Krakers

<< Squatting is a pretty simple concept. It’s setting up camp on a parcel of land or moving into an abandoned or unused dwelling. (However, moving into a house that has a family still living there is considered home invasion, not squatting.)

There are a number of different situations that can give rise to squatting. The poverty-stricken commonly build shantytowns on property that doesn’t belong to them. The homeless may take refuge in an abandoned home for a few nights — or years. Some people use squatting to make a political statement about the economic gap between the rich and poor. To others, squatting simply represents a way to buck authority. […]

The life of a squatter is fraught with pitfalls and confrontations at each turn — and so is the life of the landlord who has to deal with the unwanted resident. There are concurrent laws that give rights to squatters as well as provide a process for landowners to get rid of them.

Josh Clark, writer (in: ‘How Squatting Works’, howstuffworks, 2018)

*****

<< Een tijdelijke bezettingsovereenkomst met de eigenaar is een relatief interessant instrument voor de bewoners. [Krakers] bevinden zich daardoor in een minder onzekere situatie, hebben een zekere houvast […]. Ze moeten enkel voldoen aan de gemeentelijke normen voor veiligheid (brand) en gezondheid. [Maar] naast de duidelijke voordelen, [zijn er] slechts beperkte rechten […].

De bezetting van een leegstand pand biedt een (tijdelijk) onderdak aan de bezetters en genereert in bepaalde gevallen een collectiviteit en solidariteit. Daarnaast is de bezetting vaak ook positief voor het gebouw. Omdat het bewoonde gebouw verwarmd en onderhouden wordt, de bezetters er kleine werkzaamheden uitvoeren, enz. Het gebouw is bovendien beschermd tegen diefstal en vandalisme. De bewoning van een gebouw kan gezien worden als een goede zaak voor de eigenaar, temeer omdat die geen leegstandsbelasting moet betalen. De bezetting van een leegstaand pand kan ook een positieve weerslag hebben op de wijk, een dynamiek creëren. >>

Samenhuizen vzw (in: ‘Woningdelen, Een aantrekkelijke en toegankelijke manier van wonen, ook binnen het huidige juridische kader. Goede praktijkvoorbeelden van en voor lokale besturen.’, Provincie Antwerpen, Dienst Welzijn en Gezondheid, Afdeling Kansen en Samenleven – Wonen, i.s.m. Samenhuizen vzw, 2015)

*****

<< Squatting offers opportunities for setting up almost any kind of establishment without the need for large resources or the risk of becoming mired in bureaucracy. Examples of such projects are neighbourhood centres, squatters’ bars that provide an infrastructure for squatting as an alternative housing strategy and raise money for actions and charity projects, artists’ work spaces, practice facilities for bands, women’s houses, restaurants, print shops, theatres and movie houses, tool-lending services, alternative schools, daycare centres, party spaces, art galleries, book and information shops, spiritual centres, give-away shops (shops in which everything is free), food shops, saunas, workshops, e.g. for bicycle repair or car or boat restoration, environmental or third-world-oriented projects or social projects such as a shelter for people in distress or an advisory service with language training for migrants. >>

Hans Pruijt, Department of Sociology, Erasmus University, Rotterdam, NL (in: ‘Squatting in Europe: Radical Spaces, Urban Struggles’, by Squatting Europe Kollective, 2014)

*****

<< Als je activiteiten organiseert in je kraakpand, kan je problemen krijgen wegens allerlei reglementeringen (brandveiligheid, hygiëne, voedselinspectie, SABAM, milieu-inspectie, …). Meestal doet de politie hier geen moeite voor, maar als een stok gezocht wordt om mee te slaan, dan is die hier vaak te vinden.

Het meest voorkomende geval is de reglementering op café’s. Er is theoretisch een openingstaks vereist overal waar er gegiste dranken (bier, wijn) verkocht worden om ter plaatse verbruikt te worden. […] Met verkopen wordt gelijk gesteld het (gratis) aanbieden of laten gebruiken van gegiste dranken in een voor het publiek toegankelijke plaats. Met een volkskeuken, kraakcafé, enz. val je dus in principe onder deze reglementering. […]

Meestal worden zaken tegen een minimale onkostenvergoeding of zelfs gratis aangeboden. Anders kun je ook altijd proberen om met een systeem van “vrije bijdrage” te werken. […]

De heren en dames van SABAM laat je trouwens gewoon aan de deur staan, de bands die optreden in kraakpanden zijn daar doorgaans sowieso niet bij aangesloten, dus ze kunnen de pot op. >>

Krakers (in: ‘De Gentse Kraakhandleiding’, 2007)

*****

<< Ici on fait de l’autogérance, il n’y a pas d’argent, pas de subventions donc on est effectivement en mode ‘squat’ même si on n’aime pas le terme car il est péjoratif. […] Ce sont des bâtiments libres, on les occupe de manière associative ou artistique. On insiste vraiment là-dessus parce que ce n’est pas normal qu’il y ait des espaces immenses qui ferment et des villes qui n’en font rien, alors qu’il y a plein de jeunes artistes qui n’ont pas les moyens de se loger, et encore moins d’avoir un atelier. […]

Partout où on s’installe on essaie de créer une dynamique avec les gens du quartier. Avec plus de 120 artistes dans le collectif, on est très éclectiques dans nos propositions, ici il y a des gens de tout âge et de tout milieux. […]

Il y a un côté militant […], c’est très éphémère, on ne vient pas prendre le bien d’un particulier, ce sont des bâtiments qui sont laissés vides par l’état et ce n’est pas anodin, ni normal. >>

Morgane, 30 ans, graphiste-plasticienne, coordinatrice de l’association d’artistes underground “Culture No-Mad”, qui occupe la Halle aux cuirs avec l’accord de l’administration du parc (in : ‘A la Villette, les squatteurs au secours des lieux abandonnés?’, Telerama, 2016)

*****

<< Het collectief Leeggoed/Vidange is een groep van 8 personen die op zoek zijn naar een woning. Ze leefden op straat, logeren bij vrienden of hebben tijdelijk een oplossing voor hun huisvestingsprobleem. Deze groep werd opgericht om een solidair woonproject op te starten, specifiek onder de vorm van een tijdelijke bezetting in een leegstaand pand.

De groep wordt ondersteund door verschillende organisaties: Chez Nous/Bij Ons vzw, Pigment vzw, Jes vzw en Samenlevingsopbouw Brussel vzw. Deze organisaties engageerden zich tov elkaar om dit project vorm te geven en sloten hiervoor een samenwerkingsovereenkomst af. De begeleiding bestaat uit het begeleiden van de bewonersvergaderingen en de groepsdynamiek, het ondersteunen van het financiële beheer, de technische ondersteuning, een individuele begeleiding op maat en de ondersteuning bij de onderhandelingen en het afsluiten van de conventie. Daarnaast ondersteunen en stimuleren we de groep bij het ontwikkelen van goede communicatie naar de buurt.

We streven ernaar om de groep zoveel mogelijk autonomie te geven en een verzelfstandiging op lange termijn. >>

Getuigenissen verzameld door Samenlevingsopbouw Brussel (in ‘Mensen in moeilijkheden aan het woord’, website van RBDH-BBRoW – Rassemblement Bruxellois pour le Droit à l’Habitat – Brusselse Bond voor het Recht op Wonen, 2014)

*****

zonder categorie

Woonwerk

<< Een vrijplaats is een semi-illegale broedplaats, vaak gevestigd in een gekraakt pand of op een verlaten en verwaarloosd terrein. […]

de gebruikers […], vaak vrijgevochten kunstenaars, hoogopgeleide eigenzinnige dertigers en jongeren, maken er proeftuinen van met een eigen interne organisatie.

De vrijplaatsen zijn maatschappelijk georiënteerd, richten zich vaak op de buurt en zijn voor iedereen toegankelijk.

Mensen van verschillende pluimage ontwikkelen er hun eigen vormen van wonen, werken en cultuur. […]

Het saamhorigheidsgevoel, de onderlinge verbondenheid en samenwerking zijn groot.

Vrijplaatsen zijn inspiratiebronnen. Er vindt een kruisbestuiving plaats tussen de ambachtelijke, culturele en dienstverlenende deelnemers. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw. Naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

<< 88% of employees want “work –life” integration, which is very different from work-life balance. Since work and life now blend together inextricably, the mergence of workplace and hospitality offers entrepreneurs the complete environment for them to be their best selves.

This built-in social network makes co-living an attractive concept for the Millennials, who blur the boundaries between work time and personal time and the desk is only one of the places where they work.

Co-living encourages support between the members, allowing budding entrepreneurs to realize their vision and project. >>

(blog.eoffice)

*****

<< Op de Vlierhof zijn bijna altijd vrijwilligers aanwezig. Wij streven naar een evenwicht tussen wat de vrijwilligers bij ons komen brengen (werkzaamheden, ervaring, nieuwe ideeën, enz.) en met wat vrijwilligers bij ons komen halen (leerervaring, leven in gemeenschap, enz.).

Zonder de vrijwilligers zouden we niet al het werk op Vlierhof klaar kunnen krijgen […] in ons seminarhouse, onze Bed & Breakfast, ons woonhuis, onze keuken, de houtzagerij / verwarming, onze tuinen en plantsoenen en op het land. Bovendien brengen ze een frisse blik van buiten.

Wij zijn erg dankbaar dat wij zoveel prachtige mensen over de jaren heen hebben mogen ontvangen die vaak vele maanden bij ons verbleven.

Veel vrijwilligers komen van de WWOOF (Worldwide Opportunities on Organic Farms) en HelpX. Zij komen uit de hele wereld. >>

Bewoners van leefgemeenschap ‘De Vlierhof’, Nederlanders in Duitsland (op hun website)

*****

<< Les travaux [au village coopératif et écologique Le Vieil Audon] démarrent en 1972, grâce à des chantiers de jeunes bénévoles qui n’ont jamais cessé depuis. Les premiers habitants s’installent accompagnés d’un troupeau de chèvres et créent la fromagerie en 1980, avant de lancer l’activité d’accueil des scolaires et le gîte d’étape tout public en 1987. Deux associations et une Société civile d’exploitation agricole […] portent les activités du lieu.

