georganiseerd zodat de algemene werking kan besproken worden. […]

Naast deze maandelijkse vergaderingen zijn er meestal ook werkgroepen die zich focussen op een onderdeel van de gemeenschap. De werkgroep financiering zorgt er bijvoorbeeld voor dat de rekeningen op tijd betaald worden, terwijl de werkgroep tuin het onderhoud van het gemeenschappelijk groen voor zijn rekening neemt.

Op deze manier kan elke bewoner in het project zich inzetten voor iets in overeenstemming met zijn of haar vaardigheden, talenten of interesses.

Tenslotte wordt ook voorzien in een beurtrolsysteem voor de algemene taken. >>

Jolies Devloo, (uit: ‘Cohousing in Vlaanderen. Een onderzoek naar de inpassing van een alternatieve woontypologie in de Vlaamse wooncultuur.’, Masterproef ingenieurs-wetenschappen – architectuur, UGent, 2013)

*****

<<  In contemporary society with all our means of communication, we need to rethink the purpose of meetings. […]

Meetings were established when we had no other means of communication amongst groups of people. Having everyone in the room together was the only way to dependably and accurately share information. This is no longer true.

There are many ways to share information and with our diverse household schedules and available options for how we want to spend out or time, meetings are one of the most difficult and least satisfying. >>

Sharon Villines, Co-auteur van ‘We, the people’, gids voor sociocratie, bewoner Takoma Village Cohousing, US  (cohousing-L mailing list)

*****

<<  Alle volwassen bewoners worden verplicht om lid te zijn van [de] bewonersvereniging wanneer ze in het project komen wonen […].

In de meeste CW projecten bestaat deze bewonersvereniging uit een bestuur en zijn er daarnaast verschillende commissies in het leven geroepen.

Het bestuur organiseert ledenvergaderingen, beheert de financiën, archiveert, onderhoudt het contact met de commissies, de woningcorporatie, gemeente en landelijke vereniging (LVCW).

De verschillende commissies zijn betrokken bij en verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het project. >>

Martijn Felder, Leerstoelgroep Culturele Geografie, Wageningen University & Research centre, NL (uit: ‘Centraal Wonen voor iedereen, 2012’ i.o.v. CW Wageningen & LVCW, Landelijke Vereniging Centraal Wonen)

*****

<< Het is nu eenmaal makkelijker om hiërarchisch te delegeren dan om in een horizontaal overlegmodel dingen te laten gebeuren. […]. Er moet vertrouwen opgebouwd worden, er moet veel gepraat worden, gewikt en gewogen.

Maar de beslissingen die daaruit voortvloeien, blijken wel steviger onderbouwd en breder gedragen. […]

‘Ik maak het elke dag mee’, zegt Ruben […] ‘Zowel op mijn werk, als waar ik woon.’ Hij deelt een huis met zeven anderen buiten de stad. […] Hij is niet de enige in Barcelona die naar het platteland trok om het onderhoud van een boerderij over te nemen waarvoor de boer zelf te oud en te moe was geworden.

Cohousing is een populair fenomeen. Maar het is niet omdat het aan populariteit wint, dat het eenvoudig is. Het is een leven van permanent overleg. >>

Tine Hens, journaliste, lid van denktank Oikos (in: Het klein verzet’, 2015)

 *****

<< Rédiger votre charte est sans doute l’une des premières tâches à laquelle votre groupe doit s’atteler […] Il est important de mettre cette charte par écrit […] pour que le groupe puisse se référer à des valeurs, des buts, des aspirations communes […].

Eléments de la charte d’un habitat groupé :

– VISION : c’est l’avenir collectif que vous voulez créer […]. C’est souvent le “qui”, le “quoi” et le “pourquoi” du projet. […]

– MISSION, RAISON D’ETRE : expression concrète et matérielle de la vision […]

– VALEURS : « votre vision collective naît des valeurs partagées par le groupe […] 

– INTERETS : expériences, états d’esprits, sentiments, choses que l’on aimerait voir présents dans la communauté

– BUTS ou OBJECTIFS : ils définissent les étapes que vous vous engagez à franchir, à court terme […]

– ASPIRATIONS : désirs et ambitions plus vastes, découlant des valeurs. […]

– STRATEGIE : série de buts à atteindre selon un échéancier précis : “comment”, “où”, “quand”, avec des budgets et des prévisions de trésorerie. >>

Habitat et Participation (dans: ‘Guide pratique Habitat groupé’, 2007)

*****

<< The members of Schloss Tempelhof [Ecovillage] intend to realize the principle of all leader. All interviewees mention that to achieve this is still a long way to go. The founders of Schloss Tempelhof stepped back voluntarily after just one year in order to foster the principle of all leader which is quite unusual in comparison to other ecovillages. After that a vacuum of power existed for a few months. No assembly was held and finally some new volunteers started to revitalize the formal bodies with slightly adapted structures. Today the village plenary and the coordination circle are open for every member. Although the decision-making system is seen as elaborated […] it was challenging to balance the right to vote with the motivation to create. The result is that Schloss Tempelhof is in the process of outsourcing most of the decisions to the [thematic] working groups. >>

Iris Kunze & Flor Avelino (in: ‘Social Innovation and Global Ecovillage Network’, Research Report, 2015)

*****

<< Meetings are the heart of any organization. We get together in meetings for many reasons: to discuss issues, make decisions, set priorities and respond to crises. In meetings, we learn who our colleagues are and decide whom we can trust. We may laugh, cry, rage, love and comfort one another as well as dealing with the business at hand.

With all our ability to converse over the Internet, to text, Skype and send Facebook messages galore, organizations still need face to face meetings to function well. […]

Productive meetings allow an organization to move forward, keep members engaged and give them a sense of empowerment and efficacy. Meetings can be cauldrons of group creativity or occasions of intimate sharing. […] There are five aspects of structure and interpersonal dynamics we must pay special attention to if we want our meetings to be truly productive. […]

– Right People.

– Right Container.

– Right Process.

– Right Facilitation.

– Right Agenda. >>

Starhawk, activist, founder of Earth Activist Trainings, teaching earth-based spirituality and action (in: ‘The Empowerment Manual, a guide for collaborative groups’, 2011)

*****

<< In de drie [bezochte] woongemeenschappen [‘La Grande Cense’, ‘La Sève’, ‘De Molen van Rotselaar’] stelden we ook de vraag wat de bewoners tot nog toe hebben ervaren als nadelen. Het antwoord was unaniem: je moet heel veel tijd, geduld en diplomatie investeren om te vergaderen, te praten, compromissen te zoeken en samen keuzes te maken, zeker in het begin. Groepswonen is een dagelijkse les in democratie, zei iemand.

