<< En visitant des habitats partici­patifs, tu vois toujours un petit coin où il y a du bordel. Tu as toujours un truc que tu n’aurais pas dans le monde ordinaire. Si tu es en copropriété, tu peux avoir un conflit avec des gens qui font la guerre au vélo ou au fil à linge, parce qu’ils cherchent à tenir un certain standing. Et ils ont l’impression que ça va entraîner une spirale d’accumulation, de dégrada­tion, de dévalorisation de l’im­meuble. Donc, en copropriété, on a tendance à éradiquer tout ce qui traîne sur les paliers.

Dans le monde de l’habitat participatif, il n’y a pas ça. Et c’est commode dans la vie de pouvoir laisser trainer un sac à la porte. C’est commode d’avoir cette capacité de souplesse.

Mais tu le fais parce qu’il y a aussi une régulation. Parce qu’il y a une capacité, un dispositif, des voisins qui disent : “Atten­tion, ça fait quinze jours” ou “ça fait deux mois “. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< De kans is groot dat de millennials eens ze een gezin starten opener zullen staan voor gemeenschappelijk wonen, maar het is ook waarschijnlijk dat ze daarbij out-of-the box zullen denken. […] De nieuwe generatie zal een derde plek [=gedeelde ruimte] dan ook ruimer zien dan een gemeenschappelijke ruimte voor eten, wassen of tv-kijken. “We zullen een toename zien van derde plekken: om te werken, om samen een auto te stallen of zelfs een gezamenlijk kluskot […]. Je merkt dat nu al aan de manier waarop bijvoorbeeld een bibliotheek is geëvolueerd tot een derde plek waar studenten samen blokken.” Vanuit die vaststelling rijst de vraag of het nog wel nuttig is om derde plekken per definitie binnen een woonproject te voorzien. “Het is prima als het in de ontwikkeling van een project kan […] maar het kan inderdaad even goed erbuiten. Kijk eerst of er derde plekken beschikbaar zijn en wat je echt in een project wil, denk maar aan een gesloten speeltuin. Andere plekken zoals een koffiebar kan je ook drie straten verderop ontwikkelen. Als de nodige derde plekken al openbaar beschikbaar zijn, is het vooral zaak om ze op ruimere schaal te laten functioneren. Ze moeten complementair met de buurt kunnen zijn.” >>

Hella Rogiers, directeur van Common Ground, projectbegeleidingen (in : ‘Het toekomstige gezin woont kleiner‘, op haar blog, 2016)

*****

<< L’habitat coopératif, en créant des espaces liants, c’est-à-dire des espaces d’échanges multi-échelles, intégrant tantôt le groupe d’habitat, tantôt les habitants du quartier ou du village, tantôt le « grand public », permet une nouvelle appropriation de l’espace.

Le groupe va pouvoir gérer l’espace collectif selon ses envies d’ouverture vers l’autre à l’intérieur et à l’extérieur du seul cercle de l’habitat, et ainsi créer des espaces d’échanges aux richesses décuplées, qui vont même pouvoir impacter sur l’aménagement collectif du territoire et de la cité via notamment l’urbanisme et le paysagisme rural participatif.

En favorisant ainsi une appropriation collective réelle des espaces et donc des échelles identitaires plus variées, de l’individu au groupe jusqu’au territoire de l’habiter, l’habitat coopératif se positionne alors comme un enjeu fort dans le processus de faire société, contre une tendance à l’individualisation particulièrement néfaste. Il permet la création de véritables hétérotopies, c’est-à-dire d’espaces voulus comme idéaux où s’expérimente le collectif pour construire de manière organique et collaborative une société solidaire et de l’échange, en définitive fondée sur le vivre ensemble. >>

David Moya & Claudia Flatten, F (dans : ‘Le mouvement de l’Habitat Coopératif en France Diversité, innovation, difficultés et perspectives – Un focus sur le mouvement en Massif Central’, pour OïSA et RELIER, 2012)

*****

<< Compared to the diagrams of modern dwellings, many of the spatial diagrams of traditional dwellings demonstrate more complex structures in terms of scale and spatial hierarchy. This attests to the greater scale and complexity of hierarchies accommodated within the various traditional family structures.

With post-war society characterized by the nuclear family, one finds that spatial diagrams of post-war mass housing tend to be simple in comparison. today, however, we can observe a diversification of family structures in contemporary society—with a greater prevalence of childless families, single-parent families, and empty nest families, as well as patchwork families, extended families, and cohousing collectives.

Obviously, the uniform and standardized design of many post-war dwellings does not sufficiently accommodate these novel social dynamics.

However, considering that functionalism in architecture aims to provide basic living standards to as many people as possible through mass production, its biggest asset is its basic infrastructure. Enormous potential therefore lies within this infrastructure, potential to be updated, transformed, and adapted to contemporary living. >>

Walter Nägeli & Niloufar Tajeri, architects, Karlsruhe Institute of Technology, D (in: ‘Small Interventions: New ways of living in post-war modernism’, ‘Kleine Eingriffe: Neues Wohnen im Bestand der Nachkriegsmoderne‘, 2016)

*****

<< De enclosures of the commons, de afsluiting van het gemene, werd door Morus aan de kaak gesteld in zijn boek Utopia: het inpalmen en omheinen van commons en het verjagen en vervolgens criminaliseren van de verdreven bevolking. […] Deze diefstal van de commons gaat echter onverminderd door en wordt zelfs opgevoerd door de privatisering van alles. We worden ons bewust van de commons omdat ze bedreigd zijn. Het goede nieuws is dat afsluitingen ook tegenbewegingen oproepen, zoals open source, creative commons, open access journals, … Commons is daarom een sleutelwoord geworden in de strijd tegen de neoliberale globalisering (van de andersglobaliseringsbeweging tot de indignado’s). Commons als nieuwe kijk.

Het grote probleem van de reële of particuliere, lokale commons is dat ze in wezen kleinschalig zijn. Parckfarm [in Brussel] is misschien een commons, maar hoe organiseer je een stadsregio als Brussel als commons, of een land, laat staan de wereld? Schaal is de achillespees van de commons. >>

Lieven De Cauter & Gideon Boie (in: ‘De Commons als politiek paradigma?’, blog ‘community, de wereld morgen’, 2015) 

*****

<< … family pattern and definition of home is changing. It creates different types of relations like patchwork families, free relationships or increasing number of longer single people. […]

Living in the times of “possession” created by media that boots economy we used to own everything, although we need this things rare. However, in order to make a change from “your own” home furnishing to a common one, it is necessary to have a buffer space – to minimize all required functions within the private space and to provide attractive, encouraging, interesting and cozy common spaces that function according to specific rules. For example booking shared rooms for private purposes, organizing events in the children’s area, or book a washing machine at specific times.

Shared space needs to transform some habits, in return for using well-designed shared parts. It is an important element of family bonding, friendship, neighbourhood relations, or ordinary human kindness, which we can be good for another person. Instead of simplifying the space and accelerating the move from point A to point B, it would be appropriate for architecture to stop us and make it easier to be here and now socially active, a member of the neighbourhood, or a community. >>

Anna Maria Tucholska, Faculty of Architecture, Warsaw University of Technology, PL (in: ‘The impact of co-housing on developing social interactions. Project of social dwelling with common space’, 2017)

<< The commons is:

– A self organized system by which communities manage resources (both depletable and replenishable) with minimal or no reliance on the Market or State.

– The wealth that we inherit or create together and must pass on, undiminished or enhanced, to our children. Our collective wealth includes the gifts of nature, civic infrastructure, cultural works and traditions, and knowledge.

– A sector of the economy (and life!) that generates value in ways that are often taken for granted – and often jeopardized by the Market-State. >>

David Bollier, activist and blogger, author of ‘Think like a Commoner – A Short Introduction to the Life of the Commons’, (cited by Neal Gorenflo in: ‘Activating the Urban Commons’, Communities Magazine, 2017)

*****

<< Propositions politiques du commun

1. Il faut construire une politique du commun
2. Il faut opposer le droit d’usage à la propriété
3. Le commun est le principe de l’émancipation du travail
4. Il faut instituer l’entreprise commune
5. L’association dans l’économie doit préparer la société du commun
6. Le commun doit fonder la démocratie sociale
7. Les services publics doivent devenir des institutions du commun
8. Il faut instituer les communs mondiaux
9. Il faut instituer une fédération des communs >>

Pierre Dardot, philosophe et chercheur & Christian Laval, professeur de sociologie, Université Paris-Ouest Nanterre-La Défense, F (dans: ‘Commun, Essai sur la révolution au XXIe siècle’, 2014)

*****

<< Het besef dat de lucht, de taal, de polen en de oceanen – kortom natuur en cultuur – wezenlijk gemeengoed zijn, ook al zijn ze niet in gemeenschappelijk bezit en is er voorlopig geen gemeenschap om ze goed te beheren, is in het huidige tijdsgewricht van levensbelang. Wij die gewend zijn alles te bekijken in termen van privaat of publiek, markt of staat, moeten leren anders naar de wereld te kijken en te zien dat in feite heel veel, en misschien zelfs het grootste deel van de werkelijkheid, gemeengoed is.

Dat is een eerste en infeite cruciale stap. Het gaat bij de herontdekking van de commons zowel om een ander wereldbeeld – de wereld is geen grondstof om te exploiteren maar een ecosysteem om voor te zorgen – als om een ander mensbeeld, dat schril afsteekt tegenover het heersende marktdenken met zijn concurrerende, individualistische en egoïstische mensbeeld. >>

Annette Kuhk, Architectuur, Kath. Univ. Leuven & Lieven De Cauter, filosoof, schrijver, activist & Guy Vloebergh, ruimtelijk planner & Pieter Van Den Broeck, docent ruimtelijke planning, Kath. Univ. Leuven, B (in: ‘Een hype met eeuwenoude roots – Van historische tot hedendaagse commons’, artikel in ‘ruimte’, vakblad van de VRP, Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning, 2018)

*****

<< De commons zijn even veelzijdig als het leven zelf. Ze ontstaan vanaf het moment dat een gemeenschap het verlangen deelt een hulpbron collectief te beheren, met de nadruk op sociale toegankelijkheid, rechtvaardigheid en het voortbestaan ervan. In dat opzicht functioneren de commons als een soort nieuw model voor een nieuwe politieke en economische cultuur. Het is de onvolkomenheid van de commons die ons in staat stelt om ze ons eigen te maken en ze aan te passen aan de specifieke omstandigheden en de beschikbare hulpbronnen. We kunnen samen produceren en samen besturen in functie van onze eigen noden en interesses. […]

Het is belangrijk op te merken dat de commons niet alleen maar een hulpbron zijn. Het is een hulpbron én een gemeenschap én de sociale protocollen én de waarden om gedeelde hulpbronnen te beheren. >>

David Bollier, blogger, activist, USA (in: ‘De commons, DNA van een vernieuwing van de politieke cultuur’, in het verslag van het congres ‘De commons : hoe beheren wat van iedereen is ?’, 2012)

*****

<< In Germany, in Austria, in Belgium the village community was […] destroyed by the State. Instances of commoners themselves dividing their lands were rare,[…] while everywhere the States coerced them to enforce the division, or simply favoured the private appropriation of their lands. […]

… in Belgium, […] as the communes did not obey, a law was issued in 1847 empowering the Government to buy communal meadows in order to sell them in retail, and to make a forced sale of the communal land when there was a would-be buyer for it.