Incarner une alternative à la société de consommation a nécessité d’inventer son propre modèle économique, qui emploie aujourd’hui quinze salariés dans divers domaines : activités agricoles, accueil des classes découvertes et des colonies, ambassade du jardinage et du bien vivre alimentaire, formation des professionnels de l’animation et de l’éducation, compagnonnage alternatif … Ce faisant Le Vieil Audon œuvre à retisser les liens entre travail de la terre et alimentation et contribue au développement territorial. >>

Xavier Crépin & Christine Kristof (dans : ‘Oasis : un nouveau mode de vie : autonomie, partage et convivialité’, Kaizen, hors-série, en collaboration avec Colibris, 2015)

*****

<< Een intensieve vorm van groepswonen vind je in woonwerkgemeenschappen. Hier stappen de bewoners ’s morgens niet op de fiets om naar hun baan te gaan, maar treffen ze elkaar aan de vergadertafel voor de ochtendmeeting. Vervolgens gaan ze samen aan de slag in hun eigen bedrijf. Waar bij C.W. de avondmaaltijd meestal het moment voor ontmoeting is, is een woonwerkgemeenschap een doorlopende voorstelling. […] Doordat je met elkaar een bedrijf voert is afstemming erg belangrijk. […]

Een woon- en werkgemeenschap heeft ondernemende idealisten veel te bieden. Voor hen is het een plek om sociale en duurzame idealen in praktijk te brengen. […] De kerngroepleden doen het werk bovendien in een bedrijf waar ze zelf verantwoordelijk voor zijn. Het belangrijkste dat kerngroepleden kunnen vinden is de dagelijkse dynamiek en het contact met mensen die zij anders nooit waren tegen gekomen. Kortom, het is een plaats om veel te leren, over de ander en jezelf. >>

Joost Slis, Emmaus gemeenschappen (in: ‘Samen wonen en ook samen werken’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2011)

*****

<< Life on a kibbutz is one of the most different living experiences. Begun in a socialistic communal style community, the founders of the Kibbutz movement knew they needed to be able build the country together with support from each other. Part of the building of the country was farming and production of fabrics […].
As some adults labored on the farm, others worked in the kitchen, cared for the infants and toddlers, while others taught school or sold the products from the kibbutz.

The kibbutz in the beginning was almost 100% self sufficient. Also in the beginning years until late children slept dormitory style with other children, cared for by members of the kibbutz. Almost all meals were communal and a small store was set up for essential purchases. […]

Now, the rules have changed a bit […]. Some members now work outside of the kibbutz, but their salaries are paid directly to the kibbutz. Children for the most part live with their parents. […] All members are still expected to contribute to the well being of the kibbutz, even those working off-site. […] Communal meals are not mandatory and many members prepare some of their meals in their homes. >>

Adrienne Sasson (in: ‘What is life like in a kibbutz?’, QUORA – online forum, 2011)

*****

GROEP - GROUPE - GROUP

Stichters & leiders

<< I also have some thoughts about characteristics that are good for founders of community, people who wanted to get the ball rolling. I would want them to have all the same characteristics that I hope for in a person that joins a community which is: a willingness to contribute, humility — What can I learn here, confidence — Yep, I can help, responsibility and willingness to work. In addition, I would want founders of community to be people who know that they need to have a variety of kinds of skills and practices to get the place going. So, not one person necessarily has all of these qualities, but I would like them to respect and want these qualites and skills in the group. >>

Diana Leafe Christian, author, ex-editor of ‘Communities magazine’, Group coach (interview by David Sheen, transcribed by Anne Ennis)

*****

<< Best persons zijn mensen met een bijzondere visie. Ze hebben een afwijkende mening, vertonen vasthoudend gedrag en zijn vaak voor de anderen wat eigenaardig of onbegrijpelijk. […] Het zijn veranderaars die een gefundeerde visie hebben op de samenleving, organisaties, mensen en op de functie van een nieuw gebouw. Ze hebben een verhaal dat mensen bindt en bij elkaar houdt. […]

Avontuurlijke projecten kunnen […] niet zonder deze avonturiers. Ze gaan processen met elkaar aan zonder dat ze precies weten hoe ze zullen verlopen en wat het resultaat zal zijn. Het zijn deze bijzondere mensen die het initiatief voor nieuwe woonvormen nemen.

Betrokken familieleden, de professionals van corporaties, architectenbureaus, bouwondernemingen en corporaties die buiten de paden denken en durven te handelen, ambtenaren die het veld opzoeken, de bestuurders die delend wonen op de politieke agenda zetten en de bedenkers van nieuwe woonconcepten. Al deze mensen vormen samenwerkingsverbanden, vitale coalities, ontwikkelgroepen. Ze zorgen voor creatieve oplossingen op allerlei gebieden en maken daarvoor intensief gebruik van de expertise in hun netwerk. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw -naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

Ces projets [d’habitat coopératif] se rapprochent également sur le fait que les personnes qui démarrent ce genre d’initiatives ont souvent une confiance en elles-mêmes suffisante pour avoir le courage d’initier une aventure qui va sans doute leur coûter beaucoup d’engagement. On peut souvent trouver des fondateurs dont la confiance en eux-mêmes, ou bien en l’autre (“peut-être que je n’y arriverai pas, mais ensemble avec d’autres nous pouvons changer beaucoup de choses”), s’associe à un réseau humain riche, des inquiétudes sociales (et très souvent aussi environnementales), un intérêt fort pour la justice sociale ou les rapports nord/sud, etc. Ce sont donc souvent des personnes qui se questionnent sur le système global qu’elles habitent.

David Moya & Claudia Flatten (dans: ‘Le mouvement de l’habitat coopératif en France : Diversité, innovation, difficultés et perspectives’, Association OïSA & RELIER, 2012)

*****

<< I was recently approached by a facilitation friend, asking what advice I could give a community founder who was struggling with the question of their best role after 20+ years in the saddle. […]

In ways, starting an intentional community is a lot like parenting. If you succeed (and why would anybody start a community they hoped would fail?), the community’s future is trying to figure out how to make it work without you. Sometimes that happens sooner, sometimes later, but it always happens if the community lasts.
If you step back a bit and look at the trajectory of parenting, you’re more or less preparing for your kids to do without you from the moment they’re born. Sure, this unfolds over a couple of decades, but that’s your future from the outset. […] To some extent, they’ll want to make their own choices and part of growing up is differentiating from one’s parents.

The same happens in communities. For better or worse, the newer people will be different and they will make different choices. Will they be better choices? Maybe, maybe not. But their day is inexorably coming—you may as well prepare for it, rather than lament its arrival. >>

Laird Schaub, community coach, living in Sandhill Farm, US (in: ‘When Founders Founder’, 2014)

*****

<< Power struggles may drive out some of the group’s most responsible, effective members. When people with high levels of personal effectiveness, initiative, and leadership make proposals in a community they often expect and require a timely response. If there are underlying paradigm-differences in the community, or people block for personal reasons, or for subconscious bids for group attention, these natural leaders may end up spending a lot of time in whole-group meetings processing people’s reluctance or anxieties, or having long discussions outside of meetings. This kind of high-initiative person usually prefers situations in which their contributions are more easily understood, appreciated, and approved in a timely manner so they can get on with the project. When their proposed initiatives are slowed or stopped—and when this happens repeatedly—they are often too discouraged and frustrated to stay, so take their talents elsewhere. >>

Diana Leafe Christian, author, ex-editor of ‘Communities magazine’, group coach (in: ‘Busting the Myth that Consensus-with-Unanimity Is Good for Communities’, 2012)

*****

<< Leadership often functions best when it is shared. Unfortunately our culture seems to either exalt or revile its leaders — giving them the status of superhero or demon — rather than allowing them to be simply human. We certainly need leadership if we want to get anything done. But rather than vesting it in one individual, we can view leadership as a role that needs to be performed. Within that definition many people can become leaders and take on different roles at different times. […]

One of the most gratifying aspects of living at EcoVillage is that I get to watch people grow into their larger selves. Dozens of individuals at EcoVillage have felt passionately about an issue and convened a team of neighbors to act on it […]

It is truly exciting to see what one person’s focused work can accomplish and to see how different individuals ripen into leadership. I celebrate the strength and beauty of our collective leadership. Every person in our community can offer some of the qualities, skills, and passion needed to manifest the EcoVillage vision. Without each contribution, the project would never succeed. >>

Liz Walker, grass root organizer, author, co-founder,co-director and resident of EcoVillage at Ithaca, US (in: ‘Ecovillage at Ithaca, Pioneering a Sustainable Culture, 2005)

*****

<< I believe strongly in the power of entrepreneurship wielded wisely to improve our way of life, and to transform and spread technology, ideas, and opportunities. […]

Entrepreneurs see creativity all around them. Most things and systems around us have been designed by someone, and so can be re-imagined and re-designed. An entrepreneur sees opportunity where others see problems, and is willing to take risks, do experiments, and take action to set something right. It is an approach to the world that believes the answers are out there if you ask the right questions, that hard work and studying pas off, and that doeing what is different or hard is sometimes the best and only way.

It’s a view which interprets mistakes and detours as lessons and bridges towards greater understanding and awareness. It is knowing that in order to make a bigger impact and to make more money you have to serve more people and provide more value to the world. >>

Christopher Kindig, founder of a green technology company, serves as the business, website and advertising manager for the Fellowship of intentional communities, US (in: ‘Business. Busy-ness. Coincidence?’, Communities Magazine, 2014)

*****

<< Natuurlijk zal een persoon die al vele jaren in de gemeenschap woont en op een verantwoordelijke positie zit meer invloed hebben dan iemand die er net bij is gekomen. Hierover nadenken en kansen bieden om van status te kunnen veranderen (bijvoorbeeld door verantwoordelijkheden op te nemen), liever dan je ogen hiervoor te sluiten, zal bijdragen aan een meer gelijkwaardige samenleving.