Daarbuiten heb je de kleine ergernissen. Het papierwerk dat soms op één schouder terechtkomt. Wrevel over medebewoners die afspraken niet nakomen. “Groepswonen is vooral geschikt voor mensen die hun eigen mening in vraag kunnen stellen”, zegt Luk Jonckheere nog. “Wie niet houdt van sociale controle en absoluut zijn eigen ding wil doen, kan beter wegblijven. Bij het uitwerken van een project is het daarom nuttig dat je onderling een bemiddelingsprocedure afspreekt.” >>

Ludo Hugaerts, Journalist (in: ‘Groepswonen: solidair in een warm nest’, Knack Plus Magazine, 2010)

*****

<< Good facilitation is the most important factor for good meetings. The whole Great Oak community has been trained in facilitation techniques. Each meeting is led by two co-facilitators. Not only does this help during the meetings, but there is also a half hour of de-briefing for the facilitators after each meeting.

With so many people being trained to facilitate, there is a large pool to draw from. Having co-facilitators means there is a wider range of skills represented, there is someone to take over if one facilitator has to leave early or arrive late, or when one facilitator is presenting an item. >>

Nan Fawcett, living in Prairie Hill Cohousing, US (in: ‘Last Installment about Great Oak Cohousing: Community Meetings and Common House’, Prairie Hill Cohousing blog, 2017)

*****

<< The power of any person or sub-group has to be explicit, while being accountable to and limited by the whole group. The necessity to focus authority is in part a reflection that all the group doesn’t share an equal sense of responsibility for the group’s development or for the achievement of a particular task.

Thus it is important to work at developing a sense of responsibility and awareness throughout the group, while at the same time looking after the needs of the individual. This is done by working at clarifying opinions, testing differences and agreements and encouraging wide ranging participation. >>

Peter Cock, living in Moora Moora Co-operative Community, Australia (in: ‘Planning and Designing an Intentional Community’, Intentional Communities Manual, Australian National Intentional Communities Conferences, 2001)

*****

<< In veel groepsprojecten beginnen de vergaderingen met een check-in, waarbij de deelnemers kort hun gevoelens, stemming en persoonlijke kwesties delen en daarmee in het hier en nu kunnen ‘landen’. Dit vraagt tijd, maar het zorgt er meestal voor dat de discussies daarna een stuk vlotter gaan. Groepsprojecten gaan in werkelijkheid over mensen; het aanmoedigen van persoonlijke expressie houdt de mensen in het midden. Een checkout werkt min of meer hetzelfde maar dan als afronding van de vergadering, waarbij mensen kunnen delen hoe ze zich over de vergadering, de groep of de toekomst voelen, in welke stemming ze weggaan, of er iets veranderd is, etc. Samen beginnen, samen eindigen. >>

GEN Global Ecovillage Network (in: ‘CLIPS Guide for Group Projects – Community Learning incubator programme for sustainability’, 2017)

*****

<< The purpose of government is not to control the people, nor to protect the people from evil outside forces; it is to provide a framework whit which to make decisions together and guide our vision in a balanced and sustainable way that is manageable.

There is always going to be some sort of structure. Sometimes it will be unspoken and nearly invisible, but there will always be a monarchy, a democracy, or a consensus somehow or another. If we liken society to a recipe: in a monarchy, the monarch will decide when and what the rest of us eat, in a democracy at least half of us will decide when and what all of us will eat, and with consensus, all of us will decide when and what all of us will eat, so long as we can all compromise and the process doesn’t stop cold and we all go hungry. […]

It seems to me that clarity on governance issues is an important first step in creating a sustainable community, and good facilitation makes all the difference. >>

Paul Brooks, US ((in: ‘Starting a Community: With or Without a Recipe?’, Communities Magazine, 2014)

*****

<< Een bedrijf met intrinsiek gemotiveerde werknemers kan prima zonder managers. Een democratie met betrokken burgers heeft geen politici nodig. >>

Rutger Bregman, historicus, NL (in: ‘De meeste mensen deugen’, 2019)

*****

<< Een deel van de respondenten (4/13), de reformisten, spreekt over Lammas als een entiteit dat zich boven hen bevindt. Zij gebruiken de uitspraak ‘landlord’. […] Het gevoel dat Lammas iets los is van het collectief, wordt voor [hen] bestendigd door het ledensysteem. Je bent een volwaardig lid van Lammas als je […] een aandeel of gift van 50 pond of meer hebt gestort […] : ‘320 people worldwide, how can that be us?’. >>

Bertrand Manon, Masterproef Sociologie Faculteit Politiek en sociale wetenschappen, RijksUniversiteit Gent, BE (in: ‘Conflict en groepsontwikkeling in een jonge alternatieve gemeenschap: etnografisch onderzoek in een Welshe ecovillage’, 2017)

*****

<< …  communal living and self-governing obviously make possible sustainable solutions that might not otherwise be feasible. In Sieben Linden we easily and with minimal administrative hassle share cars and lawnmowers, and we can finance and install shared solar panels, because we live close to one another and, therefore, can jointly use these devices. The division of labor possible in such a large group also allows for a good deal of providing for its own needs: there are people who like to plant vegetable gardens or who harvest firewood and plant new trees in the forests, while others pursue their professions as kindergarten teachers, accountants, or construction workers. This saves time and transport and caters to a feeling of responsibility that a more anonymous life lacks. >>

Michael Würfel, writer, filmmaker, resident of ‘Sieben Linden Ecovillage’, DE (in: ‘The Ecovillage: A Model for a More Sustainable, Future-Oriented Lifestyle?’, article in ‘Realizing Utopia – Ecovillage Endeavors and Academic Approaches’, edited by Marcus Andreas & Felix Wagner, 2012)

*****

<< [Ik] zie veel ontwikkelingen die allemaal uitgaan van vertrouwen in medemens en in natuur. Die sterken mij erin om dat ook te doen.

Dat kan klein beginnen en zomaar onverwacht uitgroeien tot meer moois. Ik begon met een kruiden- en groentetuin op mijn garagedak, gaf mijn buurmeisje regelmatig wat lekkers van mijn dak. Nu wil mijn buurvrouw ook potten met kruiden en lekker en gezonder gaan koken.

Dat bedoel ik. Volgend jaar doen er weer meer mee in het hofje waar ik woon. Garagedaken zijn perfect (geen slakken) en mijn ladder mogen ze gebruiken.