In short, to speak of the natural death of the village communities in virtue of economical laws is as grim a joke as to speak of the natural death of soldiers slaughtered on a battlefield.

The fact was simply this: The village communities had lived for over a thousand years; and where and when the peasants were not ruined by wars and exactions they steadily improved their methods of culture. But as the value of land was increasing, […] the nobility […] took possession of the best parts of the communal lands, and did its best to destroy the communal institutions. >>

Peter Kropotkin, anarchistisch philosopher and activist, advocated anarcho-communism (in: ‘Mutual Aid: A Factor of Evolution’, 1902)

*****

<< In Duitschland, in Oostenrijk, in België werd de dorpsgemeenschap eveneens door den Staat vernield. Gevallen waarin de leden eener gemeente (commoners) zelf hun land verdeelden waren zeldzaam […], terwijl de Staat ze overal tot verdeeling dwong of eenvoudig de private toeëigening van hunne landerijen begunstigde. […] … in België, […] daar de gemeenten niet gehoorzaamden, werd, in 1847, eene wet gemaakt, waarbij het Gouvernement gemachtigd werd gemeenteweiden te koopen om ze in ‘t klein te verkoopen, en over te gaan tot den gedwongen verkoop van het gemeenteland, als zich een zoogenaamde kooper aanbood. Kortweg, als men gewaagt van den natuurlijken dood der dorpsgemeenschap, ten gevolge van economische wetten, is dit eene grap die even afschuwelijk is als te spreken van den natuurlijken dood der soldaten, die op het slagveld worden geslacht.

De zaak was zeer eenvoudig: de dorpsgemeenschap had meer dan duizend jaar lang bestaan; en overal […] verbeterden zij voortdurend hunne landbouwmethoden. Maar toen de waarde van den grond grooter was geworden, […] maakte [de adel] zich meester van de beste gedeelten van de gemeentegronden en deed hij zijn best om de gemeenteinstellingen te vernielen. >>

Peter Kropotkin, anarchistisch filosoof en activist (in: ‘Mutual Aid: A Factor of Evolution’, vertaald als ‘Wederzijdse Hulp’, 1902)

<< The thing I love most about WindSong [cohousing] is that it takes forty minutes to take out the garbage. There’s always someone to talk to.

And the thing I also dislike about WindSong is that it sometimes can take forty minutes to take out the garbage. When I have to run off, I have to miss something. >>

Resident of cohousing Windsong, CA (in: ‘Creating Cohousing, Building Sustainable Communities’, by Kathryn McCamant & Charles Durrett, 2011)

*****

<< Je suis intermittente, Je pars des fois en tournée sur plu­sieurs jours et je sais que mon fils a été dormir chez des voi­sins régulièrement. Je dis aux gens de garder un oeil sur lui. Et puis il va manger chez les autres le soir et il revient. Et ça, je ne pourrais pas le faire ailleurs, donc je me dis que la vie devrait être comme ça naturellement. C’est important l’intimité et le chacun chez soi ; mais j’ai envie de vivre, et de faire des rencontres et avoir des points d’entraide ; parce que je ne pense pas qu’on soit fait pour vivre tout seul. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< I had an impression that people of the Western world are more individualistic and less cooperative. I found that EcoVillage people are friendly and cooperative with each other and live in harmony. Every house is accessible for all villagers and you share cooperatively (for example, some cars are for everyone’s use).

Another exciting thing for me at EcoVillage is the common kitchen. It was like a big family kitchen with everyone eating in one place as they do in rural Nepal; the only difference was the facility. In Nepal we sit on the dusty floor and eat with our hands. In EcoVillage the kitchen was clean and beautiful with nice furniture and utensils. The similarities between EcoVillage and a Tamang village include vegetable farming, animal-keeping, living cooperatively, celebrating festival(s) and holidays, and sharing the pains and joys of life together with families next door. >>

Rana, director of Educate the Children, Nepal (in: ‘Ecovillage at Ithaca, Pioneering a Sustainable Culture, by Liz Walker, US, 2005)

*****

<< Mijn buren helpen, inspireren, koken, spelen muziek, geven feestjes, vragen hoe het met mij gaat, maken mijn tuin mooi, willen soms vergaderen als ik geen zin heb, kuisen mijn auto, laten mij gerust, voetballen met mij, irriteren af en toe, verkopen limonade aan mijn deur en gaan mee klimmen. >>

Gust, bewoner van Cohousing Vinderhoute, B (in: ‘Getuigenissen: Leven in cohousing? super!’, website Cohousing Vinderhoute, 2016)

*****

<< What one of my neighbors calls the “hard” advantages of Terra Firma [cohousing] are numerous. There is a beautiful shared backyard and facilities include a hot tub,a sauna, a beautiful and enormous garden, a set of swings, a tiny little pond, and a tree house.

What we like to think of as the “soft” advantages of Terra Firma have to do with both practicality and connection. It is easy to find someone to collect your mail or put out your recycling. We have a listserv where we ask each for everything from a ride to the airport to the name of a good plumber. I love living in an intergenerational community where I can talk about music and math with neighbors in their 70s or how to best kick a soccer ball with a neighbor under 10. >>

Shoshana Magnet, associate professor at the Institute of Feminist and Gender Studies at the University of Ottawa, resident of Terra Firma Cohousing, CA (in: ‘Terra Firma: A Single Mother Discovers Community’, Communities Magazine, 2017)

*****

<< Il faut définir ce qu’on appelle vie commune. Ça a passable­ment évolué au fil du temps. Quand on est arrivés, on était tous avec des enfants en bas âges, la vie commune s’est beaucoup organisée autour des enfants.

Maintenant les occasions de rencontres sont plus au travers des travaux communs. Les gens ont pris de l’âge, les enfants ne sont plus le facteur de lien qu’ils étaient. Il y a eu des évolutions familiales. La vie commune s’est un peu réduite. >>

habitant d’un habitat participatif, F (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

<< It’s 11 pm, and my 22 year old daughter and I are in my WindSong living room, packing some of her books for her move to an apartment in Vancouver. We have lots of boxes, but we’ve just run out of packing tape. […] So I send an email to Windsong, even though it’s very unlikely that any of my neighbours will be a) still awake, b) reading their email and c) possessing packing tape.

I get three rolls of packing tape delivered to my door within seven minutes.

This is an example of our culture of helping each other. One night, it’s packing tape. Another time, it’s “can someone help me boost my car?” Or “can someone watch my sleeping kids for an hour tonight while I pick up my husband from work?” Because we’re a community of 65 adults, we have many people here who can help. […]

I’m proud of the way we help each other. >>

Maureen Butler, resident of Windsong Cohousing, CA (in: ‘Helping Each Other‘, Windsong blog, 2017)

*****

<< Steven en ik waren nog midden in onze verhuis naar een nieuwe cohousing gemeenschap, toen mijn weeën onverwachts begonnen. Omdat we toen geen auto of telefoon hadden, gingen we van deur tot deur aanbellen om de kraamkliniek te contacteren. In de meeste wooneenheden was de bel niet luid genoeg om de bewoners te wekken, maar we konden uiteindelijk terecht bij Jane, één van onze buren. We mochten er niet alleen telefoneren, maar ze stelde voor haar deur open te laten staan zodat we de rest van de nacht bij haar telefoon konden. Tegen de morgen reed ze ons zelfs naar de kliniek waar 49 minuten later mijn eerste baby (en tegelijk de eerste van onze gemeenschap) zonder problemen ter wereld kwam. Diezelfde avond kon iedereen baby Nora verwelkomen in het commonhouse. >>

Cohousing bewoner (in: ‘Why we live in Cohousing’, The Cohousing Journal, vertaald door Luk Jonckheere, 2007)

*****

<< Ça se passe beaucoup sur la coursive, parce que la coursive elle dessert tous les logements et elle donne sur la salle col­lective. Donc, on se voit prati­quement tous les jours. Et puis dans le jardin aussi. Quand on a envie de se voir, on descend tous avec un plateau et on bouffe ensemble dans la salle ; c’est comme on a envie, c’est ça la vie collective. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< At times [cohousing] feels like summer camp […]. At other times, it feels like a cozy village […]. Sometimes it’s quiet and peaceful, with few people around, and other times it’s alive and jumping with children, seniors, singles, teenagers, and couples coming and going, chatting, buzzing and laughing.

We have a term here that is used with great affection – being “windsonged”. This is what happens when you have all good intentions of simply going to the common house to check your mailbox, or taking the garbage out, or returning a dish to the common kitchen, and you encounter a neighbour, or maybe a few, and catch yourself in conversation, taking an hour to do that simple task rather than the quick 3 minutes you expected.

Many a time I’ve been chatting away, still holding my mailbox keys in hand, when my phone buzzes and there’s a confused text from my husband, “Where did you go???”

“I’ve been windsonged.” I reply. “Send help.” >>

Laura Koch, resident of Windsong Cohousing, CA (in: ‘I’ve been Windsonged’, Windsong blog, 2017)

*****

<< Onze dierbare vriend en stichtend lid, Gail […], had ons gesuggereerd een telefooncascade op te zetten voor noodgevallen. Ironisch genoeg werd dit voor de eerste keer gebruikt om iedereen op de hoogte te brengen van zijn plotse dood in een auto-ongeval.

Die nacht kwamen we samen in het onafgewerkte commonhouse om ons verdriet te delen en om elkaar te troosten. Daarna schoten we in actie om Gail’s familie en vrienden te ondersteunen, we hielpen hen bij het organiseren van een herdenkingsplechtigheid, en boden het commonhouse aan voor een receptie achteraf. Het design team, waarvan Gail deel had uitgemaakt, kwam dringend bijeen en ontwierp o.a. een herdenkingstuin.

Sindsdien zijn kleine wrijvingen in onze groep zo goed als verdwenen. >>

Cohousing bewoner (in: ‘Why we live in Cohousing’, The Cohousing Journal, vertaald door Luk Jonckheere, 2007)

*****

<< Le partage implique donc dans la vie des groupes d’habitat groupé de nombreuses composantes et des relations plus fortes avec les voisins : le partage d’une salle commune augmente les rencontres et les discussions, le partage d’outils peuvent entrainer un partage de savoir, le partage d’un espace virtuel peut permettre de mieux connaitre ses voisins, …

Le partage n’est pas un simple choix de vie, il a de fortes conséquences sur la vie des habitants et c’est cela qui permet aux groupes de créer une nouvelle forme d’habiter, leur propre mode d’habiter. >>

Charlotte Duval, Polytech, Tours, F (dans : ‘Les espaces partagés des projets d’habitat groupé : Au cœur de la vie des groupes d’habitat groupé et de leurs membres, 2012)

<< Variant selon les situations, le statut juridique des espaces mutualises se révèle plus ou moins complexe, pouvant être le fait de plusieurs maitres d’ouvrage, destines a différents usages et publics (groupe projet, ouvert sur la résidence, sur le quartier…).