Leiderschap is een vergelijkbaar onderwerp dat in egalitaire gemeenschappen vaak ontkend wordt. Zelfs als het niet wordt omschreven, gebeurt het. Er zijn mensen die [de dingen aanpakken] en anderen die nooit de rol van initiatiefnemer op zich nemen. Het kan opluchting geven als deze impliciete rollen expliciet worden gemaakt. Mensen met expliciete rollen kunnen heldere feedback op hun werk krijgen. Een rol kan worden teruggetrokken als de mensen die hem vervullen niet voor het beste voor de gemeenschap werken. >>

GEN Global Ecovillage Network (in: ‘CLIPS Guide for Group Projects – Community Learning incubator programme for sustainability’, 2017)

*****

<< In communal transformation, leadership is about intention, convening, valuing relatedness, and presenting choices. It is not a personality characteristic or a matter of style, and therefore it requires nothing more than what all of us already have. >>

<< In addition to convening and naming the question, we add listening to the critical role of leadership. Listening may be the single most powerful action the leader can take. Leaders will always be under pressure to speak, but if building social fabric is important, and sustained transformation is the goal, then listening becomes the greater service. >>

Peter Block, USA (in his book: ‘Community: The Structure of Belonging’, 2008)

*****

<< La partie de nous qui a souffert sous le joug de l’autoritarisme est celle qui rêve d’écovillage, de démocratie participative et de bienveillance. C’est aussi cette partie qui, chez l’adolescent, se rebelle pour élargir les murs de sa cellule familiale, revendiquer sa propre autorité et faire ses propres choix. Ainsi, en grandissant, la plupart d’entre nous n’a qu’un seul modèle relationnel concret : celui de la relation dominant-dominé. […]

Très concrètement, ce rapport souffrant à l’autorité créé une aversion caractérisée pour tout ce qui y ressemble de près ou de loin, et un besoin de lutter «contre». N’ayant pas vu venir ce mécanisme, nous, fondateurs, sommes devenus les boucs émissaires de notre propre création. >>

Sophie Rabhi, co-fondatrice et habitante de la communauté ‘le Hameau des Buis’, directrice de ‘la Ferme des Enfants’, auteur (dans: ‘Démasquer les mécanismes de la violence dans le collectif – L’exemple du Hameau des Buis’, par Sophie Rabhi & Laurent Bouquet, 2020)

*****

<< There are […] patterns that seem to reoccur in communal groups around founder members […]. One pattern seems to be that after two or three years of a community starting some founders leave – often after getting into conflict with other members and often leaving being critical of the group.

[…] … there is almost inevitably going to be at some point a disparity between what any member envisioned that the group would be like and the reality of what it turns out to have been possible to achieve. The pain and disappointment that this disparity causes it likely to be felt more strongly the earlier that you joined and perhaps most strongly by those who founded the original vision for the group. Is the pattern of people leaving a community a few years after it is set up a sign that the disparity/pain caused by the vision/reality gap in the end just becomes too difficult to reconcile and it is easier to move on than to continue to try and bridge the gap? >>

Chris Coates, project manager on community based construction projects, was part of the management team for ‘Forgebank Cohousing’, UK (in: ‘Suffering from Founder Member Syndrome’, blog utopia britannica, 2016)

*****

<< Co-op leaders must balance the demands of creating community, which include time spent in formal and informal communication and a dedication to “really listening,” against immediate personal responses to emergencies, fiscal requirements, and physical upkeep. The strain is obvious, and many fail. Leaders and more active members often feel overwhelmed and burned out; less active members are often suspicious of leaders’ priorities and driven to apathy by the leadership’s unresponsiveness to input. These tensions can lead to an inability to maintain and improve the buildings’ condition. Or they can lead to the emergence of new and more effective relationships among residents. >>

Saegert and Winkel, US (in: ‘ Paths to community empowerment: Organizing at home’, American Journal of Community Psychology, 1996)

MENSEN - PERSONNES - PEOPLE

Zorg

<< De terugtredende overheid heeft de participatie maatschappij uitgeroepen. Dat klinkt goed! […] Maar hoe pakt het uit? […] Veeg je eigen straat, zorg voor je zieke buurvrouw, bewaak je eigen buurt, houd de bibliotheek open met vrijwilligers, onderhoud het buurtpark met elkaar, betaal voor je eigen lantarenpaal…

De overheid treedt terug, niet in de laatste plaats ten gunste van het marktdenken, en dat heeft ertoe geleid dat onze nutsvoorzieningen al voor een deel in handen van een Duits bedrijf zijn, en ook verzekeringsmaatschappijen, crèches en havens gaan over in handen van buitenlandse bedrijven.

Maar het is ook een kans […] : betekent het terugtreden van de overheid niet ook dat we meer kunnen participeren bij het bepalen van de manier waarop we wonen? >>

Redactie Gewoon Anders (in: ‘Anders denken over wonen – participatie, de overheid en de markt’, Gewoon Anders, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2015)

*****

<< How many people who need extra support can a [cohousing] community accommodate without becoming dominantly a care community? After 15 years of pretty normal life stresses I think this is a serious question. I used to wonder if everyone in cohousing had problems and that’s why they moved in. But then I realized that these are all common problems but we usually don’t know about them. In cohousing we know.

In 15 years, we have had: pregnancies; births; long periods of cancer treatments, incapacity, and death; divorces; sudden deaths; household conflicts […]; teens with emotional and behavior problems; teens chronically truant; stress from unemployment […]; infirmity and senility; absence to deal with family issues […]; accidents […]; children without enough care at home […]. Some of the most difficult were multiples — cancer, for example. […]

We need to be careful what we promise because often unwittingly, we are already taking on responsibilities when we choose cohousing. That’s what makes a neighborhood. >>

Sharon Villines, resident of Takoma Village Cohousing (in: ‘Cohousing that integrates a limited number of adult persons with disabilities’, Cohousing Association of the United states, cohousing mailing-list, 2016)

*****

<< Je moet beginnen bij het scheiden van Wonen en zorg, en de behandelcomponent er af halen. Als je de behandelcomponent er uit haalt, haal je er ook een hoop bureaucratie uit. Tegelijkertijd moet je de zorgmensen die je hebt beter kwalificeren, beter opleiden, beter betalen. […]

Particulier en privaat initiatief worden [in de toekomst] gemeengoed in het maatschappelijke aanbod. Private initiatieven kunnen een goed voorbeeld zijn voor de institutionele aanbieders. […]

Het particuliere initiatief zou een nuttig signaal kunnen zijn voor organisaties. […] wat kan je leren van die kleine initiatieven? Hoe komt het dat die kleine organisaties toch kunnen functioneren? Het alternatief voor de huidige situatie gaat vanzelf komen. >>

Hans van Putten, Ondernemer, initiatiefnemer en eigenaar / franchisegever van privaat initiatieven, o.m. de Thomashuizen (in: ‘Een spannend huwelijk, De verbintenis van gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders met particuliere initiatieven kleinschalig wonen’, Aedes-Actiz & Provincie Utrecht, 2011)

*****

<< Toch hebben bewoners van een aantal ouderen- zowel als van een aantal meer-generatie projecten ervaring met het verlenen van mantelzorg die meer is dan burenhulp. Soms was dat vrijwillig en dan meestal vanwege “een speciale (vriendschaps)relatie met de medebewoner” die zorg nodig had. Of omdat het moeilijk gevonden wordt om nee te zeggen als iemand een beroep op je doet. Bij ouderenprojecten is het bovendien voorgekomen dat ze ongevraagd met mantelzorg werden opgezadeld, bijvoorbeeld omdat iemand veel te snel naar huis werd gestuurd vanuit een ziekenhuis. Deze bewoner “woonde immers in een woongroep”! […]

Maar weinig gemeenschappelijk wonen projecten hebben vooraf iets vastgelegd over de zorg die men elkaar wél wil bieden en wat die ‘burenhulpachtige zorg’ dan precies inhoudt. Dat is vooral een spannend thema voor alleen- ouderen projecten, waar men ook met het oog op zorg, kiest voor gemeenschappelijk wonen. Wel is er in vrijwel alle ouderen projecten duidelijk vastgelegd dat (nieuwe) bewoners zelfredzaam moeten zijn. >>

Anna Dijkhuis, sociologe,bewoonster van een woongemeenschap (in: ‘Burenhulp en (grenzen aan) mantelzorg in Centraal Wonen, Groepswonen van ouderen en (andere) woongemeenschappen’, tijdschrift van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen – LVCW, 2009)

*****

<< … intentional communities of attachment […] display […] an engagement of people commonly labelled as disabled and those seen as without disability on as equal a basis as possible, with the focus on interdependence rather than the dependence of one group on another or the categorisation of people as staff and clients […]

All the communities exist outside the statutory and private sectors. It is probably not possible for these sectors to incorporate the philosophy that underpins such enterprises because of their dependence upon the clear division between clients and professionalised carers.

Disabled people as contributors and not just as receivers of services is a common theme within a wide range of practice. For example, they can be full working members of such communities and

undertake a wide range of practical work or they may contribute significantly to the personal development of young people who come to support them. >>

Richard Grover, UK (in summary of: ‘Communities that Care: Intentional communities of attachment as a third path in community care’, 1996)

*****

<< When presenting cohousing as a caring community that encourages aging in place, it becomes important to distinguish […] when neighborly support becomes health care. Neighbors in cohousing can provide helpful services but not critical services or services that create a dependency. This includes:

1. Picking up medications at the pharmacy, but not administering medications

2. Shopping but not being sole shopper

3. Bringing in some meals, but not becoming the cook or meal server

4. Accompanying, along with an aid, to a medical appt but not daily transportation

5. Not providing intimate body care or bathroom functions

6. Not assuming responsibility for making appointments or arranging for health care providers

7. Not changing bandages or other health care devices

Neighbors should not expect support for themselves in activities that would:

(1) interfere with the normal household functioning of others on a continuing basis, or

(2) that would cause harm to the patient or liability to the neighbor if not done or not done properly. >>

Sharon Villines, resident of Takoma Village Cohousing (in: ‘cohousing-L mailing list’, The Cohousing Association of the United States, 2017)

*****

<< On a une fois ou l’autre abordé la question en disant : “Le jour où l’un d’entre nous devient vraiment handicapé, comment le groupe se positionnerait ? Est-ce qu’on est capable de s’entraider ou …”. On n’a pas vraiment répondu parce que c’est difficile tant qu’on n’est pas directement confronté.