Geef wat weg en heb vertrouwen dat het groeit. Klein kan uitgroeien naar groot. >>

Annelie Woltjer (in: De Correspondent, reacties van lezers)

*****

<< While senior cohousing’s chief characteristic is that it is an ‘intentional community’, a sense of community does not ‘just happen’ merely from putting people together.

Group cohesion requires specific capacity building if groups are to function well and harmoniously.

This is what distinguishes cohousing from ordinary housing developments and is an organic process which takes time.

Developers and housing associations need to understand this.

Forming groups, themselves, need to reserve the time and effort required for the vital activity of group building and not allow themselves to be diverted by the demands of planning and design.>>

Maria Brenton, UK Cohousing Network, Voortrekker OWCH – Older Women Co-Housing (uit: ‘Senior cohousing communities – an alternative approach for the UK?’, 2013)

*****

<< In the short run community emphasizes conflict. People must honestly confront conflicts and resolve them if the community is to function.
The old standbys of ignoring, isolating, dominating, fencing, zoning, shouting, undermining, crying, and buying your way out no longer work.

Push has come to shove. Everyone has an equal voice. No one’s needs are more important than anyone else’s (for long).
Most often, people equate conflict with anger, dislike, rejection, unreasonable demands, etc.

This leads to magical thinking like “if we are just nice, all this will go away.” “Just get along.” “What we need is a good party.”

Of course this does work sometimes but not on the big issues. >>

Sharon Villines, Co-auteur van ‘We, the people’, gids voor sociocratie, bewoner Takoma Village Cohousing, US  (cohousing-L mailing list)

*****

<< Nous n’avons pas l’expérience de savoir accommoder nos différences, non en les escamotant, mais au contraire en tirant d’elles le maximum d’avantages.

La véritable démocratie de groupe ne se résume pas à la prise de décision par vote. C’est tout une manière de penser le rapport à autrui, de faire le choix de préserver la qualité du lien, de savoir réellement s’écouter.

C’est aussi une des utilités de la médiation de projet telle que nous la pratiquons : un moyen, grâce à un tiers neutre et bienveillant, d’apprendre à dialoguer ensemble en se donnant le temps d’aller jusqu’au bout de ses raisonnements, de bâtir les solutions de la façon la plus simple et concrète, sans que jamais quiconque ne se sente manipulé, ignoré ou mis en difficulté. >>

Marthe Marandola & Geneviève Lefebvre, Médiation et formation, vit en ‘cohabitat participatif’ (uit : ‘Cohabiter pour vivre mieux’, France, 2009)

*****

<<  Although our community has its share of conflict and dysfunctional connections, we’ve managed to create an atmosphere that favors openness and growth, and have prioritized the gathering of tools and teachings likely to be trust-building and uplifting.

Over the last few years, the teachings of Marshall Rosenberg as contained in the Nonviolent Communication protocols, and the dynamic tool known as the ZEGG Forum, have both added life and luster to our group process.

There’s nothing like an honest and transparent sharing and clearing performed in a truthful yet blame-free context, steeped in compassion, for lifting community morale! >>

Arjuna da Silva, Cohousing Eartheaven US (uit: ‘Growing a Culture of Community Health and Well-Being at Earthaven Ecovillage’, in Communities magazine nr.145, 2009)

*****

<< Het welzijn van een groep mensen die met elkaar samenwerken, is des te groter, naarmate ieder mens afzonderlijk steeds minder de opbrengst van zijn arbeidsprestaties voor zichzelf opeist,

dat wil zeggen, wanneer hij een steeds groter deel van die opbrengst aan de overige medewerkers geeft en steeds meer in zijn eigen behoeften wordt voorzien, niet door zijn eigen arbeidsprestaties, maar door de arbeidsprestaties van anderen. >>

Rudolf Steiner, filosoof, voortrekker van de antroposofische beweging

*****

<< The people who surround you define the quality of your life. >>

Anoniem

*****

<< Dans un groupe, le médiateur est celui vers qui très vite tout le monde se tourne ! Il en est souvent un qui, par ses connaissances, son charisme ou sa capacité personnelle à synthétiser un problème, arrive à faire progresser les réunions pour trouver le consensus ou le bon compromis.

Mais le médiateur n’est pas forcément le meneur du groupe (même si c’est de fait souvent le cas) et il n’est pas forcément nommément désigné non plus. C’est au fil des réunions que bien souvent sa compétence se révèle. Il n’a pas non plus obligatoirement de responsabilité particulière et il peut y avoir un ou plusieurs médiateurs dans un groups.

Les groupes qui n’en ont pas, en revanche, se trouvent souvent dans des situations de blocage. L’appel à une compétence extérieure peut alors être salvatrice. >>

Bruno Parasote, ingénieur-urbaniste, auteur, président d’Eco Quartier Strasbourg, F (in: ‘Autopromotion, Habitat Groupé, écologie et liens sociaux – Comment construire collectivement un immeuble en ville’, 2014)

*****

<< Wir haben als Menschen Jahrtausende in Gruppen gelebt. Wenn sie sich heute vor allem in den Städten umschauen, leben da mehr als 40 Prozent Singles. Größere berufliche Mobilität, fehlende Familienstrukturen, demografischer Wandel: Wir müssen das Miteinander wieder lernen. >>

Michael LaFond, Architekt, Stadtplaner, unermüdlicher Aktivist und Gründer des Instituts für Kreative Nachhaltigkeit id22, Berlin, D (in: ‘Gute Gründe für die Wohngemeinschaft – Zusammen geht mehr’, Berliner Mieterverein, D, 2015)

*****

<< … what we did not do so well [at Beacon community] was have a more immediate and solution-oriented process for our groups to use when conflict came up. […] When people are pressed for time or when a number of different issues start to come up at the same time, it can overwhelm even a group that has a strong commitment and practice of doing deep work with each other.

There needs to be something in place to provide some immediate relief and clarity, to help the group get through those times, and to provide some accountability and clear next steps around particular issues or individuals.

