<< In addition to cities generated by supply, public or private, there is another type of city produced by demand, by the people.

We affirm that people can be involved in their city, that housing is a process, not a product, and that a city built by its inhabitants also builds social links and a local community.

It is in line with the needs to the extent that the inhabitants themselves control the process. It is inclusive and sustainable when people work together with claiming professionals and negotiate with public actors.

Now that been built for the people, passive consumers have a prefabricated city, it is about building with the people to develop supportive policies. >>

Urbamonde, ‘Social Production of Habitat Platform’ (video) 2017

*****

<< Buren van Bink is een cohousing project dat volledig “bottom-up” opgebouwd wordt. Het initiatief werd enkele jaren geleden genomen door enkele vrienden en familie, en wordt sindsdien vorm gegeven door een groeiend aantal enthousiastelingen.

Dag in dag uit engageren deze personen zich in hun vrije tijd om dit project te realiseren; in gesprek gaan met de banken en notaris, mogelijke gronden gaan bekijken, de website up to date houden, advies bij juristen inwinnen, brainstormen over de juiste visietekst, intake gesprekken met nieuwe geïnteresseerden inplannen, sessies met de architect houden, tuinieren op de site, koken voor de groep, het juridische en financiële plan finetunen, op uitstap gaan naar […] andere cohousingprojecten; informatiemomenten rond ecologie bijwonen, interviews geven, subsidiedossiers invullen …

We hebben al een hele weg afgelegd, en daar zijn we best trots op. Ieder kan via zijn werkgroep bijdragen in datgene waar hij sterk in is, of graag mee bezig is. […] elke Buur [zal] je beamen dat dit heel wat tijd en energie vraagt.  Maar we bouwen wel aan iets waar we samen achter staan. […] we zijn geen projectontwikkelaars of vastgoedmakelaars, nee, we ZIJN de groep. >>

Initiatiefgroep cohousing ‘Buren van Bink, Turnhout, B (in: hun blog, 2017)

*****

<< il ne s’agit pas d’un projet initié et géré par un promoteur, vendu par lots tout faits, souvent à prix d’or, et donnant l’illusion d’habitat groupé.

Ici, on s’inscrit dans une véritable réflexion à la fois collective (décisions communes quant aux choix énergétiques ou espaces partagés, par exemple) mais aussi individuelle, puisque nous avons écouté et respecté les desiderata de chacun. D’après les choix et envies personnels, nous avons composé une espèce de puzzle où s’imbriquaient les différents programmes individuels. >>

Jean-Marc Schepers, architecte et accompagnateur de la réalisation de l’habitat groupé ‘Les Zurbains’, Liège, B (dans : ‘Les Zurbains, habitat collectif intergénérationnel à Liège’, par Anne Boulord, Gael Maison – Magazine, 2013)

*****

<<  What will not create a cohousing community, however, will be if some people plan to set up a community on CoHousing lines, but to house others – i.e. not for themselves.

Such an approach would dramatically fail to understand the key momentum in CoHousing development – that of households seeking to plan and satisfy their own household needs.

It has already become an issue of concern in the US and the Netherlands where there have been some examples of housing developers building neighbourhoods marketed as suitable for a CoHousing identity to develop – this has not arrived after occupation, and muddles the superficial presentation of what CoHousing represents.  >>

Martin Field, Senior Lecturer, University of Northampton, Social Sciences, UK (uit: ‘Thinking about CoHousing, 2005)

*****

<< Duitse steden kennen nauwelijks groei. Dit zorgt ervoor dat er nagenoeg geen grote woonprojecten van de overheid uitgaan.

Wel kent men de zogenaamde Baugruppen, die vanuit de bewoners zelf uitgaan. Zij kiezen ervoor om als groep mensen een woonproject van gemiddeld tien tot vijftien woningen te ontwikkelen.

Omdat er geen ontwikkelaar en makelaar aan te pas komt, zou er tot 20% kunnen bespaard worden op de gebruikelijke verkoopprijs.