Personnellement, je me dis : quelqu’un vient avec un déambulateur, je pense que ça ne pose pas de problèmes majeurs. Une maladie d’Alzheimer bien violente, comme on sait que ça peut arriver, je ne sais pas comment on réagirait. >>

habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)

*****

<< We believe we can all age better, when we do it together! From cradle to grave, humans have survived, and THRIVED, because we live, work, play and CARE, together in community. […] We believe that by working together with our family, friends and neighbors, as well as with strategic community partnerships, we can create viable alternative models of care to the current menu of limited and unacceptable options […].

Community care partnerships are one viable answer, although how those partnerships form and run, as well as roles and responsibilities of members, will vary from community to community. Eden at Home promotes a community model approach in which the culture of meaningful care does not see the needs of caregivers as separate from the needs of care receivers, but rather advocates for the well-being of the whole care partnership. Working together, empowered care-partner teams help to support the well-being and continued growth and development of their elder care-partners and each other. By focusing on person-directed values such as choice, dignity, respect, self-determination and purposeful living, the care-partner team seeks to eliminate loneliness, helplessness, and boredom for all involved. >>

Janice Blanchard, Aging in Community Collaboratory – AICC (in: Cohousing-L mailing list, 2017)

*****

<< We zijn toe aan een omslag, een transformatie in ons denken over zorg en welzijn, te vergelijken met de paradigma-omslag in de jaren ’90 van vorige eeuw naar het burgerschapsdenken in de zorg voor personen met een handicap. Een naam voor die nieuwe omslag is er nog niet echt, maar het heeft alles te maken met […] een inperken van het institutionele en professionele geweld. Het opnieuw zuurstof geven aan de gewone menselijke verbanden van vrienden, familie, buren. Het mobiliseren en herwaarderen van de daar aanwezige krachten om zo welzijn en zorg terug te geven in de handen en de harten van burgers en (lokale) gemeenschappen. >>

<< Woorden die daarvoor gegeven worden zijn ‘community based care’, ‘vermaatschappelijking van de zorg’, ‘burgerkracht’, ‘welzijn nieuwe stijl’, ‘big society’, … . Eigenlijk geen spectaculair nieuwe dingen. >>

Jan Raymaekers, ex-inwonende vrijwilliger bij Oikonde, inclusief wonen met kwetsbare mensen, coördinator van De Wroeter, dagcentrum in Kortessem, B (in: ‘De samenleving heruitgevonden’, Oikonde Tijdschrift, 2011)

*****

<< As revolutionary as it is, co-care is not new. It is as basic to human social structure as parenting, but it can be as invisible as the elderly often are in today’s Canadian society. In the same way that parents look after children without expecting reciprocity, neighbours often informally turn to each other in times of need. If they know and respect each other, it doesn’t take an emergency to bring out the desire to help one another. “I’ll give you a ride,” or “Can you water my plants while I’m away?” Such simple, neighbourly support is always helpful, but it can become crucial for an older person living alone.

The focus of co-care is social. Co-care can interface with, but does not replace, personal and medical assistance. Neighbourly mutual support is a timeless tradition, but formalizing it as “co-care” is relatively new. Co-care is a cohousing community principle that can be adapted to other living arrangements. It is a grassroots model of voluntary, neighbourly mutual support that can help reduce social isolation and promote flourishing – positive, active aging – to the end of one’s days. Co-care encourages independence through awareness that we are all interdependent. >>

Canadian Senior Cohousing Society (in: ‘Innovating Seniors Housing’, 2016)

*****

<< Senior cohousing includes the principal of “co-caring,” or neighbourly mutual support.

[…] we are developing a model of co-caring for neighbors, nor just those in cohousing, so as to foster community. Co-caring, which can include physical, mental, emotional, and spiritual caring, aims to enable ourselves and others to flourish through mutual support and live in an optimal range of human functioning for the rest of our lives. It is likely that conventional health systems will be considerably strained as the proportion of seniors in the population grows with the aging of us Baby Boomers. With social structures changing rapidly, traditional ways of looking after elderly family members are becoming less viable options to provide for the care that is already needed and will become increasingly required. >>

Margaret Critchlow, anthropologist & Andrew Moore, architect and community developer, US (in: ‘When Do We Begin to Flourish in Senior Cohousing?, The answer is: Sooner than you’d think’ Communities Magazine, 2012)

*****

<< De Burenbond wil ‘buren’ gaan organiseren voor mensen met een beperking die moeite hebben het dagelijks leven vorm te geven. Zij wil gaan werken met teams van vrijwilligers die wijkbreed ingezet kunnen worden in nauwe samenwerking met huisartsen. […]. De BurenBond wil zich vooral gaan richten op mensen die voorheen of in de toekomst niet meer in aanmerking komen voor (intra)murale voorzieningen. Door ze met elkaar, familie, verwanten en vertrouwde vreemden in contact te brengen organiseert de BurenBond gemeenschappen met de bedoeling om te werken aan oplossingen op het terrein van wonen, zorg en vrije tijd. Vanuit deze community ’s wil de BurenBond in de toekomst bedrijfsmatig kleinschalige woon- en zorgcoöperaties opzetten. [Dit] is een vorm van centraal wonen en kan een gebouw, straat, hof of buurt zijn. […]. De leden verbinden […] zich door lidmaatschap aan de coöperatie, zij verrichten daarvoor (betaalde) diensten en krijgen een woonrecht. Leden zijn mensen met een beperking en hun […] familie, vrienden en goede buren.

Door de inzet van [geld en eigen kracht$ van ouders en kinderen […] denkt de BurenBond een realistische aanpak te kunnen ontwikkelen om kleinschalig wonen en zorg te kunnen realiseren. >>

Bart Lammers, en Karin Hanekroot, journalisten (in: ‘Hoe zelforganisatie voor kwetsbaren concreet wordt’, op http://www.socialevraagstukken.nl, 2014)

MENSEN - PERSONNES - PEOPLE

Gezondheid & welzijn

<< Actual and perceived social isolation are both associated with increased risk for early mortality.

[…] studies provided quantitative data on mortality as affected by loneliness, social isolation, or living alone. […] the weighted average effect sizes were as follows: social isolation […], loneliness […], and living alone […], corresponding to an average of 29%, 26%, and 32% increased likelihood of mortality, respectively.

We found no differences between measures of objective and subjective social isolation. Results remain consistent across gender, length of follow-up, and world region, but initial health status has an influence on the findings. […]

Overall, the influence of both objective and subjective social isolation on risk for mortality is comparable with well-established risk factors for mortality. >>

Julianne Holt-Lunstad e.a., Dept. of Psychology, Brigham Young University, USA (uit: ‘Loneliness and Social Isolation as Risk Factors for Mortality: A Meta-Analytic Review’, Perspectives on Psychological Science, 2015)

*****

<< In 2015, Brigham Young University completed a study that showed a significant increase risk of premature death in those who were living in isolation. The US Surgeon General has declared isolation to be a public health epidemic. And this epidemic is not restricted to the US alone.

So when I said earlier that cohousing is an antidote to isolation, what I should have said is that cohousing can save your life. If I was a doctor, I would tell you to take two aspirin, and call me in the morning. But as an architect, I’m going to suggest that you take a walk with your neighbor, share a meal together, and call me in 20 years. >>

Grace Kim, cohousing architect, Seattle, US (in: ‘How cohousing can make us happier (and live longer)’, TED Talk, 2017)

*****

<< Hier zijn 148 studies samengevat, het laat zien hoe dodelijk alcohol, roken en fijnstof zijn in onze westerse samenleving. Ook eenzaamheid is meegeteld, en wat zie je? Eenzaamheid is dubbel zo dodelijk als drinken. Dat is zeer heftig! Eenzaamheid is killer nummer één. Daarom is het zo belangrijk om ze als ziekte te erkennen. Dan kun je er iets aan doen. […]

Het is een megatrend. En die zal niet verdwijnen, eenzaamheid zal alleen nog toenemen. Omdat de voedingsbodem ervan toeneemt: individualisme en verstedelijking. Mensen leven steeds vaker alleen, het aantal éénpersoonshuishoudens stijgt explosief. Die mensen worden niet automatisch eenzaam, maar ze maken wel een grotere kans. >>

Manfred Spitzer, psychiater, CH (in: ‘Eenzaamheid is killer nummer één, dubbel zo dodelijk als alcohol’, interview door Wilfred Van De Poll, Humo Magazine, 2018)

*****

<< In het Zuid-Italiaanse dorp Acciaroli [is] ruim 10 procent van de bevolking […] ouder dan 110 jaar. […] En misschien wel nog belangrijker, tot ongeveer twee maanden voor hun dood is iedereen hier kerngezond. […]

Het derde, en volgens Maria [inwoonster van 97 jaar] belangrijkste geheim van Acciaroli, is het rijke sociale leven. Er wonen ongeveer 800 mensen en iedereen kent elkaar, zegt ze. Ze treffen elkaar bovendien bijna dagelijks op een van de vele stadsbankjes of plastieken stoeltjes, het liefst op een plein waar de kleinkinderen ondertussen aan het steppen zijn en af en toe trots aan hun opa en oma hun kunsten laten zien. […]

De hoeveelheid fysieke activiteit, een gematigd dieet en een goed sociaal leven bepalen al zo’n 80 procent van de hoge leeftijd op plekken als Acciaroli, zegt Van Bodegom [verouderingswetenschapper]. Er is dus niet één geheim om oud te worden – helaas – er zijn heel veel geheimen. En in Acciaroli komen er toevallig een paar samen. >>

Jarl van der Ploeg, journalist (in: ’Het dorp van de eeuwige jeugd’, Zeno Magazine, De Morgen, 2018)

*****

<< Imagine a condition that makes a person irritable, depressed, and selfcentred, and is associated with a 26% increase in the risk of premature mortality. Imagine too that in industrialised countries around a third of people are affected by this condition, with one person in 12 affected severely, and that these proportions are increasing. Income, education, sex, and ethnicity are not protective, and the condition is contagious. The effects of the condition are not attributable to some peculiarity of the character of a subset of individuals, they are a result of the condition affecting ordinary people. Such a condition exists—loneliness. […]

Loneliness is a public health problem that can be largely solved in our lifetime but doing so will require the full engagement and support of the medical community. The physical health and mental health of a growing number of afflicted individuals and their families and friends are at stake. >>

John Cacioppo, Professor in psychology, founder and director of the Center for Cognitive and Social Neuroscience, University of Chicago, USA (in: ‘The growing problem of loneliness’, letter in ‘The Lancet’, 2018)