Having these norms and processes in place early on is critical, because trying to introduce them when something really big has already come up can be very tricky, and you miss the opportunity of practicing and getting everyone more comfortable with the process by working on smaller issues. >>

Jeff Golden, medestichter van Common Fire, stichting ter ontwikkeling van ”intentional communities” (in: ‘Common Fire’s Top Ten Hard-Earned Tips for Community Success’, ic.org, 2016)

*****

<< Een open gesprek in vrijheid is wezenlijk, maar ook moeilijk. Vooral de innerlijke vrijheid om geweldloos, met eerbied en liefdevol samen te delen en na te denken omtrent wat verbindt maar ook wat ons scheidt of oorzaak is van conflict. De ervaring leert dat je nooit mag opgeven ondanks alle pijn en kwaadheid toch opnieuw in gesprek met elkaar te treden. Daarzonder zou onze gemeenschap al lang niet meer bestaan en zou veel leed blijvende letsels veroorzaakt hebben (we zijn 35 jaar samen). Belangrijk is ook de grondmotivering. Bij ons is ze van gelovige, christelijke aard; het kan ook anders. Overigens werd het christelijke nooit als een eis of voorwaarde gesteld; de facto komen de leden […] uit die christelijke traditie – zij het met grote vrijheid t.o.v. het officiële instituut ‘kerk’. Vroegere ervaringen […] leren dat zo’n grondmotivatie of ‘spiritualiteit’ noodzakelijk blijkt om doorheen de tijd te duren – tenminste voor gemeenschappen die relatief intens samenleven. >>

Bewoner van een leefgemeenschap (in: enquête bij ‘Samenhuizen in Belgie – Waar staan we, waar gaan we?’, onderzoek met steun van Luchtkasteelfonds – Koning Boudewijnstichting, Luk Jonckheere, Roland Kums, Hilde Maelstaf, Trui Maes, 2010)

*****

<< When you put together specialists you get immense human problems of communication, of really listening to each other, of creating synergies rather than creating ‘I know better’ and so.

So it was clear that the real research is in this area. It was also very soon clear that this is why the beautiful knowledge has not been put together yet in one place.

And at that time they thought ‘let’s do three years research on the social question and then we’re done and then we do the model’. And since then we are in an ongoing research on these questions. >>

Bewoner van Tamera Ecovillage, Portugal (uit: interview door Iris Kunze in: ‘Social Innovation and Global Ecovillage Network’, 2015)

*****

<< Leven in groep kan behoorlijk confronterend zijn. Vooral in een gemeenschap als de onze waar we nogal wat tijd bij elkaar spenderen en in éénzelfde compact gebouw leven. Een bepaalde rol spelen, of je anders voordoen dan je bent is een hopeloze zaak en is niet vol te houden. Jezelf zijn en anderen zichzelf laten zijn is de enige weg.

En dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want elk van ons vertrekt vanuit een eigen waardenpatroon, vanuit een stel ‘vanzelfsprekendheden’.  Door in groep te leven worden deze elementen regelmatig uitgedaagd. >>

Steven Vromman, Low Impact Man, gemeenteraadslid Groen, mede-stichter en bewoner van Cohousing ‘De Schilders, Gent (in: ‘Ervaringen uit Het Luchtkasteel’, lezing op de Samenhuizen Dag, 2000)

*****

<< Lang voordat onze huizen er staan zijn we al begonnen met het bouwen van onze gemeenschap.

Cohousing staat of valt met de gezondheid en de goede samenhang van de buren groep. Daarom hebben we daar bij ‘La Grande Cense’ steeds en al heel vroeg veel aandacht aan besteed. In de beginperiode zorgden we ervoor dat de vergaderingen onderbroken werden door een etentje. We aten samen onze boterhammetjes of deden een potluck. […] Ook organiseren we feestjes, wandelingen, uitstapjes en werkbezoeken. […]

Het leukste vind ik persoonlijk de informele momenten. Na een vergadering of een klusdag kan het soms heel laat worden en heeel gezellig. […]

Aan de goede communicatie in de groep besteden we ook constant aandacht. […] Als we er zelf moeilijk uitgeraken doen we beroep op externe moderatie. […] Zo kwam onlangs het onderwerp aan bod van de verschillende nadruk die mensen leggen. De enen richten zich meer op de voortgang van het project, de anderen op het welbevinden van de mensen in de groep. We hebben ons eraan herinnerd respectvol en dankbaar te zijn voor beide invalshoeken. En zo zitten we weer bij de kern van de zaak : bij Cohousing bouwen we huizen, maar we bouwen voor alles een groep. >>

Luk Jonckheere, voortrekker ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ (uit: ‘We bouwen een groep’, bouwblog van Cohousing La Grande Cense, 2008)

*****

<< One of the most important roles of the facilitator is to hold a space in which members feel safe. These future neighbors are making some stressful decisions together! […] Each person needs to know that they will be heard and respected, and met wherever they are – that it is safe for them to reveal their true feelings and concerns. […]

Underlying […] various skills and methods, one of the most essential things […] facilitators can offer a group is compassion. This means not just creating space for members to be heard, but truly holding a deep compassion for each person throughout the meeting. At all times. Both when things are flowing smoothly, and when disagreements flare or the process gets bogged down. Always holding compassion for each person – even, maybe especially, individuals we might find challenging. Even that person who is having an outburst. Even that person who is having a hard time letting go of their ideas and hearing others. Everyone.

[…] if we [act] with an underlying caring for that person, a knowledge that they are a fine person just having a challenging moment, they may be able to emerge from the meeting not feeling like the bad guy. And the overall environment we create will be of safety and support – and community. >>

Mary Krauss, cohousing architect & consultant, resident of Pioneer Valley Cohousing, US (in: ‘Compassion: A Secret Ingredient’, website of The Cohousing Association of the United States, 2018)

*****

<< Il y a quand même eu des périodes avec des conflits entre les habitants pour différentes raisons. Pas forcément liées à l’habitat, mais à des positions politiques ou personnelles par rapport aux enfants.

Et ce qui a fait que l’entente a pu revenir c’est que ces choses ont été dites. Il faut vraiment parler, parce qu’il y a eu des moments très tendus, à deux ou trois reprises. Soit par le comporte­ment d’un enfant, soit par les positions des parents, il y a eu des moments difficiles. Mais, à un moment donné, on s’était dit, il faut faire intervenir un mé­diateur extérieur. Finalement ça ne s’est pas fait.

Et puis, on a discuté entre nous, mais ça a pris un peu de temps ; ça a laissé des traces pendant un certain temps. Et puis je pense qu’il y a eu des gens qui ont mis des mouchoirs par-des­sus et puis voilà. L’entente est revenue, il faut savoir que ça va arriver. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< People in cohousing tend to be very honest with each other.  In my old house when a neighbour asked to borrow a tool, I felt obliged to lend it, even if I felt uncomfortable doing so.  In what might be a rare contact, I didn’t want to appear unneighbourly.