Entre financement privé et financements publics, intérêt prive, collectif ou intérêt général, les réflexions et tâtonnements juridiques inhérents aux statuts des espaces communs illustrent les difficultés rencontrées pour qualifier les « communs», notion inconnue du droit français. Les communs ne sont ni publics […], ni privés […].

L’habitat participatif, avec ses salles et équipements partagés pouvant être gérés […] par des habitants et bailleurs, potentiellement ouverts sur le quartier, la commune, est souvent présente comme opportunité concrète de concrétiser cette idée de communs. >>

Olivier Cencetti (L’EchoHabitants), Samuel Lanoe & Celine Rocheron, L’Epok (dans : ‘Étude sur l’habitat participatif et solidaire’, France, 2015)

*****

<< De nood aan privacy voor een individu, een koppel of een gezin wordt vaak beter beantwoord door privé-ruimtes binnen een gemeenschappelijk geheel, aldus Dolores Hayden […]. Charles Fourier en Alice Constance Austin […] zouden gesteld hebben dat je pas van ‘echte luxe’ kan spreken als je kan beschikken over collectieve diensten zoals kinderoppas, een wasdienst, maaltijden,… . […]

In het voorgaande worden wel meer diensten bedoeld die aangeboden worden door personeel, maar ook cohousing met zijn specifieke manier van gemeenschappelijk wonen (alles zelf doen) kan dergelijke voordelen (‘luxe’) bieden. Je moet niet ver zoeken voor kinderoppas, je hoeft niet elke dag zelf te koken, er zijn mensen in de buurt om mee te praten,… . Deze dingen zijn natuurlijk niet onmogelijk in meer private vormen van wonen, maar worden in elk geval wel vergemakkelijkt door gemeenschappelijke voorzieningen voor een groep mensen die in elkaars buurt wonen. >>

Els De Leeuw & Mieke Vander Cammen, architecten (in: ‘Collectief wonen. Cohousing in Denemarken.’ Licentiaatverhandeling, Departement Architectuur, Katholieke universiteit Leuven, B, 2001) 

*****

<< Het openstellen van onze voor- en achtertuin voor tuinfeesten en zomerbarbecues kan opgetild worden naar het ter beschikking stellen van onze tuin voor het collectieve goed, waarbij burgers deel zijn van een collectief project.

Het ‘collectief’ zit hierbij niet vervat in het vrij toegankelijk maken van ieders privétuin. Een collectief project betekent hier het aanpassen van de eigen private ruimte en het beheer hiervan om zo een aantal gedeelde maatschappelijke doelstellingen te bereiken.

Het denken in termen van strikt private of publieke eigendom lijkt een achterhaalde manier om naar ruimte te kijken, omdat zo abstractie gemaakt wordt van de collectiviteit van individuele handelingen binnen die ruimtes. […]

Deze ‘heruitvinding van de commons’ is een hedendaagse manier om te kijken naar de rol van tuinen in het bouwen van een veerkrachtige samenleving.  >>

Valerie Dewaelheyns, Doctor in Bioscience engineering (uit: ‘Ruimte maken voor het tuincomplex’, bijdrage op de ‘PlanDag – Jaarlijks Nederlands-Vlaams congres voor ruimtelijke planners en planologen 2015)

*****

‘Good fences make good neighbors’.

<< There where it is we do not need the wall:
He is all pine and I am apple orchard.
My apple trees will never get across
And eat the cones under his pines, I tell him.
He only says, ‘Good fences make good neighbors’.
Spring is the mischief in me, and I wonder
If I could put a notion in his head:
‘Why do they make good neighbors? Isn’t it
Where there are cows?
But here there are no cows.
Before I built a wall I’d ask to know
What I was walling in or walling out,
And to whom I was like to give offence. >>

Robert Frost, (uittreksel uit het gedicht: ‘MENDING WALL’, 1915)

*****

<< L’habitat groupé est souvent utilisé comme un moyen ou un outil. Il est vrai que cette formule d’habitation peut faciliter la prise en considération de grands enjeux de société contemporains.

Par exemple, l’habitat groupé peut encourager une densification du bâti et, par là, favoriser une utilisation parcimonieuse de l’espace (conformément aux codes de l’urbanisme). Si, à l’inverse, cinq familles décident à un moment donné d’acquérir deux hectares, on dénombrera une famille pour quarante ares, soit quatre fois plus en moyenne qu’une villa dans un lotissement. >>

Benoît Debuigne & Pascale Thys, voortrekkers van Habitat et Participation, koepelorganisatie gemeenschappelijk wonen (in: ‘Habitat et communauté’, La Nouvelle Revue, 2008)

*****

<< Het loopt uit de hand waar de schaal zo groot wordt dat de voor aanleg en onderhoud van het collectieve gebied benodigde organisatie uitstijgt boven de betrokkenen, en een eigen leven gaan leiden, met eigen personeel […].

Bewoners van de stad zijn buitenstaanders geworden van “hun” woonomgeving door […] onderschatting van wat nodig is om dat zo te organiseren dat een ieder daarbij ook werkelijk betrokken is.

Bewoners zijn niet echt betrokken bij de ruimte buiten hun huis, maar zij kunnen er zich evenmin aan onttrekken. Deze tegen strijdigheid leidt tot vervreemding van je omgeving en […] ook tot vervreemding van je medebewoners. >>

Herman Hertzberger, architect, NL (uit: ‘Ruimte maken, ruimte laten’, 1984)

Als ik mensen vraag wat ze het meest missen in hun leven, is het meest voorkomende antwoord: “gemeenschap”. Maar hoe kunnen we gemeenschap bouwen als de bouwstenen – de dingen die we voor elkaar doen – allemaal omgezet zijn in geld? Gemeenschap wordt geweven door geschenken.

Anders dan bij geldelijke transacties of ruil […] houdt een geschenk altijd de belofte in van een toekomstig geschenk. […]

Heel belangrijke noden worden vandaag niet vervuld, en de onpersoonlijke aard van het geld maakt het onmogelijk om ze te vervullen. De gemeenschap van de toekomst zal voortkomen uit de behoeften die met geld niet ingelost kunnen worden. […] De omzetting van natuurlijk, cultureel, sociaal en spiritueel kapitaal in klinkende munt is […] de concretisering van het vermogen om alles wat het aanraakt af te vlakken. […]

… wanneer elk woud zal zijn omgezet in karton, wanneer elk ecosysteem geplaveid zal zijn, elke menselijke relatievorm zal zijn vervangen door dienstverlening, zullen de planetaire en sociale levensprocessen stilvallen. Alles wat dan nog overblijft is koud, dood geld […]. We zullen dood zijn – maar heel, heel rijk. >>

Charles Eisenstein, degrowth activist, auteur (uit: ‘Sacred Economics: Money, Gift, and Society in the Age of Transition, 2011)

*****

<< Circumstance facilitates human interaction which builds meaningful social relationships;

supportive relationships in a community context imbue a sense of belonging to that community;

belonging (to geographical community and therefore, ‘place’) induces confident engagement;

and engagement with circumstance is the very basis of effective environmental praxis. >>

Graham Meltzer, architect, researcher, consultant environmental & social architecture, ‘Findhorn community (in: Sustainable Community, Learning from the cohousing model, 2005)

*****

<< What impresses me most about working with cohousing communities is watching the best intentions of the group for living lighter on the planet percolate to the collective consciousness after being initiated by a few individuals.

And as much as I’d like to take credit as the architect, my job is really little more than provoking the group a little, sharing a great deal of experience with them, and then as best as I can, facilitating the co-education process of the participants […].

But community is really the secret ingredient to living lighter on the planet.

First and foremost, we need to know how to do it and how to cooperate. When people listen to their neighbors and prospective neighbors about saving energy, they seem to hear it better than by listening to an architect. >>

Charles Durrett,Cohousing architect, US (in: ‘The Senior Cohousing Handbook, 2009)

*****

<< Het principe cohousing is op zich al duurzaam. Kijk eens vanuit de lucht naar een van de vele Vlaamse verkavelingen. Wat zie je? Allemaal lappen tuin met een afsluiting ertussen, en in al die tuintjes een glijbaan en een trampoline.

Doe dan toch die afsluitingen weg, en zet er één grote glijbaan en één grote trampoline voor alle kinderen uit de buurt!

De overheid begint meer en meer in te zien dat onze vorm van wonen interessant is, zeker omdat er minder en minder plaats is voor woningen. Kortrijk en Sint-Niklaas stellen nu al sites ter beschikking om samen te bouwen. >>

Eef Tanghe, begeleidingsbureau ‘Cohousing Projects’ (in: interview in De Morgen, 2014)

*****

<< Most likely it will take many years for mainstream developers and their allies in the professional design, financial and governmental worlds to apply ZEH (zero energy homes) principles to North American housing.

Cohousing communities, on the other hand, are in a unique position to do so much sooner because they include a high proportion of motivated, socially conscious problem-solvers, which is exactly what’s needed to pioneer these ideas.

Perhaps the single greatest factor that makes cohousing ideal for ZEH is the fact that cohousing developments are not isolated households, but rather, deliberate, forward-thinking communities.

Many cohousing projects already include sustainable energy as a major component of development, while others include it in their plans for the near future. >>

John Parsons, consultant, editor, writer (uit: Cohousing and renewable energy: Leading the way toward zero-energy homes, 2006)

*****

<< Close proximity, close social connections, sharing resources, building social trust and sense of community – these are ways cohousing promotes sustainability.

One of the things that make cohousing unique from other communities where strong bonds may also be present […], is the intentionality of cohousing and the fact that members participate fully in the design and ongoing manipulation of their built environment.

With environmental values at the fore, cohousers can build their communities in ways which explicitly meet high environmental standards and also in ways which they know will help them live by and maintain those standards.

From sharing tools to sharing cars, from living in smaller spaces to transmitting common values, our experiences with people living in cohousing taught us many ways in which cohousing encourages green living both purposefully and tacitly. >>

Jennifer Fosket & Laura Mamo, beiden Professor Sociologie en co-founders van Social Green  (in: Living Green, communities that sustain’, 2009, US)

*****

<< What seems missing from this development of sustainability policy is a readiness to accept the dynamics of emerging communities at a neighbourhood level – e.g. within new residential development – as an aspect of a total understanding of local sustainability that is worthwhile to consider.

Ideas for what constitutes a community’s ‘sustainability’ rarely devote much attention to the interpersonal dynamics between a neighbourhood’s residents, or their collective self-determination over a local environment.

Conclusions about the sustainable setting of a community usually focus instead on the natural environmental issues or upon energy uses. >>

Martin Field, Senior Lecturer, University of Northampton, Social Sciences, UK (uit: ‘Thinking about CoHousing, 2005)

*****

<< Gemeenschappelijke woonvormen kunnen een belangrijke schakel worden in de toekomstige stedelijke infrastructuur.