*****

<< We moeten de complexiteit van het fenomeen depressie aandurven. Het kan troostrijk zijn en je minder eenzaam maken als je je realiseert dat dit complexe probleem iets is wat we delen. En dat het daarmee ook niet je eigen schuld is. De vervreemding speelt zich alom af en aldoor, iedereen kan daaraan relateren. We zullen ons met z’n allen moeten herschikken. […] ‘Gelukkig hebben we ook een cultuur waarin je die mogelijkheden tot herschikking kunt verkennen’, meent de auteur. ‘Er zijn allerlei manieren waarop je op zoek kunt gaan naar meer verbinding en afstemming.’ >>

Bert Van den Bergh, psycholoog en filosoof, auteur van ‘De schaduw van de zwarte hond. Depressie als symptoom van onze tijd’ (in: ‘Depressie is een ziekte van de hele maatschappij’, door Nina Polak, De Correspondent, 2019)

MENSEN - PERSONNES - PEOPLE

Senioren 3

<< je garderai un souvenir impérissable de Madame L , cette expérience m’as fait découvrir une personne formidable avec qui j’ai eu de longues discussions et surtout beaucoup de complicité. J’espère de tout mon cœur laisser dans l’esprit de Madame L un souvenir indéfectible de mon affection et mon amitié pour elle. Pour anecdote, cette expérience m’as fait réaliser que je n’avais jamais eu autant de complicité et d’échanges avec ma grand-mère ou une personne âgée avant de connaitre Madame L .Pour toutes ces raisons, je suis reconnaissante de cette expérience et tiens à remercier l’ASBL qui m’a permise de vivre ces moments exceptionnels. >>

Minhee, étudiante, habitant ‘en duo’ avec une personne âgée, Bruxelles, B (témoignage sur le site internet ‘1 Toit 2 Ages’, 2017)

*****

<< … there is a particular form of wisdom that our community elders are in a unique position to share: the values and the skills of creating and maintaining community.

This is not my personal wisdom because I came to community late in life. It is something that I am learning from those who have been here for many years, who know something (however imperfect our actual practice may be) about organizing, resolving conflicts, cooperation and communication, and just plain thinking well about what community really means—and what it can mean for a world that sorely needs more of it. >>

Rebecca Dale, writer, living in cohousing, US (in: ‘It Takes a Community to Grow an Elder’, in: Communities, 2014)

*****

<< Ik hoop dat er gemeenschappen ontstaan waarin mensen van elke leeftijd warm opgenomen worden, vertrouwen hebben in elkaar en zich verantwoordelijk voelen voor elkaar. Dat kinderen kunnen worden opgevangen zonder dat ze naar crèches of zelfs naar kleuterscholen hoeven. Dat oude mensen niet langer eenzaam in een instelling hoeven te zitten. Dat zou voor de gezinnen en voor de overheid ook financieel een grote verlichting zijn. >>

Remo Largo, pediater, leidt de afdeling Groei en Ontwikkeling van het academisch kinderziekenhuis Zürich, Zwitserland (in: “Het kerngezin is passé: ‘Mama en papa volstaan niet. Een kind heeft een dorp nodig’”, interview in Knack, 2018)

*****

<< However, it turned out that our idyllic picture of the joyful mix of generations did not always correspond with reality. Not everybody who had seen their own children grow up and leave home was enthusiastic about the idea of moving into a building full of three-year-olds and their parents.

The idea of cohousing for “the second half of life” was born and put into practice. The first building of this type, Färdknäppen in central Stockholm, was ready in 1993 and has been followed by several similar initiatives.With a lower age limit of forty this type of cohousing has a mix of people who are still professionally active and pensioners.

To tell the truth, it seems that there is more demand for and interest in this type of cohousing than in our original […] model with mixed ages. >>

Inga-Lisa Sangregorio, author, feminist, Sweden (uit: ‘Collaborative Housing from a Woman’s Perspective’, in ‘Living together – Cohousing Ideas and Realities Around the World’, Proceedings from the international collaborative housing conference in Stockholm, edited by Dick Urban Vestbro, 2010)

*****

<< Il y avait trente enfants, c’était le paradis pour eux. Pour nous aussi, c’était très convivial : fêtes, excursions en montagne … Mais, la flamme s’éteint peu à peu. […] Les enfants sont partis, nous sommes tous à la retraite, quelques-uns ont des ennuis de santé. Le temps nous a éloignés. […] Notre maison commune accueille [encore] la chorale, la distribution des paniers d’Amap et nos réunions, où l’on palabre jusqu’à trouver un compromis. Et puis on fête nos 30 ans, et les enfants y participent, ils ont trouvé des musiciens. Aucun de nous n’a envie de partir en maison de retraite … Peut-être qu’on deviendra un “hameau de retraite” en mutualisant des aides à la personne ! >>

Dominique Brière, habite à Mange-Pommes, Ramonville, F (interview par Carole Testa, dans : ‘Oasis : un nouveau mode de vie : autonomie, partage et convivialité’, Kaizen, hors-série, en collaboration avec Colibris, 2015)

*****

<< De groep van medebewoners wordt in principe gezien als verrijkend, als een uitdaging, als beweging en evolutie. Een motief om in een Abbeyfieldhuis te wonen is enerzijds het feit dat men als mens sociaal een functie heeft, zich nuttig voelt en anderzijds om zichzelf te ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat de groep toelaat om zichzelf te blijven en iedereen stimuleert om zichzelf verder te ontwikkelen. Participatie is dan ook essentieel, in de zin van: bekijken wat men zelf kan inbrengen in de groep. Het verrijkende primeert hier op de mantelzorg of de onderlinge hulp. […]

Iedereen moet op zijn eigen manier kunnen deelnemen aan de groep. Ieder heeft een eigen visie op samen-leven en je kunt die visie niet opleggen. Participeren aan de groep veronderstelt wel een openheid naar anderen toe. Bovendien is men nodig om dingen te doen, taken op te nemen in huis. Minimaal betekent het af en toe momenten delen, en vriendelijk zijn. Maar leren samenleven vraagt tijd. “Sociaal zijn” is hier dan ook geen relevant criterium, een open en respectvolle houding daarentegen wel, een zoeken wat men kan betekenen voor de medebewoners en het huis. >>

Virginie Carlassara, Hilde Lauwers, Dr. Nele Spruytte, Prof. dr. Chantal Van Audenhove, Katholieke Universiteit Leuven, B (in: ‘De maatschappelijke relevantie van kleinschalige groepswoningen – Casestudy: Abbeyfield’, 2015)

JURID-FINANC - LEGAL

Sociale huisvesting

<< Waarom pleiten voor gemeenschappelijk wonen in de logica van sociale huisvesting? […]

Zoals Gemeenschappelijk wonen voor vele doelgroepen interessant kan zijn, zo ook voor mensen met een bescheiden budget die nu de weg vinden naar hun individuele woonst als sociale huurders. Niet iedereen zal interesse hebben, maar er is een behoorlijk draagvlak. Verschillende studies in binnen- en buitenland wijzen uit dat 25 à 33% van de totale bevolking interesse heeft voor gemeenschappelijk wonen. We nemen aan dat het bij de doelgroep sociale huisvesting om een even groot potentieel gaat. Voor zij die voor deze formule willen kiezen moet er een aanbod zijn. >>

Samenhuizen vzw, B (in: ‘Nota gemeenschappelijk wonen, sociale huisvesting en welzijn’, resultaat van de Rondetafels Samenhuizen en Sociale Huisvesting, 2015)

*****

<< Vanuit hun rol als volkshuisvesters, hun ervaring als ontwikkelaars en hun plaats aan de tafel van gemeenten kunnen corporaties veel [betekenen] voor initiatieven […] die vaak bestaan uit mensen zonder ervaring in projectontwikkeling en collectief beheer. Bestaande ervaring met collectieve woonvormen, bijvoorbeeld CW [Centraal Wonen = cohousing en co-wonen] groepen, kan ingezet worden om nieuwe initiatieven te helpen hun intenties te concretiseren en te komen tot een realistisch plan, gelijkend aan de rol die professionele procesbegeleiders vaak spelen bij CPO projecten [Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, door burgers].

[…] corporaties [hebben] als huisvestingsontwikkelaars ook veel technische en organisatorische kennis in huis die initiatieven kunnen helpen in hun ontwikkelingstraject. Advies en begeleiding moet echter wel goed afgestemd worden met de doelstellingen van een initiatief: wanneer een zekere mate van eigenaarschap over het ontwikkelingsproces geaspireerd wordt is het goed te beseffen dat advies en begeleiding niet over moet slaan in inmenging. >>

Vivien Butot, NL (in: ‘Collectieve woonvormen Een onderzoek naar de praktijk van collectieve woonvormen: van drijfveren van initiatiefnemers tot maatschappelijke relevantie en mogelijkheden voor externe samenwerking’, In opdracht van de coalitie van corporaties in de regio Arnhem Nijmegen, 2017

*****

<< It is generally seen that the responsibility for the tens and hundreds of thousands of those with special housing needs should largely remain a question for the city as a whole […]. What is being explored are the possibilities for new partnerships and synergies. This could mean for example, combining the qualities achieved by self-organized groups: innovative, user-specific, flexible, communicative and attractive new housing typologies, with the resources of larger social institutions that have access to land and subsidies and can develop quantities of dwellings.