Here if someone wants to talk or have coffee, or borrow a tool, and I don’t feel like it, I don’t hesitate to say no.  They know me, and there is less likelihood that they wll be affronted by my honesty.  In fact it’s sort of a sign of intimacy to be able to say no. >>

A cohousing resident (in: ‘Views and quotes‘, website of Penington Cohousing, UK, 2017)

 *****

<< Community’s zijn er niet zomaar. Ze ontstaan langzaam. Het kost tijd om ze te ontwikkelen, vaak door veel praten en onderhandelen.

Dat gebeurt niet altijd even vreedzaam, er is altijd sprake van verscheidenheid en verdeeldheid. Er zijn spanningen tussen aan de ene kant openheid, vergevingsgezindheid en diversiteit, en aan de andere kant geslotenheid, intolerantie en eenzijdigheid. De ontwikkeling van een groep vindt plaats tussen de behoefte aan groepsveiligheid en individuele vrijheid. Wederkerigheid en samenwerking zijn belangrijke routes voor een succesvolle community.

Je hebt actieve deelnemers die de kar trekken, deelnemers die af en toe een bijdrage leveren, en deelnemers die zich opstellen als ‘volgers’ of ‘likers’. En er moet iemand beginnen. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw -naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

<< I’ll say one thing. The cooperative challenge, at its core […] to me is, How do you disagree about things that matter, things that are non-trivial, and have that be a good experience? How do you solve that moment so that everyone feels like they were better off for being in the conversation? They feel better connected through the engagement. And the solution, that is, the choice of what you do as a result, has the solid support of all the participants, rather than winners or losers. Or it’s a battle. Mostly we approach problems that way. I’m not even talking about manipulation or underhandedness, which also exists. Even a fair fight is still a fight. How do we disagree and not have a fight, and have an interesting and a curious exploration? That’s the fundamental challenge of cooperation. >>

Laird Schaub, community coach, living in Sandhill Farm, US (in: interview by David Sheen,2010)

*****

<< Samenhuizen is een raar ding. Mensen in een woongemeenschap gaan sterk betrokken samen wonen en hun gemeenschap beheren. Op het vlak van relaties verhouden zij zich enerzijds als leden van een organisatie of een kleine onderneming, maar anderzijds als goede buren, vrienden of bijna gezinsleden.

Twee werelden van omgangsvormen komen dagelijks samen in onze woonomgeving. In hun karikaturale vorm kunnen we deze twee vormen benoemen als overheersend en gelijkwaardig.

Overheersing met als tegenpool onderdanigheid gedijt in een hiërarchisch systeem dat zijn efficiëntie bewezen heeft, vooral in gevallen van nood, urgentie, gevaar,  met een (werkelijke of imaginaire) vijand. Dat gaat echter ten koste van een aantal andere zaken.

Samenwerking vanuit de positie van gelijkwaardigheid biedt alle kansen aan inbreng en participatie van elkeen. Mensen voelen en weten zich betrokken en verantwoordelijk, en zij zetten hun volle potentieel in. Creativiteit en vaardigheden bloeien op. Er is volop ruimte voor onderlinge aandacht en zorg. Er worden vriendschappen en langdurige banden opgebouwd.

In een evenwicht tussen die twee polen zoeken wij zowel efficiëntie als warme verbondenheid. >>

Luk Jonckheere, samenhuizen voortrekker, bewoner van Cohousing La Grande Cense, B (in: ‘Valkuilen voor woongemeenschappen’, werktekst, 2017)

*****

<< Dans un grand groupe, il y a plus d’intelligence collective car il y a plus de sensibilités, plus de chances d’avoir des gens qui vont réussir à mettre du liant. C’est très important d’avoir des personnes qui sont là pour faci­liter les liaisons. Des arrangeurs de situations.

Par exemple dans le cas du conflit qu’il y a eu ici, on se sentait chacun un peu mal à l’aise, personne n’était capable de réguler le truc, d’apaiser. On pouvait chacun s’exprimer là-dessus, trouver ça dommage, des initiatives ont été prises pour calmer le jeu, mais il n’y a pas cette intel­ligence commune de dire : on va essayer de gérer, on aplanit le truc, parce qu’on n’est pas très nombreux.

Dans un grand groupe, il y a peut-être plus de fluidité, de ressources individuelles et collectives pour aplanir… >>

habitant d’un habitat participatif, F (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< We find that conflict is difficult in such a close knit environment. It’s not like work, where you go home and get away from the conflict; you are confronted with it as soon as you step outside your door. This encourages a tendency to avoid conflict, which is not healthy. We hope that by providing a process for people to be able to address issues, it will help to encourage people to take well thought out approaches to solving conflict directly with the person concerned.

Our processes to date have usually been that conflict is brought to the board, that said, that really only happens once every 1 or 2 years. The process then involves a series of meetings to resolve the issue. >>

Linda Seaborn, living in ‘Cohousing Coop’, Australia (in: ‘Introduction to Cohousing and the Australian Context’, by Gilo Holtzman, 2010)

*****

<< Of dat een groep wel of niet vastloopt in de stormingfase, kan misschien verklaard worden door het type conflict dat in deze fase ervaren wordt. Hoewel de conflicten gaan over structurele kenmerken van de organisatie en het collectief, hebben ze in een situatie zoals Lammas toch een sterk persoonlijk aspect. Beslissingen over deze onderwerpen gaan namelijk over de positie in de groep en conflicten hebben een groot effect op het privéleven omdat ze binnen de gemeenschap van de individuen gebeuren. Conflicten over waarden en schaarse middelen hebben waarschijnlijk in zo een situatie nog meer kans om uit te draaien op relatieconflicten [met] een negatief effect op het groepsfunctioneren. >>

Bertrand Manon, Masterproef Sociologie Faculteit Politiek en sociale wetenschappen, RijksUniversiteit Gent, BE (in: ‘Conflict en groepsontwikkeling in een jonge alternatieve gemeenschap: etnografisch onderzoek in een Welshe ecovillage’, 2017)

*****

<< Il ne faut pas se leurrer : les gens souffrent des dissen­sions ; ils en souffrent beau­coup. C’est tellement agréable un endroit comme ça. Quand un truc vient plomber l’am­biance, c’est fini. C’est cassé, et après tout ce qu’on peut se dire, c’est bonjour. Les égos qui s’affrontent, c’est le problème de l’humanité. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< Consensus is a microcosm of life in cohousing. It’s about really listening to and being sensitive to the concerns of others. It’s about achieving common ground. And ultimately, it’s about building long term, healthy relationships. >>

Mac Thomson, Heartwood Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Het grote nadeel van democratie is, dat het besluiten bij meerderheid eenzelfde reactie kan oproepen als de autoritaire besluitvorming. Want de macht van de meerderheid komt welbeschouwd neer op de dictatuur van het getal.