Daarbij gaat het vooral om de hub-functie van ‘co-housing’ tussen centrale infrastructuren, zoals het water- en elektriciteitsnet, en decentrale oplossingen, zoals zonnepanelen en decentrale zuivering van afvalwater.

Met lokale microgrids kunnen geclusterde woonvormen de vraag en aanbod van energie in de stad beter op elkaar afstemmen. >>

Lidewij Tummers, TUDelft (in: ‘Co-housing: from passive housing to active residents’, 2017)

*****

<< There are […] compelling reasons why collective housing should be considered a priority for further research and dissemination. From the influence of the `new urbanism’ and `smart growth’ it is evident that states, developers, and policy makers and practitioners are looking for new models of sustainability and ways of empowering communities. […].

Experiments and innovations in collective housing may not prove to be the most `radical’ solutions in the long term, but they do represent a necessary shift toward fundamentally rethinking how and where people live, to promote sustainability, in the future. The energy-efficiency arguments alone (fewer building materials, combined heat and power) are compelling;

added to these are the need to address the social isolation and absence of reciprocal welfare characteristic of the rising number of smaller households, many with high support needs. >>

David Wann, producer van video’s en TV-programma’s, auteur, & Helen Jarvis, Sociologe, Newcastle University, UK (in : ‘Saving space, sharing time: integrated infrastructures of daily life in cohousing’, 2011)

*****

<< Het Brabantse Ecodorp Boekel was jaren geleden een kwetsbaar idee dat vooral ‘leuk’ was om kennis van te nemen, maar inmiddels is het een prachtige praktijkplek waar het cynisme tegen verduurzaming en circulair denken zichtbaar en tastbaar wordt bestreden. […]

Dankzij het idealisme van ondernemende mensen wordt duidelijk dat nieuwe ontwikkelingen vooral in de samenleving ontstaan en dat overheden in deze tijd steeds meer de taak hebben oude barrières op te ruimen en eigentijdse faciliteiten moeten bieden om groene en sociale innovaties verder te helpen. Door voorbeelden als Ecodorp Boekel kunnen politici, beleidsmakers en investeerder er ook steeds meer op vertrouwen dat ideeën die sommigen eerst raar noemen of onhaalbaar, uiteindelijk oplossingen kunnen bieden voor een duurzame wereld waar ook brood in zit.

Ik hoop dat Ecodorp Boekel zich kan blijven doorontwikkelen, ook om te ontdekken wat wel en wat niet werkt op de lange duur. Korte experimenten zijn er misschien wel genoeg, we hebben vooral ook volhouders nodig. Want om de transitie naar een circulaire economie te maken zal er nog veel uitgeprobeerd en ontdekt moeten worden. >>

Erik Pool, directeur Participatie Ministerie IenM, NL (in: website Ecodorp Boekel, 2017) 

*****

<< It needs to be noted that living in a cohousing community does not automatically reduce one’s environmental footprint. Looking back at our field work in several cohousing communities, we can highlight that it really depends on priorities and varies from one group to another.

Cohousers are not all vegetarians, they do not all eat organically, they have not all banned the car, nor do they all create energy with windmills or solar panels on their roof.

Yet a trend which is clearly visible is that the new generation of cohousing communities, built around 2000, compared to those in the 1970s, are on average much more oriented towards green building and lifestyles. >>

Matthieu Lietaert, cohousing activist, co-founder & resident of cohousing ‘L’Echappée’, B (in: ‘Cohousing’s relevance to degrowth theories’, Journal of Cleaner Production, 2009)

*****

<< Soyons les acteurs d’un monde respectueux de notre environnement et cessons de croire que les autres feront les choses à notre place. Tous nos actes du quotidien conditionnent le monde dans lequel nous vivons. […]

C’est tous ensemble que nous avons une chance de changer le monde, mais c’est individuellement que nous devons commencer, au même titre que toutes les gouttes d’eau font l’océan.

C’est dans ce contexte-là que l’habitat groupé prend tout son sens : il restaure un espace de vie où chacun peut  se sentir actif, utile et relié aux autres.

 […]  Nous avons tout ce qu’il faut sous la main pour que nos rêves deviennent réalité. >>

Christian La Grange, auteur, bewoner van woongemeenschap ‘La Ferme de Vevy-Wéron’, B  (in: ‘Habitat Groupé – Ecologie, participation, convivialité’, 2008)

*****

<< When reflecting on the benefits of Cohousing it is encouraging to note that the important elements of Sustainable Lifestyles […] are partly addressed within these communities, mainly in terms of collaboration and sharing which foster trust and general well-being within the communities. People that are in need of support, like the elderly or single parents, find it within these communities.

These elements could encourage lower consumption and accumulation of material belongings. Consequently, the social behaviour also has a positive impact on the environment and has economic benefits.

Therefore, […] a Cohousing concept that incorporates Strategic Sustainable Development could offer a comprehensive plan for sustainable urban development.

Judith Stratmann, Laura Weiss Ferreiro & Rumy Narayan (in their masters degree thesis: ‘Towards Sustainability – Analysis of Collaborative Behaviour in Urban Cohousing’, School of Engineering, Blekinge Institute of Technology, Karlskrona, Sweden, 2013)

*****

<< Cohousing communities succeed at being sustainable because they achieve sustainability in several facets: environmental, social, and economic. Their architecture often includes green buildings, renewable energy systems, water conservation measures, sustainably harvested wood, and non- or low-toxic materials.

But just as important as the use of sustainable materials are the social aspects of cohousing: the placement of cohousing communities within existing neighborhoods, the sharing of resources, and the positive group education around sustainability.

This type of development brings social benefits – being close to friends and neighbors – as well as reduced consumption, all of which make cohousing a more sustainable lifestyle. As such, cohousing is a regional, national, and international model for sustainable community development at large. >>

Charles Durrett, cohousing architect, author (in: ‘Creating Cohousing, Building Sustainable Communities’, by Kathryn McCamant & Charles Durrett, 2011)

*****

<< Wat een verspilling is het als elk huishouden zijn eigen wasmachines en droogkast bezit, zijn stofzuiger, naaimachine, spinnewiel, wafelijzer, enz… Hoeveel klopboormachines heb je nodig in een groep, hoeveel vlakschuurmachines, bijtelsets, koevoeten, slijp-schijven, enz…

Met meerdere gezinnen kan je samen een kinderbadje, schommel en schuifaf delen, een pingpongtafel, schildersezel, volleybalnet, pottenbakkersschijf, enz… Ook tuingerief kan gedeeld worden, zoals een grasmaaier, kruiwagen, schoppen, harken, enz… Een gemeenschappelijke printer/copier, beamer, schotelantenne, enz… behoren tot de mogelijkheden. En zelfs gezelschapsspelen en boeken kan je samen gebruiken. >>

Luk Jonckheere, Samenhuizen voortrekker , bewoner Cohousing ‘La Grande Cense’ (in: ‘Samenhuizen en Ecologie‘, 2009)

*****

<< On n’avait pas défini de valeurs. Elles étaient implicites : par­tager, minimiser le recours à l’énergie, promouvoir le recy­clage. Ça n’a pas été couché sur le papier. On s’efforce de le faire mais de façon individuelle. Ce n’est jamais des choses dont on discute au sein des réunions communes. Il y a le tri des poubelles : on essaye de rappeler les règles que la communauté de communes édicte en matière de recyclage.

Peut-être aurait-on dû préciser tout ça de façon plus écrite et demander aux gens de se conformer à ces valeurs ? >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< The factors that […] the creative communities have addressed is building social relations to act upon reducing consumption.

[…] it was identified that individual along with community actions have more opportunity to progress towards sustainability. The social value dominance and sometimes integrated with the environmental concerns […] have resulted [in] a more adaptive management and openness to make changes. Such examples can be found in Findhorn and Augustenborg community where community actions and changes are decided through participatory process.

Willingness to change is perhaps the most important feature of the creative community individuals. Association of willingness to change or make changes with social or biospheric values combined produce high benefits. >>

Shahzia Mohsin Khan, Environmental Sciences, Policy & Management, Lund University, Sweden (in his master thesis ‘Social Innovations in Creative Communities for Sustainable Consumption: is it promising?’, 2008)

 *****

<< Cohousing is attractive to me precisely because it meets an immediate practical need for a rich social environment close to home while also satisfying a deeper need to be a global citizen, to somehow reconcile the awareness of ecological and social deterioration with the actions of my everyday life.

I feel that practically everything we do individually and collectively in our community is modeling a way of life that is more satisfying and sustainable than the resource-consuming lifestyles and practices in which most (North) Americans remain enmeshed. >>

Don Lindemann, resident of Berkeley Cohousing,US (from his article: “Coming Home”, Cohousing Journal, 1997)

*****

<< Ecologie heeft veel te maken met creativiteit. Onze maatschappij is zo geëvolueerd dat ze op elk probleem een pasklaar antwoord klaar heeft, maar deze oplossingen zijn vaak oppervlakkig en weinig duurzaam. Kiezen voor een ecologische levensstijl is niet altijd even makkelijk, dikwijls moet je tegenstrooms roeien, maar als je dat kan doen samen met andere mensen dan wordt het een stuk makkelijker. […] 

Kiezen om ecologisch te gaan leven dringt diep binnen in je leven en doet je vaak stilstaan bij de manier waarop je je tijd invult. […] Vaak komt het erop neer om je tijd en energie op een andere manier in te zetten. Op een andere manier bezig zijn met voeding bijvoorbeeld. Of opnieuw de cycli te gaan beleven van water, voedsel en energie.

Ecologisch leven is in feite een continu bewustwordings- en zoekproces. […] Het is ook een zoektocht naar de juiste schaal. Niet te klein en niet te groot. Het goede midden lijkt ons dan ook eerder ‘lokaal’ te zijn, steeds met het ‘globale’ perspectief in het achterhoofd. >>

Leen, bewoner van ‘De Kaasdroger’, Boutersem, B (in: ‘Groeien in respect’, De Kaasdroger website, 2011)

*****

<< Living sustainably […] means balancing the economic, social and ecological, not just for current but also for future generations. This starting point is central to allow us to rethink our patterns of living in a broad, holistic way. It allowed us to open up the scope of the project from the outset and to reflect on how sustainability is achieved through our patterns of work, consumption, travel, eating, play and community life. What quickly becomes clear in any effort to seek greater sustainability is that it is deeply interconnected and holistic undertaking. Something as straightforward as a housing project is actually a complex metabolism. […] It works like an organic whole with attention needed for all parts. >>

Paul Chatterton, writer, researcher, campaigner, school of Geography, University of Leeds, co-founder cohousing LILAC (in: ‘Low Impact Living: A Field Guide to Ecological, Affordable Community Building’, 2015, UK)

*****

<< From the beginning of our project, I heard the phrase “infill development” used in reference to our prospective community at Prairie Hill. It made me think of using dirt to fill a hole, and though I was wrong about the dirt, I now realize that in a way we ARE filling in a hole, a hole in the network of housing and other buildings in the city.