Community-led housing is already contributing to the mix of housing development and ownership structures, and can further help to maintain or strengthen the social mix in neighborhoods. Private, non-profit oriented housing projects, including new cooperatives and Mietshäuser Syndikat initiatives, recommend themselves as they contribute to housing diversity. Importantly, these participatory projects help to work against land and property speculation, thus contributing to the common good, meaning a long-term, affordable and inclusive housing provision. >>

Michael Lafond, architect, city planner, cohousing activist, id22 Berlin, D (‘More Cooperation for more Inclusive Housing’, chapter of ‘CoHousing Inclusive – Self-organized, community-led housing for all’, by Michael Lafond & Larisa Tsvetkova, ID22: Institute for creative sustainability, 2017)

*****

<< Tout seul, s’il n’y avait pas le logement social à coté, ils n’auraient pas pu faire leur projet. Je sais pas si ils en sont complètement conscients tous, il y’en a qui en sont conscients, mais aujourd’hui leur coopérative, ce n’est pas viable si il n’y a pas un bailleur social qui les accompagne. Parce que la ville vend le terrain bien moins cher quand c’est du logement social. […]

Et que du coup, elle ne vend pas le terrain très peu cher à un groupe d’habitant qui peut être va se planter. […] Donc, le bailleur social a dit : ” Si le groupe se plante, moi je construis quand même tous les logements et je vends quand même tous les logements.” Cette garantie là, elle est hyper importante. Le bailleur social, je pense qu’il est indissociable de la coopérative. >>

Marine Morain architecte du Village Vertical, Lyon, France (dans : ‘Logement social et habitat groupé : Le cas du Village Vertical à Villeurbanne et du projet ‘Wohnen Mit Uns’ à Vienne (Autriche)’, projet de fin d’études de Zoé Le Mouel, 2012)

*****

<< While cooperation among CoHousing initiatives and municipalities, city housing companies and social agencies are largely unknown in many cities, an overview of existing and emerging pilot projects in Europe offers a range of success stories. These projects put innovative, inclusive solutions into practice by combining experimental, participatory, community housing strategies with the resources and opportunities of larger housing stakeholders.

Even though the potentials are obvious, municipalities and their housing companies still do not offer enough support to seriously encourage more of these cooperations. Where an objective is a provision of housing for diverse urban populations, a common-good, non-profit orientation could help coordinate the various urban actors. In this way, not only short-term, but also log-term housing solutions can be developed to finally provide adequate amounts of accessible, sustainable housing. >>

*****

<< De toegevoegde waarde [van gemeenschappelijk wonen] voor de sociale woonactoren (Huisvestingsmaatschappij, Verhuurkantoor, …),

Aanbodzijde :

– dankzij het verantwoordelijkheidsbesef verminderen de beheerszorgen en zodoende de kosten

– minder huurachterstallen door groepsdynamiek / sociale controle en proactieve aanpak

– verbeterde leefbaarheid (bij bewoning)

– na beperkte periode van investeren, kan voor lange termijn return verwacht worden, ook kostenbesparend […]

– mogelijkheid stimuleren van de verhuisbeweging / mobiliteit naar aangepaste woning (in functie van rationele bezetting) >>

Samenhuizen vzw, B (in: ‘Nota gemeenschappelijk wonen, sociale huisvesting en welzijn’, resultaat van de Rondetafels Samenhuizen en Sociale Huisvesting, 2015)

*****

<< De bewoners waren heel nauw betrokken bij de ontwerpfase. Ze zaten vanaf dag één met elkaar rond de tafel. Je ziet een enorme cohesie ontstaan, nog voordat de eerste steen is gelegd. […] Stel je voor dat je hetzelfde kan bereiken in sociale huisvestingsprojecten, waar mensen ook nauw samenleven. >>

William Riche, architect bij architectenbureau Bogdan & Van Broeck, over Cohousing Bijgaarden, Gent, B (in: ‘Het grootste cohousing-project van België: ontdek Bijgaardehof’, artikel in ‘Triodos’ website, door Maria Groot, 2019)

*****

<< As far as co-housing is concerned, moving from niche product to instrument of housing policy needs better evidence for politicians before deciding whether to mainstream cohousing. […] The first step of this process would be to provide experimental spaces for cohousing projects that aimed at social inclusion and/or neighbourly impacts beyond the residents’ own lifestyle group and to employ a gender perspective. The city could take action in three areas: […]

– It could make public subsidies conditional on verifiable contributions to housing the less affluent and the poor, embedding shared spaces for social services open to the surrounding neighbourhoods and (in new neighbourhoods) provision of small commercial spaces and workspaces.

– It could require a gender and diversity analysis of the expected effects of co-housing and other housing projects on the population of surrounding neighbourhoods.

– It could commission research into strategies to prevent new projects and neighbourhoods from becoming ‘social islands’. >>

Christiane Droste, Berlin, D (in: ‚German co-housing: an opportunity for

municipalities to foster socially inclusive urban development?’, article in Urban Research & Practice, 2015)

*****

<< … volgens sommige respondenten [bestaan er] wel kansen om sociale inclusie te creëren voor maatschappelijk kwetsbare doelgroepen binnen cohousing. Eerst moet echter de (sociale) huurmarkt meer gestimuleerd worden vanuit de overheid om mensen in armoede, eenoudergezinnen en andere doelgroepen een kans te geven op cohousing. Er moet binnen cohousing ondersteuning bestaan om doelgroepen te begeleiden en meer heterogene groepen te vormen. >>

Svetlana Romanova, student Master in de Milieuwetenschap, Universiteit Antwerpen, BE (in: ‘Een verkennende studie naar drie duurzaamheidskenmerken van cohousing in Vlaanderen: betaalbaarheid, sociale inclusie en duurzaam wonen & bouwen’, masterproef 2017)

*****

<< … the previous social housing system had some fundamental flaws. The rules were too rigidly set by central government, so that councils found it hard to adapt and meet local needs. Social landlords didn’t have enough discretion over how they managed their housing in the best interests of their local community. And in some cases social housing rules actually trapped people in difficult circumstances – making it hard to move for work, for example – with the result that the system was failing the very people it was designed to help. The Localism Act reforms mean more decisions about housing are taken locally, and make the system fairer and more effective. >>

Department for Communities and Local Government, UK (in: ‘A plain English guide to the Localism Bill, 2011)

*****

<< Operating in the space between state, market and society, nonprofit housing associations are part of a new generation of hybrid organisations. Unlike traditional organisations delivering publicly subsidised affordable rental accommodation, governance is networked not hierarchical.

The state can influence – through subsidy, regulation and direct intervention – though seldom chooses to directly control. Housing associations regularly partner with public sector agencies, private developers and other nonprofit or hybrid organisations. Networking is used to share resources, build local coalitions and increase institutional learning. >>

Tony Gilmour, thesis for Doctor of Philosophy, Faculty of Architecture, Design & Planning, University of Sydney (in: ‘Network Power: An International Study of Strengthening Housing Association Capacity’, 2009)

*****

<< Les démarches participatives invitent les organismes HLM à reconsidérer leur mission sociale, à dépasser l’objectif de production (sans le sacrifier) de logements de qualité… en bref, à dépasser le paradigme industriel. […]

Les retours d’expériences allemandes de réhabilitation participative pourraient […] ouvrir des perspectives. Contre toute attente, les coûts de la prise en compte des attentes particulières ont été faibles. […] Si le personnel mobilisé en amont est plus conséquent, les économies permises en aval compensent. «En fin de compte, cet accompagnement individualisé est rentable». En raison notamment d’impayés moins importants et d’un travail de médiation social moindre. […]

S’ ajoutent les avantages de turn-over moindres des locataires, de faibles taux de vacance, de prise en charge par les locataires de certaines charges (entretien des parties communes), de l’amélioration de l’image de marque du bailleur. >>

Olivier Cencetti, de l’association ‘L’EchoHabitants’, Samuel Lanoë et Céline Rocheron, de l’association ‘L’Epok’ (dans : ‘Étude sur l’habitat participatif et solidaire’, 2015)

*****

JURID-FINANC - LEGAL

Coöperatieve

<< Wat de coöperatie ronduit uniek maakt […] is dat haar aandeelhouders […] zonder financiële aderlating vrijwillig kunnen uittreden. […] Deze soepelheid is ongetwijfeld het meest benijdenswaardige kenmerk van de coöperatieve vennootschapsvorm en toont zich precies bijzonder waardevol in wooncoöperaties, nu de specifieke woonnoden van de samenhuizers, afhankelijk van hun leeftijd, geldmiddelen en gezinssituatie, doorheen de jaren onvermijdelijk zal evolueren.

Als keerzijde van dit gunststelsel zal de coöperatie er wel over moeten waken dat een zekere continuïteit gewaarborgd is […] om de vennootschap financieel gezond te houden. >>

Philippe Thion, onderzoeker en docent, Hogeschool Gent (uit : ‘De coöperatieve organisatie van gemeenschappelijke woonprojecten’, HoGent 2017)

*****

<< Most Cohousing communities are structured as condominiums, but some Cohousing communities may decide to buy their property as a Co-op rather than condominiums, for a number of reasons.

Co-op ownership and cohousing can go together well. Since people who are interested in cohousing are generally oriented to cooperative living, cooperative ownership can be a logical extension of cohousing concepts and values. >>

Bay Area Community Land Trust (in: ‘Fact sheet about Co-ops and Cohousing’, 2017)

*****

<< Ik geloof nogal in een model waarbij je geen eigenaar wordt van je eigen woning, maar aandelen koopt in een coöperatie die duizenden woningen in portefeuille heeft.

Er zijn geen instapkosten en het maandelijkse bedrag dat je als huurgeld betaalt geeft je recht op op één of meer aandelen in de coöperatie. Zo bouw je langzaam een kapitaaltje op.

Het voordeel is bovendien dat je kunt verkassen: je begint in een starterswoning, verhuist dan naar een gezinswoning en eindigt in een assistentie- of een zorgwoning, zonder dat je hoeft te kopen of te verkopen. Allemaal binnen dezelfde coöperatie. >>

Leo Van Broeck, Vlaams bouwmeester (in: ‘Nu nog vrijstaand bouwen is crimineel’, interview door Piet Piryns & Hubert Van Humbeeck, Knack Magazine, 2017)

*****

<< Vu de la banque, le premier des atouts qui ressort est que les coopérateurs [d’auto construction en Italie] ont un objectif clair et qu’ils sont déterminés à le poursuivre : construire et acquérir leur logement.

En second lieu, apparait l’importance du réseau d’acteurs qui s’y impliquent : les projets en auto construction enregistrent la participation d’acteurs différents, y compris des collectivités territoriales.

Parmi les coopérateurs, il faut aussi relever l’existence de savoirs techniques, l’appartenance à des corps de métiers techniques qui sont très utiles pour accompagner les différentes phases du chantier.

S’ajoute à cela une valeur sociale et humaine importante liée à l’intégration des multiples populations qui composent la coopérative.