Met de bewoners als opdrachtgever in plaats van een projectontwikkelaar, verschuift de nadruk ook meer van winstoptimalisatie naar ‘kwaliteit-optimalisatie’. De bewoners bepalen zelf volgens hun noden de indeling en afwerking van de woning. >>

Architecture Workroom Brussels, i.o.v. Vlaams Bouwmeester (uit: ‘Naar een visionaire woningbouw, Kansen en opgaven voor een trendbreuk in de Vlaamse woonproductie – Eindrapport’, 2012)

*****

<< In het algemeen zijn er twee hoofdmotieven om in CPO [collectief particulier opdrachtgeverschap] te gaan bouwen.

Dat zijn kwaliteit, het realiseren van een bepaalde specifieke woonwens of ideologie op het gebied van milieu, architectuur, samenleven, zorg, etc.

Het tweede motief is betaalbaarheid, en is vaak voor starters een drijfveer. Zij kunnen slecht op de bestaande markt terecht maar door samen op te trekken en zelf te ontwikkelen worden woningen bereikbaar.

Zowel huur- als koopwoningen kunnen gerealiseerd worden met CPO. Bij huurwoningen [doorgaans i.s.m. een woningbouwcorporatie] staat de eigen invloed voorop, en daarmee hopelijk een goede binding met woning en buurt. >>

Agentschap NL in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Directie woningbouw (uit: ’Collectief Particulier Opdrachtgeverschap’, Nederland, 2012)

*****

<<  Cohousing is an opportunity to co-design a very different and necessary shared future. It is one of the few sources of housing innovation being driven by ‘the customers’; people like you and me who, in the normal course of events, have no say in housing policy or the way the housing market works, or doesn’t work.

Stephen Hill, chair UK Cohousing Network (in: Foreword to ‘Cohousing: Shared Futures’, by Helen Jarvis e.a., 2016)

*****

<< Publiek-private akkoorden en instellingen zijn niet geschikt voor de commonsgerichte sector.

Het alternatief hiervoor zijn publiek-civiele (publiek-commons) akkoorden en processen (verrijkt met de generatieve economische actoren en de generatieve aspecten van de klassieke economie), waarbij publieke, sociale en private partners samen kunnen ageren en middelen kunnen mobiliseren.

Wij verwijzen hier vooral naar de Italiaanse experimenten met commonsgericht collaboratief beheer […]

De vijf stakeholders zijn hier:

1) de overheid

2) de marktspelers […]

3) de kennis-organisaties

4) de civiele maatschappij

5) de commonsvertegenwoordigers zelf >>

Michel Bauwens,  peer-to-peer expert (uit: ‘Commons Transitie Plan voor de stad Gent’, Michel Bauwens & Yurek Onzia , Juni 2017)

*****

<< Een woongemeenschap bottom-up beginnen is voor idealisten met een lange adem. Dat lukt alleen maar als de groep niet te heterogeen is en de deelnemers behoorlijke communicatieve vaardigheden hebben. Ze moeten weten wat ze willen en een idee hebben van hoe groepen functioneren. Vooral moeten ze van elkaar en van anderen willen leren.

Veel groepen mislukken, de leden leren er veel van, maar zonder resultaat. Vaak zijn ze erg heterogeen. Karakters, communicatiestijlen en wensen lopen dan behoorlijk uiteen.

Soms zijn deze community’s gediend met een select groepje van mensen die de ruimte krijgen om de groep te leiden, oog hebben voor de belangen en wensen van anderen, en die zich democratisch laten sturen. >>

Peter Camp, auteur, organisatieadviseur (in: ‘Wonen in de 21ste eeuw -naar een hedendaags Utopia’, 2016)

*****

<< Si “c’est en construisant, que l’on se construit soi-même, c’est en construisant ensemble, que l’on se construit comme communauté” non comme “communauté d’origine“ ou “entre soi“ affinitaire, mais “communauté construite“ dans les conditions fixées par la collectivité.

D’où la nécessité de la participation dans la production de l’habitat et de la ville, afin que chacun trouve sa place dans la communauté urbaine et que nul n’en soit exclu.

Il s’agit de donner un sens à l’habitat collectif, un sens à habiter ensemble entre les mêmes murs, sous un même toit. L’habitat retrouve ainsi la vocation sociale et “politique“ qu’il avait dans la cité, et exprime ce vivre ensemble au travers d’un pacte social local scellé par une architecture de nature micro-urbaine. >>

AREA – Actions Etudes et Recherches sur l!Architecture l!habitat et la ville (dans: ‘Pour un Habitat Groupé Participatif en Accession Sociale à la Propriété’, Présentation, 2012)

*****

<< Challenges for housing, care and support providers […] include:

– Finding the means to support those groups that are seeking sites and assistance with developing land and buildings

– Supporting groups that are seeking know-how and advice

– Supporting existing tenants or residents who want to find virtual ways to support each other […].