Until recently, the 8 acres we bought several years ago were used for farming, even though they are surrounded by housing neighborhoods. Our development of this property for more housing is good for the city because it is not contributing to urban sprawl, something that cannot be sustained indefinitely.

Being an infill development is also good for us, the future occupants. For we have an easy connection to electricity, phone, sewer, water, and all those convenient amenities. Instead of bringing these services for miles to a rural setting, they are all right at our doorstep. >>

Nan Fawcett, living in Prairie Hill Cohousing, US (in: ‘Benefits of an Infill Development – More Progress on Prairie Hill’, Prairie Hill Cohousing blog, 2017)

*****

<< à Vauban, les voitures sont tenues éloignées des habitations. […] Quand elles circulent, c’est à vitesse réduite […]. Un parking collectif est proposé à l’entrée du quartier, et le reste du trajet s’effectue à vélo jusqu’aux maisons. Un système d’auto-partage est aussi proposé aux habitants. […] … le tram dessert le centre-ville en un quart d’heure et traverse le quartier de part en part.

A l’intérieur de Vauban, tout est à portée de vélo (ou les pieds) : l’école et les trois garderies pour enfants, le magasin biologique coopératif, les boutiques d’occasions pour enfants et mamans … Sans compter coiffeurs, médecins, kiné et tous les professionnels de la santé qui officient et habitent sur place.

Et cela change tout. Les petites ruelles entre les rang ées des maisons sont devenues des mini “aires de jeux pour enfants”. […]

Libérés du bruit, des émanations des pots d’échappement, du stress des embouteillages, des pertes de temps, du coût des voitures, et de l’espace accaparé par les automobiles et leurs équipements, les habitants de Vauban vivent déjà beaucoup plus légèrement … >>

Pascale d’Erm, journaliste, réalisatrice, auteur, F (dans : ‘Vivre ensemble autrement – Ecovillages, écoquartiers, habitat groupé, …’, 2009)

*****

<< The three ecovillages I visited [Columbia Ecovillage, Cully Grove Gardens Community, and Kailash Ecovillage] all have a keen interest in reducing their members’ ecological footprints while building social cohesion. They all make use of existing urban land use opportunities.

There has never been a time in human history where reducing our eco footprints and building social cohesion have been more important. These qualities are vital requisites of perhaps modern humanity’s greatest adventure, fitting in the natural world.

One can find allies, assets, and opportunities for this historic adventure just about anywhere. All over the country, a growing number of people are not only concluding the current mainstream economy and culture are not appropriate, but they are taking initiative to pioneer alternatives. >>

Jan Spencer, blogger for Mother Earth News, US (in: ‘Green and Resilient Neighborhoods: Portland, Oregon and Beyond’, Communities Magazine, 2017)

*****

<< In de ontwikkeling van wonen, werken en voorzieningen is de beleidsopgave in eerste instantie het aanboren van het potentieel voor ruimtelijke rendementsverhoging. Het verhogen van het ruimtelijk rendement vraagt een doordachte aanpak. […]

Innovatieve woonvormen zoals co-housing dragen bij tot een hoger rendement. We stimuleren dat woongelegenheden en de percelen waarop ze zich bevinden, levensloopbestendig worden ingericht en aanpasbaar zijn aan de dynamiek van de huidige gezinnen. Door maximaal in te zetten op de transformatie van de bestaande wijken en dorpen, worden nieuwe aantrekkelijke woongelegenheden voor meerdere doelgroepen gecreëerd, zonder bijkomende druk op de open ruimte te leggen. Bij iedere rendementsverhoging is er aandacht voor klimaatbestendigheid. >>

De Vlaamse Regering, B (in: ‘Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen’, 2016)

*****

<< Een belangrijke compensatie die we moeten maken, is sharing.

Mensen die in cohousing wonen, hebben de kwaliteit van een appartement van 180 m². Ze hebben bijvoorbeeld een grote feestzaal, een wassalon en een zwembad.

Wil je dat allemaal in je huis, omdat je bijvoorbeeld twee keer per jaar een feest geeft, dan kost je dat veel geld. Bovendien gebruik je die dingen de meeste dagen van het jaar gewoon niet.

Die klik moeten we maken. >>

Leo Van Broeck, Vlaams Bouwmeester (interview, mei 2016)

*****

<< Since 1950, the amount of public space in our communities […] has decreased by one-fifth, while the average amount of square footage in new homes has roughly doubled.

And the percentage of income spent for house payments, house heating, cooling, and “stuffing” our private realm increased from one-fifth to one-half, according to the American Planning Association.

What this all means is that we’re turning our backs on the commons, letting it degrade […]. As we continue to disinvest in public spaces, instead funneling resources, time, and money into private lives, we get spoiled. Time spent in the privacy of our cars and homes reduces time available for active involvement in public decision making and community building.

We look for a sense of community on TV and on vacation, but we’re unfamiliar with how to create it in our own neighborhoods […]. >>

David Wann, producer van video’s en TV-programma’s, auteur (in : ‘The New Normal: An Agenda for Responsible Living’, 2010 USA)

*****

<< De barbecues in onze Leefstraat volgen […] steeds hetzelfde patroon: iedereen brengt vlees of vis mee en iets (of veel) om te drinken.

Na een uur weten we begot niet meer wiens wijn we nu aan het drinken zijn, en zijn we al lang blij als we een stukje vlees op ons bord krijgen.

Toch zijn we allemaal content, want we delen een moment samen. En delen, dat is de toekomst.

Een stijgende groep mensen hecht minder waarde aan ‘hebben’. Zeker jonge gezinnen schuiven de klassieke statussymbolen zoals een groot huis en een blinkende auto aan de kant en stellen andere prioriteiten. ‘Zijn’ wordt belangrijker dan ‘hebben’.

[…] dit is geen terugkeer naar de goeie oude tijd. De keuze voor het lokale, de betrokkenheid bij de buurt, het handen vuil maken…

Eigenlijk is het allemaal vrij nieuw. >>

Tom Palmaerts , Trendwatcher, Trendbureau Trendwolves (blog)

*****

<< We zullen in de toekomst kleiner wonen. Willens nillens. Nieuwbouwwoningen en appartementen zijn in vijftien jaar al een vijfde kleiner geworden, omdat wonen en bouwen nu eenmaal duur is.

Vroeger kon je een familiefeest gewoon thuis houden, terwijl kinderen in de tuin voetbalden. Nu we kleiner wonen, wordt dat onmogelijk.

Dus is er meer behoefte aan publieke voorzieningen, zoals parken of gemeenschappelijke tuinen.

In collectieve woonprojecten zou je bijvoorbeeld in een polyvalente ruimte kunnen voorzien waar kinderen kunnen knutselen. Of waar een feestje kan worden gegeven. >>

Kristiaan Borret, voormalig Stadsbouwmeester Antwerpen (interview in weekend knack, april 2014)

*****

<< Sorgfältig gestaltete Gemeinschaftsräume sind die Voraussetzung für eine funktionierende Gemeinschaft >>

Raymond Unwin, 1901

*****

<< Met een gesloten poort worden negatieve invloeden van buiten afgeschermd, dat is misschien winst, maar wat er verloren gaat is de positieve invloed die zou kunnen worden uitgeoefend op de buitenwereld.

En dat is wat men gated communities eigenlijk kwalijk neemt. Zij kopen een stukje hemel voor zichzelf en dragen niet bij tot een oplossing van de problemen in de buitenwereld.

Maar zijn burencollectieven daar wel toe in staat?

Als zij hun poorten open zouden houden, zouden zij de buitenwereld dan in positieve zin kunnen veranderen?

Het omvormen van een zakelijke tot een bewoonbare ruimte, dat is een operatie die de krachten van kleine burencollectieven te boven gaat  en die bovendien niet kan worden uitgevoerd zonder hulp van de eigenaar van de buitenwereld, dat wil zeggen : de gemeente. >>

Filip Krabbendam, Architect, NL 2002 (in:  ‘CW en de Gated communities’, Gewoon Anders, Tijdschrift van de LVCW)

<< I want to live in a world where wealth is measured by how much you share. >>

Sharif Abdullah

*****

Commons Josaphat     1/2

<< Overal in de stad komen mensen samen om te experimenteren met nieuwe manieren van samenleven. Voedselteams, cohousingprojecten, crèches in zelfbeheer, de community land trust, gemeenschappelijke stadstuinen, duurzame wijken, LETS-groepen, energiecoöperaties, groepen die nadenken en alternatieven uitwerken over uiteenlopende thema’s als waterbeheer, voedselproductie, geld, arbeid, of software.

Dit lijkt op het eerste zicht een vreemd allegaartje, maar we voelen aan dat er een verband is. Stilaan beginnen we die verbanden ook beter te begrijpen.

Het concept van de commons reikt ons daartoe een goede sleutel aan. Deze initiatieven ontwikkelen zich naast de markt. Ze leggen de nadruk eerder op gebruiken dan op bezitten, op collectieve eigendom eerder dan op individueel bezit. >>

Commons Josaphat, (uit: basistekst, geciteerd door Geert De Pauw, ‘Commons Josaphat: de stad op de schop’, in Tijdschrift Oikos nr.72, 2015)

*****

Commons Josaphat     2/2

<< Ze proberen behoedzaam om te gaan met de beperkte bronnen die de aarde ons biedt, eerder dan uit te gaan van ongebreidelde groei. Ze stellen grotere solidariteit in de plaats van verdere dualisering. >>

Ze steunen soms op de staat, maar ontwikkelen zich parallel, omdat ze veel belang hechten aan zelfbestuur. Daarbij gaan ze niet in tegen de politiek, maar ze werken er mee samen en verdiepen hem.

We zien de verbanden, we voelen het potentieel. We zien hoe de contouren van een nieuwe samenleving zich aftekenen. Voor zowat elk domein van het dagelijks leven werken er vandaag mensen aan concrete alternatieven.

Moesten we er nu eens in slagen om al die alternatieven met mekaar in verband te brengen? Zou dat ons gemeenschappelijk potentieel niet enorm versterken? >>

Commons Josaphat, (uit: basistekst, geciteerd door Geert De Pauw, ‘Commons Josaphat: de stad op de schop’, in Tijdschrift Oikos nr.72, 2015)

*****

<< De peer-to-peer economie is duurzamer, versterkt de sociale samenhang tussen mensen, en geeft het middenveld een nieuwe rol. Repair-cafés geven oude spullen een tweede leven. Dankzij autodeelnetwerken rijden er minder voertuigen in de stad.

Cohousing-initiatieven gaan spaarzaam om met beschikbare ruimte en bevorderen sociale contacten.

En het gaat verder dan materiële zaken. Ook kennis en technologie worden wereldwijd gedeeld. >>

Wouter Beke, politicus, CD&V (opiniestuk in De Morgen, 30 mei 2015)

*****

“We were basically studying the sharing economy and local economies and a lot of these new models emerging right now,” Provan told me.

“And we got excited about how co-living and forms of community living could be a really powerful way to both live more sustainably and have a more generative and socially focused environment.”