Om de meerderheid te verwerven kàn men gebruik maken van argumenten, maar ook van andere middelen. De minderheid wordt overwonnen, niet overtuigd.

De reactie van de verliezers kan zijn, dat zij het op die manier genomen besluit niet of met tegenzin zullen accepteren en naar andere middelen zullen zoeken om het verlies ongedaan te maken, wat uiteraard het effect van het genomen besluit niet ten goede komt. >>

Gerard Endenburg, ingenieur, ontwierp de Sociocratische Kringorganisatie Methode, oprichter van het Sociocratisch Centrum te Rotterdam  (1981, NL)

*****

<< When you start out in a consensus process and end up voting – regardless of best intentions – the group is pulled from one paradigm into a totally different paradigm

at the very time in the process when consensus could assist the group in a difficult decision.
But the real losses of a voting back-up are that the creativity of the group is stifled

and that the power of  the consensus process to weave and strengthen the bonds of community are restricted (the bonds are actually broken.) >>

Ann Zabaldo, cohousing coach, Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Consent en consensus. Wat is het verschil?

Consensus wordt vaak gebruikt in de betekenis van unanimiteit: een besluit is pas genomen als alle deelnemers hier ‘voor’ zijn. Voordeel hiervan is natuurlijk dat de ‘dictatuur van de meerderheid’ wordt voorkomen en dat ook rekening wordt gehouden met de belangen van de minderheid. Nadelen zijn dat het kan leiden tot waterige compromissen en dat het veel tijd kan kosten om deze te bereiken.

Besluitvorming op basis van consent […] houdt in dat een besluit wordt genomen, wanneer geen van de aanwezigen overwegend bezwaar heeft tegen het besluit […] dat elke deelnemer voldoende ‘voor’ is om het besluit te kunnen en willen (laten) uitvoeren.

Wat gebeurt dan als iemand wel overwegend bezwaar heeft? Dan wordt hem of haar gevraagd de overwegingen / argumenten daarvoor toe te lichten. […] Nadat het bezwaar is toegelicht, is het de verantwoordelijkheid van de hele groep om tot een oplossing te komen. >>

Rob van der Eyden,Begeleider, coördinator van ‘De Veranderarchitect’, NL (website)

*****

<< My problems with voting are:

1. Votes don’t give you enough information. People can vote positively for negative reasons and negatively for positive reasons. […]

2. The act of voting cuts off dialogue in areas where dialogue needs to occur. […]

3. Voting forces people to place themselves and others in “for” and “against” positions. […] In a consensus decision there is room for a person to express strong concerns and still accept the decision. [or vice versa]

4. After understanding and accepting all the concerns, another option often presents itself that is much better. Voting short-circuits this process.

5. The person with the one negative vote may be “right.” […] It is in the best interests of the community to listen to that person.
With all the downsides to consensus, it is still the best option for building stronger communities. >>

Sharon Villines, co-auteur van  ‘We the People: Consenting to a Deeper Democracy, A Guide to Sociocratic Principles and Methods’, 2007, bewoner van Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< We zijn in de aanvangsfase van het bio-ecologisch verbouwen. De plannen werden gedurende anderhalf jaar voorbereid door de (nog steeds aangroeiende) toekomstige bewonersgroep alvorens de bouwaanvraag werd ingediend.

Alles wordt uitgewerkt in een intensief werkende bouwgroep. Deze groep staat in voortdurende wisselwerking met de bewonersgroep waar alles wordt besproken en waar we beslissingen steeds nemen met consensus.

We gaan er prat op dat we tot nog toe geen gebruik hebben moeten maken van een stemmingsprocedure.

We worden steeds bedrevener in het doorpraten, uitspitten, tijd geven aan (moeilijke) beslissingsthema’s, respecteren en aandacht geven aan ieders mening, en we zijn er steeds in geslaagd om een unanieme consensus te bereiken. >>

Mia en Joost, initiatiefnemers en bewoners van cohousing ‘De Okelaar’, cohousing coaches ‘Gewoon-gelukkig’ (in: werkdocument ‘De Okelaar’, 2016) 

*****

<< In the world of cohousing there are sort of two stages of decision making.
The early stage of formation and development  there are decisions that must be made which really can not be changed, or certainly not easily changed.
Construction details are seldom changed later.  Having this experience, where you are making a bunch of unchangeable decisions leads to lots of scrutiny and even some fear of making a mistake.

What I have seen happen is that this same level of fear and scrutiny then gets applied to living together decisions which are easily modified and changeable.

A pet policy can be changed at any time,  a decision about what kinds of vegetables to plant in the garden can be pretty easily changed. >>

Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< I’ve been thinking about consensus in cohousing communities and wondering if it really is the best form of decision making.

I think it is part of the definition of cohousing, but I still wonder.

What I see is sometimes large numbers of people coming together who probably don’t have much background in consensus decision making.

They have varying degrees of time and commitment.

It’s not uncommon for people to want decisions to be made in a timely manner. >>

Becky Schaller, Sonora Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< … het volgende verhaal [werd] me verteld toen ik op bezoek was in een gemeenschap op het Engelse platteland. De groep was al jaren gewend te werken met consensus maar nu waren ze toch in een impasse geraakt. […] Iedereen […] wou heel graag een nieuwe verwarming, behalve één familie. […] Een jaar lang probeerde men consensus hierover te bereiken, helaas zonder resultaat. [Er werd besloten] te stemmen. Natuurlijk, iedereen wist op voorhand hoe die stemming ging aflopen en nu zou je denken, o.k., het probleem is opgelost. Maar niets was minder waar, […] de groep was erg verontrust over hoe de verliezende partij zich nadien zou voelen. Ten slotte hebben ze [een gespecialiseerd groepsbegeleider] uit Amerika laten overvliegen. Ze betaalden hiervoor met plezier, zelfs al zijn ze niet echt bemiddeld.  [Dit is] heel goed verlopen en de verliezende partij heeft zich verzoend met de nieuwe verwarming. En de goede sfeer in de groep is behouden gebleven.

