<< Variant selon les situations, le statut juridique des espaces mutualises se révèle plus ou moins complexe, pouvant être le fait de plusieurs maitres d’ouvrage, destines a différents usages et publics (groupe projet, ouvert sur la résidence, sur le quartier…).

Entre financement privé et financements publics, intérêt prive, collectif ou intérêt général, les réflexions et tâtonnements juridiques inhérents aux statuts des espaces communs illustrent les difficultés rencontrées pour qualifier les « communs», notion inconnue du droit français. Les communs ne sont ni publics […], ni privés […].

L’habitat participatif, avec ses salles et équipements partagés pouvant être gérés […] par des habitants et bailleurs, potentiellement ouverts sur le quartier, la commune, est souvent présente comme opportunité concrète de concrétiser cette idée de communs. >>

Olivier Cencetti (L’EchoHabitants), Samuel Lanoe & Celine Rocheron, L’Epok (dans : ‘Étude sur l’habitat participatif et solidaire’, France, 2015)

*****

<< De nood aan privacy voor een individu, een koppel of een gezin wordt vaak beter beantwoord door privé-ruimtes binnen een gemeenschappelijk geheel, aldus Dolores Hayden […]. Charles Fourier en Alice Constance Austin […] zouden gesteld hebben dat je pas van ‘echte luxe’ kan spreken als je kan beschikken over collectieve diensten zoals kinderoppas, een wasdienst, maaltijden,… . […]

In het voorgaande worden wel meer diensten bedoeld die aangeboden worden door personeel, maar ook cohousing met zijn specifieke manier van gemeenschappelijk wonen (alles zelf doen) kan dergelijke voordelen (‘luxe’) bieden. Je moet niet ver zoeken voor kinderoppas, je hoeft niet elke dag zelf te koken, er zijn mensen in de buurt om mee te praten,… . Deze dingen zijn natuurlijk niet onmogelijk in meer private vormen van wonen, maar worden in elk geval wel vergemakkelijkt door gemeenschappelijke voorzieningen voor een groep mensen die in elkaars buurt wonen. >>

Els De Leeuw & Mieke Vander Cammen, architecten (in: ‘Collectief wonen. Cohousing in Denemarken.’ Licentiaatverhandeling, Departement Architectuur, Katholieke universiteit Leuven, B, 2001) 

*****

<< Het openstellen van onze voor- en achtertuin voor tuinfeesten en zomerbarbecues kan opgetild worden naar het ter beschikking stellen van onze tuin voor het collectieve goed, waarbij burgers deel zijn van een collectief project.

Het ‘collectief’ zit hierbij niet vervat in het vrij toegankelijk maken van ieders privétuin. Een collectief project betekent hier het aanpassen van de eigen private ruimte en het beheer hiervan om zo een aantal gedeelde maatschappelijke doelstellingen te bereiken.

Het denken in termen van strikt private of publieke eigendom lijkt een achterhaalde manier om naar ruimte te kijken, omdat zo abstractie gemaakt wordt van de collectiviteit van individuele handelingen binnen die ruimtes. […]

Deze ‘heruitvinding van de commons’ is een hedendaagse manier om te kijken naar de rol van tuinen in het bouwen van een veerkrachtige samenleving.  >>

Valerie Dewaelheyns, Doctor in Bioscience engineering (uit: ‘Ruimte maken voor het tuincomplex’, bijdrage op de ‘PlanDag – Jaarlijks Nederlands-Vlaams congres voor ruimtelijke planners en planologen 2015)

*****

‘Good fences make good neighbors’.

<< There where it is we do not need the wall:
He is all pine and I am apple orchard.
My apple trees will never get across
And eat the cones under his pines, I tell him.
He only says, ‘Good fences make good neighbors’.
Spring is the mischief in me, and I wonder
If I could put a notion in his head:
‘Why do they make good neighbors? Isn’t it
Where there are cows?
But here there are no cows.
Before I built a wall I’d ask to know
What I was walling in or walling out,
And to whom I was like to give offence. >>

Robert Frost, (uittreksel uit het gedicht: ‘MENDING WALL’, 1915)

*****

<< L’habitat groupé est souvent utilisé comme un moyen ou un outil. Il est vrai que cette formule d’habitation peut faciliter la prise en considération de grands enjeux de société contemporains.

Par exemple, l’habitat groupé peut encourager une densification du bâti et, par là, favoriser une utilisation parcimonieuse de l’espace (conformément aux codes de l’urbanisme). Si, à l’inverse, cinq familles décident à un moment donné d’acquérir deux hectares, on dénombrera une famille pour quarante ares, soit quatre fois plus en moyenne qu’une villa dans un lotissement. >>

Benoît Debuigne & Pascale Thys, voortrekkers van Habitat et Participation, koepelorganisatie gemeenschappelijk wonen (in: ‘Habitat et communauté’, La Nouvelle Revue, 2008)

*****

<< Het loopt uit de hand waar de schaal zo groot wordt dat de voor aanleg en onderhoud van het collectieve gebied benodigde organisatie uitstijgt boven de betrokkenen, en een eigen leven gaan leiden, met eigen personeel […].

Bewoners van de stad zijn buitenstaanders geworden van “hun” woonomgeving door […] onderschatting van wat nodig is om dat zo te organiseren dat een ieder daarbij ook werkelijk betrokken is.

Bewoners zijn niet echt betrokken bij de ruimte buiten hun huis, maar zij kunnen er zich evenmin aan onttrekken. Deze tegen strijdigheid leidt tot vervreemding van je omgeving en […] ook tot vervreemding van je medebewoners. >>

Herman Hertzberger, architect, NL (uit: ‘Ruimte maken, ruimte laten’, 1984)