What made their approach different from that of other group houses, Provan says, was treating it as a business – a business based on sharing resources. For example, OpenDoor would develop its own Airbnb-esque Modern Nomad software as a platform to host guests and stress carsharing via RelayRides.

Most importantly, however, Provan and Standish saw OpenDoor as a business that facilitates other groups of like-minded people to connect and live together. >>

Samantha Larson, (uit ‘Hacker houses offer shared living for the young, green, and tech-obsessed’, in grist.org, 2014)

*****

<< De coöperatieve economie moet de inclusiegedachte incorporeren, maar ze moet dat doen vanuit een sterke positie in de economie, en niet door alleen actief te zijn in kleine, moeilijke niches.

Neem het voorbeeld van cohousing met pakweg tien gezinnen waarvan acht doorsnee en twee arme, de volgende generatie zal niet arm zijn. Breng integendeel tien arme gezinnen in cohousing en je hebt na drie maanden een getto. >>

Dirk Barrez, auteur, reportage- en documentairemaker (in zijn boek ‘Coöperaties. Hoe veroveren we de economie?’, 2014)

*****

<< [In] the first real year of crisis in Europe […] in countries like Greece, Spain or Portugal, thousands and thousands of families lost their houses. Spontaneously, the social network — first, families, and then, communities — started to reorganize for survival. Hundreds of small “communes” appeared […] in which everything that was obtained went into a common fund.

Nobody needed design or certify a sophisticated set of rules. While it was a precarious response to an emergency situation, the “naturalness” of the process is noteworthy. The model already was there, in the cultural inheritance and in the traditions of the working classes.

And that’s really the key: the community is, in point of fact, a sophisticated cultural construction.

 […] to understand the shared economy, to work together to manage the needs of all in a community economy, we don’t need great treaties or consultation with university technicians.

We just need to go back home. >>

David De Ugarte, Economist, technologist and entrepreneur, founder of the Cooperative Society of las Indias Electrónicas (in: P2P Foundation blog, 2015 ; vertaald uit het Spaans door Steve Herrick)

*****

<< Op de woningmarkt zien we vandaag al een tendens naar meer collectieve vormen van wonen.

Noodgedwongen, als een gevolg van de demografische groei en de grondschaarste.

Dat uit zich in de bouw van standaard-appartementen in de stad of jumbofermettes in het dorp. Ook dat zijn vormen van collectief wonen, maar met slechts geringe collectiviteitswinsten.

Dat is bouwen voor het snelle gewin. We zijn de rijkdom en de kwaliteiten van collectief wonen uit het oog verloren.

De uitdaging bestaat erin om kwaliteit te brengen in die evolutie naar meer collectieve woonvormen.>>

Michael Ryckewaert, docent VUB, onderzoeker Steunpunt Wonen (in ‘Ruimte’, Vakblad van de Vlaamse Vereniging voor ruimte en planning, 2014)

*****

<< In cohousing it’s common to share toys and bikes, and to pass around clothing for the children, helping to save money for the families.

My business partners and I have an office at Sunward for the Cohousing Development Company, and we make our copier available to other residents to use.

Instead of 40 lawnmowers, we have one lawn mower that the landscape team uses. We share equally the cost of buying trees and flowers, again saving money on our landscaping.

We also buy in bulk for community meals through a food co-op, so that meal costs are lower.

Plus, because we live in close proximity, there are ongoing opportunities to share ideas, e.g. the wonderful book you just read, the movie you saw last night, the new healthcare practitioner in town, a new restaurant, etc.>>

Nick Meima, resident and co-developer of ‘Sunward Cohousing’ , & Neshama Abraham Paiss,  cohousing coach, resident of ‘Nomad Cohousing’ (uit: Community is the Secret Ingredient of Sustainability: How Cohousing Neighborhoods Promote Sustainable Lives, 2002)

*****

<< Sharing Cities explores the potential in dense urban spaces for ‘deep sharing’ of goods, resources, services, talent and experience through the Internet […].

The models that the authors examine include

barter clubs, credit unions, cooperative land trusts and co-housing to online and other peer-to-peer networks and supper clubs.

As they point out, commercial services barely scratch the surface of what is possible in a true sharing economy. >>

<< In many cases […] overcoming conflicts between bottom-up and profit-driven sharing ventures demands reconfiguration of urban policy.

Two examples of this are participatory budgeting, in which citizens share responsibility for allocating resources, and shared land ownership, which emphasizes a public commons. >>

Duncan McLaren, Environmental Research and Consultancy, & Julian Agyeman, Professor Urban & Environmental Policy and Planning, Tufts Univ. (‘Sharing Cities: A Case for Truly Smart and Sustainable Cities’, 2016, review: Colin Ellard in ‘Nature’)

*****

<< Nieuwe woonvormen zijn proeftuinen voor maatschappelijke vernieuwing. Ze passen uitstekend bij de deeleconomie. […] Het idee hierachter is dat je niets hoeft te bezitten, zolang je er maar toegang toe hebt. In plaats van eigendom kies je voor lenen en delen.

De economische crisis is een van de redenen dat deze trend is ontstaan. […]  Een andere reden is dat we steeds bewuster omgaan met het milieu en producten willen recyclen […]

We evolueren naar een economie die het meer over ‘wij’ heeft dan over ‘ik’. Mensen en projecten willen de economie heroveren en de markt herstellen als een reële ontmoetingsplek […]

Lokale actie is het begin van verandering. Het basisidee is dat mensen meer samen willen doen en meer grip willen krijgen op wat rond hen gebeurt. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw. Naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

<< Skillful communication is the key ingredient to a successful sharing arrangement. This means not just communicating information accurately, but also conveying it in a way that encourages others to listen openly and communicate honestly in turn. […]

When we integrate sharing into our lives, […] we need to communicate not just facts, but also topics that can be tough to talk about, like our values, feelings, needs, fears, and personal habits.

Sharing can be a simple transaction, meant to meet our material needs. More often, however, sharing arises from a deeper desire to create community. […]

If we want to understand others and be understood by them, we must say what we mean without triggering defensiveness in our listener. To the extent that we can achieve this, we will create durable and successful sharing relationships. >>

Janelle Orsi & Emily Doskow, juristen, auteurs (in: ‘The Sharing Solution – How to Save Money, Simplify Your Life & Build Community’, 2009)

*****

<< If people living in an area cannot trade among themselves without using money issued by outsiders, their local economy will always be at the mercy of events elsewhere.

The first step for any community aiming to become more self-reliant is therefore to establish its own currency system. >>

Richard Douthwaite, econoom

*****

<< on remarque que les cohabitats contribuent à l’animation de leur quartier et ainsi à l’amélioration du cadre de vie et au  renforcement du tissu économique local. […]

On constate que les dynamiques de quartier créées par l’autopromotion peuvent raccourcir les circuits de consommation et contribuer au développement local des territoires. […]

Les commerces de proximité (alimentation, professions libérales, culture, café associatif, ateliers), les services à la personne (secteur porteur d’emploi salarié et de possibilités de réinsertion), les coopératives de production (artisanat, agriculture) peuvent trouver dans les autopromoteurs à la fois des clients et des partenaires. […] Les autopromoteurs, portés sur la recherche de synergies et l’apprentissage multifonctionnel, peuvent modifier l’économie locale de leurs territoires. >>

Maury Julien, Fondateur de la société COAB, réseau social de l’habitat participatif (in : ‘L’insertion de l’autopromotion collective dans les politiques de l’habitat’,  Mémoire de Master 2, Maîtrise d’Ouvrage et Programmation Urbaine, Université Paris Est, 2010)

*****

<< We [moeten] de economie organiseren als een grote bibliotheek. Alle boeken zijn voor iedereen toegankelijk, zonder dat je die moet aankopen. […]

Natuurlijk [kun je dit idee ook vertalen naar woningen]. Wanneer ik een gebouw ontwerp, weet ik op voorhand dat de hele tent tijdelijk is. Waarom zou ik dan al die stalen balken aankopen en er eigenaar van worden? In plaats daarvan leen ik die voor dertig jaar van een staalproducent.

Het uitgangspunt is dat we de economie zodanig organiseren dat iedereen recht krijgt op alles, zonder dat je het hebt. Een woningcoöperatie is dan niets anders dan een dienstverlener voor het recht op wonen. Ook grond zie ik als een dienst en moet voor mij eigendom blijven van de gemeenschap. Maar zolang jouw huis erop staat, wordt de grond tijdelijk aan jou toegewezen om te beheren. >>

Thomas Rau, ondernemer, architect, innovator, auteur van ‘Material Matters’ (uit: ‘Ik pleit voor het einde van bezit’, interview door Leen Grevendonck in ‘Visie’, 2018)

*****

<< The shared economy. It’s a term that’s thrown around a lot these days, but what does it really mean in your daily life?

At WindSong, we lend and share many things. When I went to a friend’s wedding, I borrowed nice shoes from one neighbor and a scarf and jewellery from another. At WindSong, you don’t need camping equipment. Or ski pants. Or a mini muffin tin. These are easy to borrow from your neighbours or the common kitchen.

We own one lawnmower for the whole community. […] You can borrow a car to take kids to school, pick up groceries or drive someone to the airport. I share an upright freezer with my girlfriend.

Our ever popular “free table” in our main square is full of clothing, books, toys, kitchenware, storage boxes, art, and unique gifts. […] One of my neighbours told me that he gets his family Christmas gifts from the free table! I share one of the many vegetable garden plots in our large backyard, and I get great advice from experienced gardeners. Young families share childcare. Seniors share laughs in a weekly group.

Using fewer resources is good for all of us. >>

Maureen Butler, resident of Windsong Cohousing, CA (in: ‘Sharing Resources, Saving Money‘, Windsong blog, 2017)

*****

<< We are increasingly seeing an internal economy develop at EVI [EcoVillage at Ithaca] — one that is partially money based and partially based on barter. Not only that, but the money that comes into the village has a multiplier effect inside the community as it travels “around the block.”

For instance when Jared started a new business in computer ergonomics, he hired Megan to create his logo and business cards, Jim to create his website, and Steve to set up his database. Once Jared was up and running, he gave Krishna (a science writer) a free consultation when he complained of eyestrain. Krishna, in turn, traded at least an equivalent amount of time reviewing the manuscript for this book. Later on Mike, a software engineer who typically spends eight hours a day at the computer, hired Jared to do a consultation for him. And some of the money from Mike’s consultation went to help pay for our family’s CSA share at West Haven Farm [part of EVI]. Having the money that is made here stay here is an added benefit of living in a close-knit community. >>

Liz Walker, grass root organizer, author, co-founder,co-director and resident of EcoVillage at Ithaca, US (in: ‘Ecovillage at Ithaca, Pioneering a Sustainable Culture, 2005)

*****

<< Globalisering en de deeleconomie zorgen voor nieuwe vormen van werken, reizen, vrijetijdsbesteding en wonen. Daarbij zorgt specifiek in steden de blijvende groei van eenpersoonshuishoudens voor een andere woonvraag en noodzaak tot een ander woonaanbod.