Ik vond dit een mooi verhaal dat aantoont […] welke krachtige impulsen consensus kan geven. Voor deze groep kwam hun mededogen en hun medegevoel voor de verliezer op de eerste plaats. Voor mij wil consensus dan ook zeggen, leven vanuit je hart. >>

Marie Renders, bewoner Cohousing ‘La Grande Cense’, B (in: een artikel ‘Consensus en woongemeenschappen’, voor Cobalt – Senior Samenhuizen, 2018)

*****

<< When construction starts, consensus stops.
Once construction starts, you are on a time clock with each hour costing you mucho bucks.

It’s best to defer to expert advice, unless you have two million dollars or so to pay the sub-contractors sitting around waiting for the group to both inform themselves to the expert level and then reach consensus.

Just think how long it takes for the experts to reach consensus! >>
Sharon Villines, co-auteur van ‘We, the people’, gids voor sociocratie, bewoner Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< You asked me what the requirements for consensus to work well and safely. Here is my list of 7. Your mileage will probably vary….
1. People are willing to express what they think and feel without fear of reprisal.
2. Participants agree that the good of the group is the most important factor.
3. There is at least one well trained facilitator to guide the group, or the entire group is well trained enough to guide itself.
4. The participants trust, or are willing to trust in the future, the group.
5. The participants can rely on the group to hold their personal interests fairly.
6. The process is evaluated regularly so participants learn and improve their skills
7. The participants are willing to invest the time it takes.>>

Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Gisteren was er weer een cosessie […] een vergadering waarbij zo veel mogelijk leden van de cohousing bijeenkomen om beslissingen te nemen. Hoewel de opzet saai en droog mag lijken is dit soms nog reuze gezellig. […]

Als buitenstaander zou je kunnen denken dat het hier wel eens mis kan lopen met de consensus, maar we hebben een aantal tools ter onzer beschikking:

– Eerst en vooral is het niet zo dat twee verschillende meningen altijd lijnrecht tegenover elkaar staan.

– Elk lid van cohousing heeft de intentie samen te werken. Dit betekent dat men altijd wel open staat voor een […] andere mening.

– De positieve sfeer en het “wij gevoel” […] helpt de meer timide leden hun meningen toch naar buiten te brengen.

– Niet iedereen heeft het gevoel dat zijn of haar mening over een onderwerp met vuur verdedigd moet worden. […]

– Bij gevoelige of belangrijke onderwerpen, wordt er een tour-de-table georganiseerd. […] Al snel blijkt dan dat die allemaal niet zoveel uit elkaar liggen, of gecombineerd kunnen worden. >>

Bart, initiatiefgroep en toekomstige bewoner van Cohousing Waasland, Sint-Niklaas, B (in: ‘Cosessie 9/4’, op de bouwblog van Cohousing Waasland, 2016)

*****

<< If I were to define two foundational parts of consensus, one would be trust. The other would be humility. […] Humility applies itself in many ways to successful consensus process:

* My ideas/opinions are limited to what I have experienced.

* Listening to others for meaning and empathy

* letting go of my agenda and giving freely to the group

* Being open to the outcome

* Resisting judgment

* Enhancing awareness of the importance of others ideas

In my own personal group work, ego control is job #1. […] I need to bury that little devil called, I told you so, and give  empathy when the learning is painful. >>

Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Eeuwen voor de Grieken het woord democratie bedachten, wisten wij al hoe je een gemeenschap moet besturen: door overleg. Het Westen is al honderden jaren de oude Griekse democratie aan het exporteren […]. Het probleem met die democratie is dat ze alleen voor verdeeldheid zorgt. De verschillende partijen hebben hun eigen ideeën en daar blijven ze bij, wat er ook gebeurt. Er wordt oppositie gevoerd louter omwille van het voeren van de oppositie. […]

Mijn alternatief is dat mensen samen praten tot ze een consensus bereiken en die daarna ook samen uitvoeren. [Het komt] altijd op dezelfde vraag neer: ben ik oprecht tegen mezelf in het zoeken naar een goede oplossing voor deze situatie? Wanneer we vooruit willen moeten we samen denken. >>

Mogobe Ramose, filosoof, auteur van ‘Ubuntu. Stroom van het bestaan als levensfilosofie’, Zuid-Afrika (in: interview in De Morgen, 2018)

*****

<< I find that now when I go to meetings outside the community that are not consensus-driven, I get frustrated.

So I go and get involved in trying to incorporate some of those aspects like hearing from more of the people in the room.

I think that living in cohousing and using consensus has definitely affected the way that I operate in other environments.

I just incorporate the skills that I have gained to try to make [the meeting process] better …and help introduce tools that people might not otherwise have access to. >>

Amanda, ‘West Village Cohousing’, US (uit: Lisa Poley, ‘Community and the Habits of Democratic Citizenship’ , 2007)

*****

<< Qu’est-ce donc une majorité prise collectivement sinon un individu qui a des opinions et le plus souvent des intérêts contraire à un autre individu qu’on nomme la minorité? Or, si vous admettez qu’un homme revêtu de la toute-puissance peut en abuser contre ses adversaires, pourquoi n’admettez-vous pas la même chose pour une majorité? Les hommes, en se réunissant, ont-ils changé de caractère? Sont-ils devenus plus patients dans les obstacles en devenant plus forts?

Pour moi je ne le saurais le croire; et le pouvoir de tout faire, que je refuse à un seul de mes semblables, je ne l’accorderai jamais à plusieurs. >>

Alexis de Tocqueville, philosophe politique, juriste, historien (dans : ‘De la Démocratie en Amérique, vol I’, Chapitre VII Tyrannie de la Majorité, 1835)

*****

<< One of the things I noticed back when I was traveling around the country doing consensus problem solving workshops and trainings was that often the groups with the most process problems also had the most social problems.

In a few places it was helpful rather than focus on process techniques to focus on social events and connection work.

I was often astonished at how little people knew about each other in some of the communities I worked with.

It seemed to me that in some cases, energy spent on social gatherings and informal time together talking about our histories, desires and hopes might be very constructive. >>

Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Une fois le concept accepté par tous les acteurs du groupe où sera prise la décision, le processus de prise de décision par consentement doit pour bien fonctionner respecter les conditions suivantes :

– Clarté. Le processus et chacune de ses phase sont compris par tou-te-s […], comme une règle du jeu que chacun doit comprendre pour pouvoir jouer correctement.