Enfin un esprit mutualiste anime l’ensemble des coopérateurs. Ce qui constitue une force supplémentaire qui s’ajoute à la valeur intrinsèque du projet immobilier. >>

Mario Cavani, Vice-Président de la Banca Popolare Etica, Italia (extrait de: ‘L’éthique au coeur de la finance. La banca etica, un modèle anti subprimes ?’, dans ‘Les Coopératives d’Habitants – Méthodes, pratiques et formes d’un autre habitat populaire’, sous la direction de Yann Maury, 2011)

*****

<< Een gemeenschappelijk woonproject dat ook bewoners met meer bescheiden inkomens wenst aan te trekken, zal doorgaans slechts succesvol zijn als de financiële haalbaarheid ervan wordt gewaarborgd door een breder samenwerkingsverband.

De rechtsfiguur van de coöperatie kan hier het verschil maken met andere organisatievormen, met name wanneer de startende wooncoöperatie ingebed wordt in een overkoepelend coöperatief netwerk dat, vooral in de aanloopfase, financiële bijstand en deskundig advies kan helpen verlenen (zoals o.m. “Coopburo”, “Febecoop”, “Les Tournières” en “Credal” nastreven).

De buitenlandse voorbeelden die de wooncoöperatie tot een succes hebben gemaakt (bv. Zweden, Noorwegen, Duitsland, Zwitserland en Quebec in Canada), vallen steevast terug op deze bredere inbedding via een zgn. “tweede-“ en soms zelfs “derdegraadscoöperatie”

Philippe Thion, Docent aan de Hogeschool Gent (in: ‘De coöperatieve organisatie van gemeenschappelijke woonprojecten’, Tijdschrift voor Bouwrecht en Onroerend Goed, 2016)

*****

<< … parler d’un modèle unique d’habitat participatif serait loin de la réalité, tant l’expression renvoie à des formes juridiques différentes. Des écarts qui viennent notamment du niveau d’engagement “politique” et idéologique des habitants, et de leur part d’implication dans la lutte contre la spéculation.

[…] à Vaulx-en-Velin, des jeunes retraités ont monté leur coopérative pour personnes vieillissantes, Chamarel. […] S’ils ont fait le choix de la coopérative, c’est pour insister sur la non-spéculation de leurs futurs logements, principe inscrit noir sur blanc dans les statuts de la structure juridique et érigé en règle d’or. […]

En cas de revente de son appartement, le co-habitant pourra uniquement récupérer sa somme de départ investie. La plus-value réalisée sera reversée à la coopérative. […] Dans ce système, les habitants achètent des parts sociales de la coopérative, qui, elle, contracte par la suite l’emprunt et fait construire l’immeuble. […] La valeur des parts est alors indépendante de la valeur des biens immobiliers, et chacun possède une voix quelque soit son apport financier de départ. >>

Margot Hemmerich (dans: ‘L’habitat participatif, refuge d’une utopie’, L’Imprevu, France, 2015)

JURID-FINANC - LEGAL

Community Land Trust

<< Betaalbaar wonen is voor steeds meer mensen niet haalbaar en ‘delen’ is in . […] Door te wonen op gemeenschapsgrond wil CLT wonen voor mensen met een laag inkomen meer betaalbaar maken. Geïnvesteerde middelen komen niet enkel ten goede van de eerste bewoners Wanneer eigenaars hun CLT-woning verkopen, vloeit ook een deel van de meerwaarde terug […] [zo] blijft de woning ook op lange termijn betaalbaar voor nieuwe gezinnen met een laag inkomen.

Maar wonen gaat niet enkel over stenen, bewoners zijn betrokken bij het opstellen van het bouwprogramma, beslissen mee of er gemeenschappelijke ruimtes komen, krijgen vorming aangeboden en zetelen in de raad van bestuur van de trust. Met die participatieve manier van werken maakt CLT de bewoners en de lokale gemeenschap sterker.

Mieke, kandidaat-bewoner in Gent, verwoordde het zo: ‘Meer dan het verwerven van een eigen woning, is het effect van als mens mee aan tafel te zitten een ongelooflijke opsteker voor mensen in armoede.’ >>

CLT Platform Vlaanderen – Comunity Land Trust (uit : ‘CLT-wonen: nu al in Brussel, binnenkort in Vlaanderen?’, opiniestuk, 2016)

*****

<< [Des] aides publiques représentent souvent la seule possibilité pour des ménages à revenus modestes de devenir propriétaires. Lorsque ces logements qui ont bénéficié d’aides publiques sont revendus, ils retournent sur le marché classique et perdent leur “vocation sociale”. […] il y a donc nécessité de réinjecter l’argent public chaque année pour reconstituer ce parc du fait de la limite dans le temps des clauses anti-spéculatives inscrites dans les contrats des primo-acquéreurs.

Pour pérenniser, renforcer l’efficacité des aides publiques et rendre les prix des logements durablement abordables, deux nouveaux dispositifs ont récemment été créés. Il s’agit de l’Organisme de Foncier Solidaire [version française du Community Land Trust] introduit dans le Code de l’urbanisme par la loi ALUR de 2014 […] et du Bail Réel Solidaire institué par une ordonnance [de] 2016. Ces dispositifs permettent de répondre à la problématique de l’accession à la propriété des ménages à faibles revenus dans les secteurs qui connaissent une flambée des prix du foncier et de l’immobilier, comme dans les territoires marqués par l’enjeu de revitalisation des centres anciens. >>

Agence de Développement des Territoires Nancy Sud Lorraine, F (dans : ‘L’Organisme de Foncier Solidaire (OFS) et le Bail Réel Solidaire (BRS)’, Les Cahiers de Scalen n°37, 2017)

*****

<< Many programs, rather than asking assisted homeowners to repay a share of equity when they sell, instead ask sellers to sell the home at an affordable price to another low or moderate-income buyer. The public share of equity simply remains invested in these units in order to maintain them as permanently affordable. Deed Restrictions, Community Land Trusts and Limited Equity Housing Cooperatives, are three of the more common approaches to permanent affordability. […]

Community Land Trusts […] are formed specifically for the purpose of preserving affordable housing for future generations. A CLT’s primary tool for achieving this goal is long-term ownership of land. Land Trusts retain title to the land under affordable homes selling the buildings to homebuyers. The land trust then enters into a 99-year ground lease which gives the homeowner day to day use of the land while preserving long term control over its use and disposition in the hands of the land trust. […] CLT ground leases generally require homeowners to offer their units for sale to the CLT before marketing them to other eligible buyers. The CLT can then either purchase the unit or assign its purchase option to an eligible buyer from their waiting list. >>

Rick Jacobus, consultant, Burlington Associates in Community Development, US (in: ‘Stewardship for Lasting Affordability: Administration and Monitoring of Shared Equity Homeownership’, NeighborWorks Training Institute Symposium, 2007)

*****

<< [Brussel moet nog] meer inzetten op sociale woningbouw, maar ook tijdelijke bezettingen stimuleren. […]

Community Land Trust is een andere optie […]. Die formule […] heeft een erg belangrijke voorbeeldfunctie. Niet alleen voor de creatie van betaalbare woningen voor lage inkomens, maar ook op het vlak van sociale inclusie, empowerment, het betrekken van bewoners bij de vormgeving van hun woonomgeving en grondbeheer. Het loskoppelen van de eigendom van de grond en de woning en de sterke restricties op de meerwaarde bij verkoop [zoals bij Community Land Trust]: dat zijn aspecten die ook door andere woonactoren toegepast kunnen worden. >>

<< … we moeten ons ook afvragen of we wel willen blijven inzetten op individueel grond- en woningbezit. Of willen we alternatieven stimuleren zoals vormen van erfpacht, coöperatieve woonprojecten, cohousing en groepstuinen zodat men ook voor de middeninkomens betaalbaar wonen en een duurzaam ruimtegebruik kan organiseren? >>

Nele Aernouts Architecte, VUB-onderzoeksgroep Cosmopolis (in: ‘Experimenteer met collectieve woonvormen’, interview in BRUZZ, 2017)

*****

<< Les principes du Community Land Trust sont inscrits dans les trois termes qui en composent le nom : extraire le sol –LAND – des liens de la propriété privée, et le placer, en dehors du marché, entre les mains d’une entité vouée à en être le dépositaire perpétuel – TRUST – qui l’administrera de manière participative et non lucrative dans l’intérêt commun – COMMUNITY.

C’est-à-dire en ne cédant que le bâti et en y retranchant une fois pour toutes le coût du terrain, en garantissant l’accessibilité permanente des constructions au fil des reventes, quelle que soit leur vocation, en sécurisant le parcours résidentiel des acquéreurs de logements constitués prioritairement de ménages modestes, et en veillant indéfiniment au bon entretien du patrimoine bâti sur son foncier. >>

Community Land Trust France, association (dans : ‘Définition minimale du Community Land Trust’,

*****

<< Het systeem van Community Land Trust (CLT) zorgt niet alleen voor betaalbaar wonen, het versterkt ook maatschappelijk kwetsbare bewoners. […]

CLT werkt in en met ‘de gemeenschap’. Door middel van de gemeenschap werkt een CLT aan de wooncrisis. Het is werken aan het sterker maken van de lokale gemeenschap, door leden van de gemeenschap te ‘empoweren’.