Vooral starters op de arbeidsmarkt in de leeftijd van 25-35 jaar kunnen op de huidige woningmarkt weinig kanten op. Naast dat deze millennials geen woning kunnen kopen, willen zij dat vaak ook niet.

Ze willen als moderne nomads flexibel zijn qua woon- en werkplek en daarom eerst huren en (nog) niet kopen.

Door een gebrek aan doorstroming in de huursector en een tekort aan middeldure huur in de steden kunnen ze geen reguliere woning huren.

En daarom is er van een nood, een deugd gemaakt door woning te gaan delen, door samen te gaan wonen met andere nomads in een reguliere woning. Hierdoor kunnen ze de huurlasten, woningvoorzieningen en het woongenot delen. Zo creëren ze hun eigen woongemeenschap-community based living. >>

Mischa Rus, stichter Medici Living NL, projectontwikkelaar co-working / co-living (in: ‘Woningdelen en Co-living: het kan!’ 2017)

*****

<< ‘We lopen op twee benen,’ schrijft […] Frans de Waal, ‘een sociale en een zelfzuchtige.’ […]  In de afgelopen decennia zijn we steeds meer op ons zelfzuchtige been gaan hinken. En dat is niet zonder gevolgen gebleven.

 […]  Maar wat zou er gebeuren als we het omdraaien? Wat als scholen, bedrijven en overheden uitgaan van het goede in de mens? Wat als we onze neiging tot vertrouwen en samenwerking centraal stellen – een neiging die evengoed een evolutionaire basis heeft van honderden miljoenen jaren oud?

Misschien hoeven we onze jongeren dan niet meer te drillen voor de concurrentie met elkaar, misschien zullen er dan minder werknemers depressief afhaken, misschien hebben we dan veel minder managers en controleurs nodig, misschien kunnen we dan op andere vormen van (directe) democratie overstappen en misschien kan de financiële sector dan weer dienstbaar worden aan de samenleving, in plaats van aan zichzelf.>>

Rutger Bregman,historicus, schrijver, essayist (in: De Correspondent, 2015)

*****

<< … competition [is] a part of human nature, as a possible option, but not as a compellingly necessary type of behavior.  […]

What really counts, however, is what we learn. The fact that many people do in fact behave in a greedy, selfish and competition-oriented manner today merely proves that the inhabitants of the West have learned these values from an early age.

Cultures have existed (and some still exist today […]) in which cooperation is the customary approach. […]

… just as we, as a cultural collective, have learned to engage in competition and act self-interestedly for decades, if not centuries, we also have the option of systematically learning how to practice empathy, cooperation, solidarity and generosity in the future. >>

Christian Felber, psycholoog, socioloog, politicoloog, schrijver (in: Change Everything: Creating an Economy for the Common Good’, 2015)

*****

<< Samenwerkend organiseren is een nieuwe vorm van organiseren waarbij je in je ontwerp niet uitgaat van bestaande gebouwen (bedrijven of markten), maar van de twee kleinste bouwstenen voor organiserend vermogen: mens en middel. […]

Samenwerkend organiseren integreert concepten als crowdsourcing, crowdfunding, het nieuwe werken, cloud computing, social media, sociale en open innovatie en bring your own device.

Het zorgt ervoor dat je zowel slim kunt samenwerken met je collega’s als met je omgeving (freelancers, klanten, leveranciers, talenten etc.).

Samenwerkend organiseren is vooral geschikt voor digitale productie en consumptie en zal de informatiewerker veel productiever, flexibeler en innovatiever maken en zodoende de concurrentie-positie versterken en een circulaire economie en duurzame welvaart mogelijk maken. >>

Paul Bessems,Stichter van Weconomics Foundation (in: ‘Samenwerkend organiseren: naar een nieuw paradigma’, weconmics, 2013)

*****

<< Notre culture individualiste renforcée par un système économique néolibéral crée une société frileuse « gagnant – perdant », une société où la vie commune est un jeu à somme nulle, voire à somme négative (si tu gagnes, je perds).

Cette culture de la défiance s’exprime dans toutes les situations, privées, institutionnelles et économiques.

Dans ce contexte, les projets d’Habitat participatif représentent une réelle rupture. En effet, l’action collective portée solidairement par plusieurs individus nécessite une bonne dose de confiance.

Accepter l’interdépendance fait partie de ces projets, et en même temps, c’est ce lien très étroit avec l’autre qui augmente considérablement notre puissance d’agir et qui crée ces nouveaux espaces du possible >>

Stefan Singer, Toits de Choix, accompagnement d’habitat particiaptif, France (newsletter, 2012)

*****

<< En het is niet de roeping van den mensch zijne daden te richten alléén naar liefde, die altijd persoonlijk is, of hoogstens den stam omvat, maar naar het bewustzijn van zijn eenzijn met elk ander menschelijk wezen.

In het wederkeerig dienstbetoon – dat wij terugvinden tot in het eerste begin der evolutie – vinden wij den stelligen en onbetwijfelbaren oorsprong onzer ethische begrippen; en wij mogen verklaren dat de zedelijke vooruitgang der menschheid geleid werd door onderlingen steun – niet door onderlingen strijd.

In de ruime verbreiding van dat beginsel, ook nog in onze dagen, ligt de beste waarborg voor een nog hoogere ontwikkeling van ons geslacht. >>

Peter Kropotkin, denker, anarchist (in: ‘Wederkeerig dienstbetoon : een factor der evolutie’, vertaald door Fanny Mac Leod Maertens, S.L. Van Looy, Amsterdam, 1904)

*****

<< Een deel van het proces in cohousing is het leren samenwerken. Sommige mensen hebben hier weinig ervaring in.

Regels opleggen helpt niet want je weet bij de start nog niet welke regels er op te leggen vallen. Iedereen heeft hierin zijn eigen weg te vinden.

De enige regel die je volgens mij kan stellen is : “Dit is een onderneming gebaseerd op samenwerking en om te slagen is het nodig dat elkeen tijd en geld inbrengt”.

Veel mensen zijn al zo druk bezet dat hen moet gevraagd worden specifieke taken op te nemen. Gaandeweg leer je ieders talenten en vaardigheden kennen en kan je je verwachtingen hierop afstemmen. >>

Sharon Villines, bewoonster Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list, vertaald door Luk J)

*****

<< Cohousing communities begin with a vision. Future residents soon forge strong ties with one another and develop a sense of community as they work together to organize the group, make effective decisions, and build and grow their cohousing neighborhood. […]

Cohousing communities depend on cooperation and collaboration, from start to finish. Residents work together to create a custom-built, resident-managed, close-knit neighborhood that offers a healthy balance of privacy and community. >>

The Cohousing Association of the United States, (from: their website cohousing.org, Resources, Creating cohousing, 2017)

*****

<< Onze sterkte zit hem in onze verschillen.

De positivo’s, de trekpaarden ook, de mensen die het doel zien en maar één weg kennen. Lijnrecht naar het doel toe.

De behoedzamen, diegenen die elke stap afwegen en soms zelfs een stap terug zetten, wanneer ze denken dat er gevaar dreigt.

De (schijnbare) meelopers,  de mensen die onopvallend meelopen in het project maar die regelmatig met een goeie opmerking, een fijn gebaar alles zoveel aangenamer maken. >>

Robin Troch, Initiatiefgroep Cohousing ‘La Grande Cense’, 2005

*****

<< On vieillit comme quand on est jeune, je crois. Il y a des gens qui n’ont jamais rien fait dans les parties collectives et il y a des gens qui se sont toujours investis. Donc, ce n’est pas une question d’âge, c’est une ques­tion d’avoir envie de faire ou de ne pas faire pour la collectivité.

C’est vrai qu’on peut tous se dire qu’il y a des moments où on a eu un petit peu ras le bol, mais est-ce que ce n’est pas aussi comme dans un couple où on connaît peut-être trop les gens, il y a moins de surprise, il faut relancer la machine avec d’autres choses ?

Non, moi je ne mettrais pas une cloison entre hommes et femmes, je mettrais plus une cloison entre intellos, théoriciens et praticiens, voilà. Il y a ceux qui parlent et ceux qui font. Mais c’est vrai qu’il faut du volonta­riat. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< In my travels, the communities that I have witnessed that seemed to have the happiest people and best work organizing tended to encourage people to follow and develop their joys and passions as much as could be accommodated.

In some cases, this meant that they ended up paying outside people to do some task they found needed but was no one’s joy or passion. This seemed to work just fine. >>
Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)

*****

<< Het belangrijkste kapitaal waarover een woongemeenschap kan beschikken om haar doelstellingen te realiseren is de inzet van gemotiveerde bewoners. Alle materiële condities kunnen aanwezig zijn, maar als de inzet van bewoners ontbreekt dan krijgen die materiële middelen geen betekenis voor het dagelijks leven. >>

Beatrice Kesler, docent Landbouwhogeschool Wageningen (in: ‘Centraal wonen in Nederland: een onderzoek naar de bewonerservaringen en sociaal ruimtelijke voorwaarden’, proefschrift, 1991)

*****

<< L’autopromotion et la démarche participative dans les domaines de l’habitat et de l’aménagement, me semble les seules solutions face aux enjeux globaux qui se présentent (écologie, diminution des moyens de l’état, évolution démographique…), mais surtout, c’est une façon de retrouver ce qui me semble un besoin fondamental de l’homme : la coopération.

Tout seul dans le noir, nous avons peur, à plusieurs, nous sommes rassurés. Il est évident que nous n’avons pas besoin de construire des logements pour mettre en place la coopération. En revanche, on peut, à cette occasion, inscrire dans le spatial la volonté de coopérer et ces ensembles peuvent ensuite rayonner dans leur environnement.

Ces projets peuvent devenir des cellules souches et infecter tout un quartier, une ville et pour finir la société dans son ensemble. >>

Stefan Singer, ‘Toits de Choix’, Montpellier, consultant et assistant à maîtrise d’ouvrage pour des projets d’habitat groupé (dans: ‘Habiter Autrement – Groupons nous, et demain?’, Isabelle Dario, texte autour du film, ANTEA, 2010)

*****

<< … l’apparente bonhomie des familles dissimule en réalité une organisation collective qui transforme cet habitat groupé en expérience de vie commune, bien au-delà de la simple co-proprété, ou des relations de voisinage. Certes il n’y avait pas de réelle volonté initiale de former un groupe, plutôt une juxtaposition d’opportunités et d’envies.

Mais l’identité collective émerge peu à peu. D’abord il y a eu (et il y a encore ) le “chantier commun”. La Tarlatane [habitat groupé, Virginal, Belgique] est avant tout un lieu qui se construit collectivement. Le chantier a donné un formidable coup d’accélération aux relations humaines. Dès 2007, tous les couples ont entrepris de restaurer leurs surfaces habitables, certains avec une grande part d’auto-construction, pour d’évidentes raisons économiques. >>

Pascale d’Erm, journaliste, réalisatrice, auteur, F (dans : ‘Vivre ensemble autrement – Ecovillages, écoquartiers, habitat groupé, …’, 2009)

*****

<< We have residents with serious physical challenges and [workshare has] not been a problem […]. There are a million things that need to be done that do not require the ability to leap tall buildings or scale high walls.