– Acceptation. Chacun doit en accepter les conséquences. Et parmi elles, le fait que la décision est prise au moment où plus personne n’a d’objection valable. Autre point à bien comprendre et accepter : le groupe ne va pas explorer toutes les solutions. […]

– Analyse. Une fois le processus adopté et utilisé […] Les frustrations éventuelles que peut faire naître ce mode de prise de décision doivent être pleinement vécues, entendues et explicitées, avant d’envisager des éventuelles modifications du processus. L’expérience montre que ce processus de prise de décisions par consentement demande une certaine habitude pour pouvoir être pleinement efficace. >>

Guillaume Dorvaux, membre de l’Université du Nous, B (dans: ‘La prise de décision par consentement’, repris sur le site d’ Ath en Transition,  2014)

*****

<< Binnen de CONSENT-methode gebruiken we een systeem om van motie tot besluit te komen.

– De eerste stap is de introductie van de motie door ‘de inbrenger’ [die] de verantwoordelijkheid [heeft] om helder te verwoorden waar de motie over gaat en wat zijn doel met de motie is. […]

– Dan volgt de Beeldvormingsronde [waarin] vragen gesteld worden aan de inbrenger om een beter beeld te krijgen van de motie. […].

– Als er geen vragen meer zijn, gaan we over naar […] de Meningsvormingsronde [waarin we] één voor één onze mening geven. […] We gaan net zo lang door met deze rondes tot alles gezegd is. […]

– [Dan] komen we in de Besluitvormingsronde. De gespreksleider vraagt wie een voorstel wil doen. [Daarop] geeft iedereen om de beurt aan of hij consent of niet-consent is. Consent wil zeggen dat je ‘geen beargumenteerd bezwaar hebt’ […], dat je niet tegen bent. De eerste die niet-consent gaat, heeft dan de verantwoordelijkheid zijn bezwaar te noemen en een nieuw voorstel te formuleren. Zo gaan we door tot er een voorstel ligt waar iedereen consent mee kan gaan. […] een besluit wat zo tot stand komt […] geeft tijdswinst in het proces daarna [en] werkgeluk. >>

Adrian Roest, trainer en coach van groeiprocessen bij mensen en groepen, NL (in: zijn blog ikwij.nl, 2018)

*****

<< Ça me paraît être une chose importante que les décisions ne soient pas imposées bru­talement en disant : de toute façon on doit prendre une déci­sion donc on vote point final. Il y a forcément un ou deux qui sont en minorité, donc on cherche le consensus de ma­nière assez forte. Et je crois que c’est l’idéal de fonctionner en consensus ; ce n’est pas tou­jours possible, mais au moins qu’on se donne la possibilité de prendre du temps. Souvent les premières discussions peuvent être virulentes selon les caractères… Un mois après, de l’eau a coulé sous les ponts, et on peut revoir la chose avec un peu plus de calme. >>

habitant d’un habitat participatif, F (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< … we sit in our familiar circle of chairs with twenty-five or thirty other neighbors, hashing out a system to ensure the community work gets done. A proposal has just been presented that will reclassify some of our individual work as nonessential. Things that some of us do routinely, such as gardening, newsletter editing, and external communications, have been deemed by an ad hoc team as important for community building but not important for fiscal stability. Only those things we’d pay to have done are officially designated as essential.

I look at my neighbors’ faces and it’s clear this proposal has knocked some of us off center: we are wondering if money is an appropriate way to evaluate community. Fasten your seatbelts, ladies and gentlemen, this could be a turbulent ride. >>

David Wann, writer, editor, filmmaker, lives in Harmony Village Cohousing, US (in: ‘Reinventing Community – Stories from the Walkways of Cohousing’, 2005)

*****

<< “We hebben [in cohousing Vinderhoute] een systeem van consensus. Beslissingen worden samen genomen, zonder hiërarchie. […] Eerst wordt er in kleinere groepjes overlegd. Dan maken we een voorstel. Dat doen we in de algemene vergadering, waar iedereen bij is. Vaak worden daar nog eens dezelfde dingen herhaald. De moderator zorgt dan dat er uiteindelijk een beslissing genomen wordt.”

Belangrijk is volgens hen vooral dat er naar mekaars argumenten geluisterd wordt en dat er respect is voor andermans mening. Wat ook helpt, is dat ze mekaar vaak zien ‘tussen pot en pint’, voor en tijdens de maaltijden.  Dat helpt om de dingen wat informeler te bespreken. 

Wat is het nu het grote verschil met de politiek? “Wij moéten overeen komen. Wij hebben ervoor gekozen om samen te wonen. Wij zorgen voor mekaar in goede en kwade momenten. In de politiek weten ze dat het maar over 4 of 6 jaar gaat. […] In een [‘gewone’] democratie heb je een meerderheid die haar wil oplegt aan de minderheid. Hier moeten we leven met de minderheid, dus we willen geen minderheid die triest is. We willen de oplossing die de béste oplossing is voor iedereen.” >>

Annemieni, voor radio1, B (in: ‘Cohousing Vinderhoute – Luister naar mekaar: zo kom je sneller tot een consensus.’, radio1, 2016)

*****

<< In practice, sociocracy has a format for the overall meeting and other situations including how to handle a proposal […]. Let’s assume that a proposal has been brought to the meeting. Step one is its presentation. The next step is the “clarifying round” in which everyone at the meeting, in turn, has a chance to ask questions so they fully understand the proposal. No objections, no reactions, no cross-talk or interruptions, just clarification at this point. In the third step, the “quick reaction round,” everyone in turn goes around again and voices any problems or concerns they have with the proposal.

Step four is the consent round. If problems were raised in step three, the facilitator would work with the note taker or the group as a whole to tweak the proposal so those objections are overcome and everyone can live with the proposal – at least to give it a try. If that tweaking isn’t enough and someone still has reasoned and paramount objections to the amended proposal, the adaptation continues until everyone can live with the amended proposal.

The process sounds time-consuming but once a group is familiar with the steps, it proceeds quickly. And meetings aren’t dominated by one or two outspoken members. Instead, everyone has a voice. >>

Donna Freiermuth, US (in: ‘Sociocracy and Consent’, Cohousing Magazine, 2006)

*****

<< Les votes c’est un peu l’excep­tion. On échange des points de vue et souvent il y a une majorité qui se dégage, rare­ment une personne met un veto en disant : je suis contre. Les derniers qui ont fait ça, se sont presque auto exclus du groupe. On arrive à trouver un compromis en discutant. En prenant les arguments des autres, en donnant les siens. Il y a des gens qui, pour certaines décisions, disent : “Moi, je ne m’engage pas mais faites-le, et faites le bien”. Ils mettent un peu en garde. Ça ne cause en général pas de soucis. >>

habitant d’un habitat participatif, F (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****