Er bestaan verschillende voorbeelden van CLT-projecten, die met hun lokale gemeenschap aan de slag gaan: van buurtpark tot (stads-)landbouw, van sociaal centrum tot pub, van enkelen die samenkomen over het verlies van winkels tot het heropbouwen van wijken. Voorbeelden te over van gemeenschapsvorming. >>

Michel Debruyne, Studiedienst beweging.net, Coördinator Decenniumdoelen Armoede (in: ‘Community Land Trust – Stapstenen voor empowerment’, Samenlevingsopbouw, e-dossier Anders Wonen, 2013)

*****

<< Er is een enorm tekort aan betaalbare woningen in de stad. Het splitsen van grond- en woningbezit is daar een antwoord op, met een grote sociale meerwaarde. Het bezit van een eigen woning werkt sowieso emanciperend, maar het collectief beheren van grond en project legt daar nog een laag bovenop. >>

Geert De Pauw, coördinator en mede-oprichter van CLT Brussel (in: ‘De vrije markt is een ramp voor arme mensen – vernieuwende woonvorm versterkt stedelijke gemeenschap’, artikel door Anne Adé in MO Magazine, 2018)

*****

<< In Vlaanderen wordt ggt [gemeenschapsgrondtrust = CLT, Community Land Trust] nog te veel gezien als louter een middel om armoede en uitsluiting te bestrijden. Maar dat is een verarming van het commons-gedachtegoed. Het gemeenschappelijk beheren van goederen en diensten zou de basis moeten vormen van een economisch systeem. Dat heeft op alle gebieden voordelen: het is ecologisch en duurzaam, het is sociaal inclusief, en het versterkt het gemeenschapsgevoel. Als mensen concrete verantwoordelijkheden krijgen in projecten die hen persoonlijk aanbelangen – het beheer van gronden, parken, watervoorziening -, dan groeit er vanzelf samenwerking over alle grenzen heen. >>

Michel Bauwens, cyberfilosoof, voortrekekr van deeleconomie, commons (in: ‘De vrije markt is een ramp voor arme mensen – vernieuwende woonvorm versterkt stedelijke gemeenschap’, artikel door Anne Adé in MO Magazine, 2018)

*****

<< A CLT might already have a whole range of schemes and activities on the go, in which case it will be in regular contact with all its members, users of all its facilities, including residents of its homes, and the wider community. One of its roles might be to create a welcome pack for new residents introducing them to their new home, the CLT and all it and the area has to offer. It will help if residents identify with the aims of the CLT so that they look after their homes and their surroundings and integrate well into the community.

Some CLTs, however, have been set up solely to deliver a single housing scheme. There is a risk in this case that local people could lose interest once the scheme is built, and the work of keeping the CLT going may fall heavily on a few individuals. >>

National CLT Network, UK (in: The Community Land Trust Handbook, 2012)

*****

<< Tenslotte bieden CLT’s zoveel meer dan alleen goedkopere woningen. Ze kunnen ook meer verbondenheid creëren tussen buren. Dat is een complexe uitdaging,maar we moeten ze aangaan. CLT’s geven hun bewoners de kans om samen aan de slag te gaan in en met de buurt. Zo brengen ze ook een sociale meerwaarde. Buren kunnen bijvoorbeeld samen een project opstarten: een buurtwinkel, een publieke tuin, deelfietsen of een deelauto. Het maakt van CLT’s voorbeelden van beter wonen, maar ook van lokale groeipolen van beter samenleven. >>

Marieke Poissonnier, woordvoerster Samenlevingsopbouw & Laurent Maes, voorzitter Community Land Trust Gent (in: ‘Samen met je buren bouwen aan een wijk’, opiniestuk in De Standaard, 2018)

*****

<< Homebaked CLT – like the co-ops that went before it – attempts to change life by ﬁrst changing the space – material, architectural, ideological and social – in which we live out our daily lives. This alternative model – ﬁrst pioneered in the dweller control of the 1970s co-operative movement and evolving through the contemporary CLT campaigns –does not alienate the users of the ﬁnal product from the process of get-ting there; it designs in their needs and desires from the outset, in a way that ensures social use is valued over market exchange. >>

Matthew Thompson, postdoctoral researcher & teacher, Dept. of Geography and Planning, University of Liverpool (in: Contesting ‘dilapidated dwelling’, chapter of ‘From Conflict to Inclusion in Housing, Interaction of Communities, Residents and Activists’, red. Graham Cairns, 2017)

*****

<< The Great Chief in Washington sends word that he wishes to buy our land. How can you buy or sell the sky? the warmth of land? The idea is strange to us. If we do not own the freshness of the air and the sparkle of the water, how can you buy them? >>

Chief Seattle, Suquamish tribe, Northwest Territory (in: a speech attributed to him, 1854)

JURID-FINANC - LEGAL

Betaalbaarheid 3

<< Het netwerk van ‘Mietshäuser Syndikat’ G.m.b.H stelt tot doel het vastgoed met woonbestemming te onttrekken aan speculatie. Deze vereniging ondersteunt opstartende projecten van groepswonen via een bescheiden financiële hulp bij de opstart (50% oprichtingskapitaal) en een uitwisselingsnetwerk van informatie, begeleiding en vrijwillige dienstverlening. Dit doen zij via de constructie van gmbh’s [cfr. bvba’s in België] die op een coöperatieve wijze aan elkaar en aan de koepel verbonden zijn. De leden van het Syndikat zijn de woongroepen en sympathisanten, en de bewoners dragen een klein percentage op de huurprijs bij als lidgeld van de koepel. >>

Luk Jonckheere, voorzitter ‘Samenhuizen vzw’, bewoner cohousing ‘La Grande Cense’ & Trui Maes, voortrekker Samenhuizen, voortrekker CLT Vlaanderen (uit: ‘Zelfontwikkeling Gemeenschappelijk Wonen – betaalbaar samen huizen in zelfbeheer’, Samenhuizen v.z.w. & Cedubo v.z.w., Luk Jonckheere & Trui Maes, met steun van het Europees Sociaal Fonds, 2013)

*****

<< Die 127 [Mietshäuser Syndikat] Projekte und 18 Projektinitiativen unterscheiden sich unter anderem in der Größe der Wohn- und Nutzflächen, der Lage, der Finanzierungssummen und der Anzahl der Bewohner_innen.

Und doch gibt es einige Gemeinsamkeiten, die alle Projekte miteinander verbinden. Sie alle sind selbstorganisiert, bei allen ist das Mietshäuser Syndikat an der Haus-GmbH beteiligt, damit ein Hausverkauf für alle Zeiten ausgeschlossen ist, und alle haben sich verpflichtet, Beiträge zum gemeinsamen Solidarfonds zu bezahlen. >>

Mietshäuser Syndikat (‚Die Verbundbausteine, Viele Häuser – ein Fundament: die Grundstruktur, website MHS, 2018)

*****

<< Une des forces d’un groupe peut être justement que certains ont plus les moyens que d’autres : on a besoin de diverses personnes pour monter un tel projet, et certains plus riches peuvent par exemple prendre plus de parts dedans, ceux qui ont moins les moyens en prennent moins, mais ensemble on avance, car nous avons besoin des uns et des autres.

Je connais plusieurs réalités d’habitats partagés fonctionnant avec des personnes avec des revenus disparates. Et je parle en connaissance de cause, faisant partie d’une des 100 initiatives du numéro spécial de Kaizen : nos salaires sont différents, les plus ‘riches’ permettant à d’autres qui n’auraient peut-être pas eu la possibilité autrement d’accéder à un ‘vivre ensemble’ et à une forme de propriété… Magique… non ?! >>

LAL, habitant d’un habitat groupé (dans : réaction de lecteur à ‘L’habitat partagé, une utopie d’aujourd’hui’, Site internet de Kaizen Magazine, 2015)

*****

<< Onder meer dankzij de vele bouwprojecten aan de Vaartkom is de druk op de prijs van een appartement minder groot geworden. We doen als stad wat we kunnen, onder meer door stadswoningen aan te bieden aan een verminderde prijs. Maar ik besef dat we nog meer moeten inzetten op betaalbaar wonen. Ik pleit ervoor om geen gronden van de stad meer te verkopen en om meer gronden te verwerven. Die gronden kunnen we via erfpacht ter beschikking stellen aan Leuvenaars. We moeten ook blijven inzetten op sociale huisvesting. De stad moet projectontwikkelaars eveneens verplichten om meer betaalbare woningen te bouwen. Tot slot zie ik wel wat in hamsterwonen. Je huurt dan eerst en bij de aankoop wordt het reeds betaalde huurbedrag in mindering gebracht.>>

Mohamed Ridouani, sp.a politicus, Leuven, B (in: ‘Voor wonderoplossing lijkt het te laat’, artikel in Het Laatste Nieuws, 2018)

*****

<< I disagree that it is, or should be, the mission of cohousing to provide affordable housing. Cohousing does provide a small amount of green and affordability and this is fine as is. […] Cohousing is not a public service. […] To make cohousing affordable mission driven […] in my opinion, would be such a huge burden that it would lead to the extinction of cohousing. The people that currently drive the development of it would opt out and cohousing development would stop.

This is not to say that affordable cohousing should not exist. Its just not likely to expand much beyond perhaps a token 5-10% of built homes. […]

It is not an accident that the vast majority of cohousing is market rate housing. It is that way because that is what the vast majority of cohousers seem to want it to be. They want their equity preserved if not accumulated. […] I would be delighted to see the Feds […] create a pool of money that cohousing groups could apply for affordability grants so some percentage of any cohousing project could be affordable. But until then, cohousing is a grassroots effort that is meeting the criteria of the banks quite nicely. And that is a miracle of itself. >>

Rob Sandelin, Sharewood Cohousing, Northwest Intentional Communities Association, US (in: ‘cohousing-L mailing list’, The Cohousing Association of the United States, 2000)

*****

<< On a convenu que l’investissement pour les parties communes c’était grosso modo 200.000 € et cette somme-là on ne l’a pas divisée aux millièmes comme on aurait dû le faire, on l’a divisée aux richesses, donc on a pris le capital plus les revenus de chacune des familles et on a fait une clé de répartition à partir de ça. […]

Pour vous donner un ordre d’idée, il y avait deux familles qui avaient été propriétaires avant donc qui avaient un apport plus conséquent, donc ça s’est beaucoup joué là-dessus, plus que sur les salaires. Il y a une famille qui a payé environ 30.000 € de plus que ce qu’elle aurait payé en division aux millièmes et une deuxième qui a payé environ 20.000 € de plus. […]

Donc ça c’était un truc important dans la vie du groupe et dans la décision collective, en gros le principe de départ c’était de se dire que les plus riches vont payer plus que, entre guillemets, les plus pauvres. >>

Habitant de l’habitat participatif de ‘La Salière, Grenoble, F (dans : ‘L’habitat participatif en France : une alternative sociale à la “crise”?’, par Sabrina Bresson, dans ‘Penser la fabrique de la ville en temps de crise(s)’, Cahiers n°5 de ‘Construction politique et sociale des territoires’, 2016)

Samenhuizen citaten

citations habitat groupé – quotes collaborative housing – cohousing

Auteursarchief: samenhuizencitaten

Krakers

Woonwerk

Stichters & leiders

Zorg

Gezondheid & welzijn

Senioren 3

Sociale huisvesting

Coöperatieve

Community Land Trust

Betaalbaarheid 3