The most important thing is that everyone in the community take initiative for their own inclusion in the community. This may be obvious for someone who is not so capable physically but also with other life circumstances like having 8 children or a critically ill spouse or a job that requires long hours and travel. Self-sufficiency and initiative is still important.

We are also blessed with several residents who are more than available for tasks like taking out your trash or picking up a prescription or changing the battery in your smoke detector. We have people who rarely come to meetings but who are still involved and central to the life of the community. Others who rarely come to meals. Some who do their workshare jobs at midnight or three in the morning. >>

Sharon Villines, resident of Takoma Village Cohousing (in: cohousing-L mailing list, The Cohousing Association of the United States, 2017)

*****

<< Wie lid werd van De Kersentuin sprak af een avond per week voor de vereniging actief te zijn.

Toch waren er natuurlijk meer actieven en minder actieven. En als je zelf druk bezig bent, steekt het als je het idee hebt dat anderen zich aan hun inspanningsverplichting onttrekken.

Maar zoals een Kersentuiner het uitdrukte:

“Je moet vertrouwen in mensen hebben.

Wie echt niks deed, verdween uiteindelijk uit de vereniging. Anderen werden pas echt actief toen er voor hen iets te doen was.

Nu we hier wonen, wordt bijvoorbeeld de rol van de ‘vergadertijgers’ kleiner, en krijgen mensen die leuke dingen organiseren hun kans”. >>

De bewoners van ‘De Kersentuin’, Centraal Wonen in Utrecht, NL (uit: ‘De Kersentuin, Handreiking Particulier  Opdrachtgeverschap’)

*****

<< Lundi 13 aout 2007, le téléphone sonne. C’est Bourguignon-Bois qui prévient que le camion est en route pour livrer le plancher des JAF. Je quitte mon bureau vers le chantier pour accueillir le livreur. Je ne me suis pas rendu compte du volume (et du poids qui va avec) de bois. Me voilà avec 3 ou 4 mètres cubes de plancher au milieu de la venelle.

Mais l’habitat groupé a des ressources insoupçonnées. En 5 minutes, tout l’équipage est sur le pont et 3/4 d’heure plus tard, le plancher est rentré dans la maison.
Cette anecdote illustre que vivre en habitat groupé c’est bien sûr donner un coup de main quand cela est nécessaire. Mais c’est encore plus que ça.
C’est aussi savoir ne pas donner le coup de main si on n’en a pas envie ou la possibilité car ici personne ne tient de compte de ce que l’on donne ou de ce que l’on reçoit.
Globalement, nous somme tous gagnants d’être solidaires, d’être parfois disponibles et parfois pas. C’est comme ça que va la vie d’un groupe. >>

Les habitants de l’habitat groupé ‘Bois del Terre’ (dans: ‘Vivre en habitat groupé c’est…‘, le blog de Bois del Terre, 2007)

*****

<< Ieder mens heeft een gave, een bijdrage te leveren aan het geheel.

Het soort gave dat de persoon heeft, de soort mens die hij of zij is, is uniek aan hem of haar en wordt gewaardeerd door de community.

De community erkent ieder mens voortdurend in zijn of haar wezen, en die voortdurende bevestiging verklaart waarom mensen zo graag in de gemeenschap zijn. >>

Sobonfu Somé, Spirituele denker, geboren in Burkina Faso, verhuisd naar de VS

*****

<< … les groupes aiment se retrouver pendant ce qu’ils appellent les week-ends travaux […] Pendant ces week-ends les habitants se retrouvent pour effectuer les différents travaux d’entretien de leur lieu de vie. Il peut s’agir de l’entretien du jardin, des parties communes, des aménagements de lieux, etc. Ces week-ends sont l’occasion de travailler avec ses voisins et sont primordiaux pour la bonne entente au sein du groupe. Par exemple […] le carrelage de la salle commune a été fait pendant un week-end travaux, et même si ce n’est pas vraiment un groupe tourné sur l’auto-construction, ils aiment faire des choses par eux-mêmes et ensemble. Cette pratique de l’auto-construction, ils la cultivent depuis leurs débuts, en effet, suite à des problèmes de budget ils ont fait le choix de réaliser eux-mêmes certains travaux de finition de leur habitat. >>

Charlotte Duval, Polytech, Tours, F (dans : ‘Les espaces partagés des projets d’habitat groupé : Au cœur de la vie des groupes d’habitat groupé et de leurs membres, 2012)

*****

<< Since we adopted a workshare program only a few months ago, I’m beginning to see surprising names attached to tasks. People are stepping up, looking for things to do, and reporting hours. The big change is in discreet tasks, often small, but things that need to be done. […]

Our system is voluntary but hours are recorded and posted — the results are public. And we will now have data to build on. If people are happy with what comes of just this much, we probably won’t do more. In other contexts, I’ve found that just making records public is all that is needed. Measure it and make the results visible. […] Some people will always do more than others and will be happy as long as it is their choice.

On valuing skills differently: In community, as in families, what is important gets turned upside down. Legal work is much more easily hired out than emergency child care for a three year old with a bad cold who needs a familiar lap in place of a parent. Which is more skilled? Which costs more? Capitalist standards don’t apply once you leave the corporation. >>

Sharon Villines, living in Takoma Village Cohousing, US (in: ‘cohousing-L mailing list’, The Cohousing Association of the United States, 2008)

*****

<< Als kinderen in crisissituaties geïsoleerd blijven, gaan ze meestal uiteindelijk ten onder aan hun ervaring. Maar we hebben gaandeweg geleerd dat wanneer ze in groep kunnen werken, ze zich veel sterker voelen en ze dankzij interactie met lotgenoten hun trauma’s beter kunnen verwerken. Vanaf dan kunnen zij ook de kracht putten uit hun dromen die dan nieuwe levenskansen genereren.

Als één meisje slecht behandeld wordt, gebeurt het wel eens dat een hele groep huisarbeidsters spontaan in staking gaan. […] De solidariteit binnen een groep, en de kracht van het behoren tot een groep, is tastbaar op zo’n moment.

Het is voor ons belangrijk en vooral een meerwaarde dat -o.a. dankzij dit boek De Supersamenwerker- het diepmenselijke dat van nature in de mens, ook de gekwetste, aanwezig is, nu ook wetenschappelijk bewezen / ondersteund wordt. >>

Jeanne Devos, zuster, kinderrechten activiste (in: ‚bespreking van het boek De Supersamenwerker van Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke, 2016)

*****

<< Even more so than with competition, good cooperation requires folks to be honest with themselves and others in ways that don’t always come easily. If we set out to meet everyone’s needs and make the most of their abilities, we have to be clear about what those needs and abilities are, and there’s no way to be objective about what is going on inside a person. Even that person will have hard time distinguishing their abilities, weaknesses, and requirements. Also, in a cooperative environment, a person surreptitiously or unconsciously behaving competitively wil make things easier for themselves and harder for anyone else.

Some kind of accountability is called for. We already see this tension coming up at Dancing Rabbit as we consider how to fill all of the volunteer, semi-volunteer, and paid positions it takes to do the work of running this village and nonprofit organization. As we grow in size and diversity, the issues of trust and evaluation will only become more important to pay attention to, either to avoid imperfections, or to explicitly accept them as part of a cooperative culture. >>

Sam Makita, resident of Dancing Rabbit Ecovillage, US (in: ‘Cooperation and Competition in the Ecovillage’, Communities Magazine, 2014)

*****

<< Door samen te komen en onze gemeenschap nieuw leven in te blazen, kunnen wij […] de vicieuze cirkel doorbreken. Door de twee grote helende krachten – kameraadschap en saamhorigheid – aan te spreken kunnen we opnieuw de kern van onze menselijkheid ontdekken: altruïsme en onderlinge hulp.

Waar atomisering was zullen wij een florerend gemeenschapsleven ontwikkelen. Waar vervreemding was zullen wij een nieuw gevoel van saamhorigheid smeden – saamhorigheid met onze buren, onze buurt en de samenleving als geheel.

Waar we nu klem zitten tussen markt en staat zullen we een nieuwe economie ontwikkelen die zowel de mensen als onze planeet met respect behandelt. Waar we genegeerd en uitgebuit worden, zullen we de democratie tot leven wekken en de politiek terugwinnen van degenen die met haar aan de haal zijn gegaan.

Daardoor kunnen we ons geluk herwinnen, ons vertrouwen in onze eigen kracht, onze trots en onze plaats in de wereld. We zullen weer deel uitmaken van de samenleving én meesters zijn over ons eigen lot. Ik stel voor dit verhaal een naam te geven: ‘saamhorigheidspolitiek’.  >>

George Monbiot, zoöloog, journalist, UK (in: ‘Geld maakt niet langer gelukkig. Welk verhaal komt er na het kapitalisme?’, De Correspondent, 2018)

*****

<< … we organize cook shifts during conversations exploring everyone’s availability and needs. […]

As for other chores, we have gone through 15 years of various combinations of assigning, volunteering for, and/or rotating chores, and various systems of answerability. A couple of years ago we hung a large chore chart grid on the wall [but this] approach proved time-consuming, unwieldy, and ultimately ineffective. In fact, our responsibility levels didn’t change much […] until we stumbled on an extremely simple approach that we’ve used ever since. We each have certain ‘passion chores’ we volunteer for […]. Anything else that needs doing can be done by anyone who feels inspired to do it. If certain things don’t get done well enough, it comes up as a reminder, a request, or an item on our agenda. […] we do a round of ‘chore check-ins’ — each of us saying what we have done for the house during the previous week. There’s no shaming or rating, but there’s a gentle implicit reputational nudge felt by those of us who have done what feels like too little. […]

This approach has evolved through co-sensing each step of the way, and its conversation-based application is now the chore-related thread of our overall co-sensing about our lives together. >>

Tom Atlee, lived in some form of group living most of his life, US (in: ‘The Co-Evolution of My Communities, Co-Intelligent Process, and Activism’, Commubnities Magazine, 2016)

*****

<< As  world traveler who has founded, joined, or consulted on over a dozen of intentional communities, my perspective may be valuable. Here I present my very personal experiences as an involved co-conspiration. […]

In general it seems the more food, objects, and values (especially trust) that are shared, the greater the strength, resilience, and unity there is. The more individualistic or suburb-like these communities are, the more they are prone to alienation, internal division, deceit, or collapse. I’ve seen this in at least three other communities not mentioned that were based on money and not values – they completely disintegrated as a result of desertions or ended in lawsuits with complete dissolution.

In evaluating the health and vitality of a prospective community to join, one must consider how much is shared, what the focus is, and how much emphasis or reliance there is on money. […] Truly it seems that the more egalitarian, interactive, and focused we are on shared labor, the stronger and more long-lasting the community will be. >>

Philip Mirkin, founder of Fiji Institute of Sustainable Habitats, co-founder of Fiji Organic Village, founder of Hybrid Adobe International, author, New Zealand (in: ‘’Adventures in Remote Simplicity: Four Distinct Community Styles’, Communities Magazine, 2018)

*****