It is a fine balance between helping and pushing. Most cohousing groups take a considerable time from having their first meeting to getting close to having something that resembles the group’s plan for the future and which all group members share. It is easy for groups to lose touch with members and get pushed into a direction they are not sure of by a more powerful housing organisation.

Having housing and other organisations as partners who respect cohousing groups’ desire to be self-directing is therefore very important. >>

Moyra Riseborough, researcher at the Centre for Urban and Regional Studies, University of Birmingham, consultant (in: ‘Work on the wild side: For commissioners and housing and social care providers’, briefing paper, Housing Learning & Improvement Network, 2013)

*****

<< Pour décrire et analyser ces partenariats [entre habitants et acteurs professionnels et institutionnels], et la manière dont se choisissent les partenaires, nous avons établi une distinction forte entre les opérations dans lesquelles le groupe d’habitants est à l’initiative du projet et va chercher des appuis de diverses natures pour mener à bien son objectif, et les opérations dans lesquelles l’initiative est externe […] même s’ils accordent un statut spécifique aux habitants-usagers.

La question de l’origine de l’initiative se cumule avec celle, très cruciale dans ces opérations, du leadership sur l’opération.

Trois facteurs interviennent principalement sur l’établissement du leadership :

– le fait, pour le groupe d’habitants de disposer ou non des savoirs et savoir-faire qui vont permettre de convaincre les partenaires lors des négociations

– le fait d’être en position de choisir les principaux partenaires institutionnels et professionnels du projet et d’en gérer les interfaces, ou du moins d’y être présent.

– le fait d’être le principal référent du projet dans la communication et/ou la médiatisation sur le projet et son image. >>

Véronique Biau, architecte-urbaniste, docteur en sociologie, chercheur à l’Ecole nationale supérieure d’architecture (ENSA) de Paris & Marie-Hélène Bacqué, prof en études urbaines à l’université Paris‑Ouest , France (dans : ‘Habitats alternatifs : des projets négociés?’, 2010)

*****

<< … de beste woonprojecten zijn ontwikkeld door de bewoners zelf. Niet alleen is de ruimtelijke inrichting beter en wordt er niet alleen aan auto’s maar ook aan spelende kinderen gedacht, maar wie samen aan de tekentafel zit, vormt al een gemeenschap nog voor de wijk gebouwd is en heeft geleerd samen te discussiëren, te argumenteren, ruzie te maken en hopelijk feest te vieren. Het is een recept tegen eenzaamheid, die andere vloek van onze samenleving. >>

George Monbiot, zoöloog, journalist, UK (in: ‘We hebben meer, niet minder politiek nodig. Meer en directe democratie, niet minder ‘, interview door Tine Hens, MO Magazine, 2018)

*****

<< Si se passer des services d’un promoteur immobilier vous fera payer une addition moins salée, il est crucial de garder quelques points fondamentaux en tête. Voici quelques conseils à suivre […]

1. Le premier conseil est de faire très attention à la gestion du temps. La construction d’un bâtiment est très énergivore […]
2. Le deuxième conseil est de nepas donner toute cette responsabilité à une seule personne. […]
3. d’établir un calcul du temps investi par tout le monde et de penser en amont, et en AG [Assemblée Générale], à une forme de « rémunération » du travail ou de compensation pour le non-travail. […]
4. de prévoir de la part de tous les habitants une réserve [un coussin] de 10% du montant total de leurs travaux. […]
5. de s’allier à des architectes qui ont l’habitude de réaliser des projets d’un gabarit similaire […]
6. de garder rigoureusement l’œil sur les finances du groupe via des tableaux excel ou similaires. […]
7. de garder une communication transparente mais réfléchie avec l’AG. >>

Habitants du Cohousing L’Echappée, red. Matthieu Lietaert (dans : ‘Comment construire un co-habitat?’, 2018)

*****

<< Much has been written about the ways that capitalism and consumerism, sometimes accidentally and sometimes intentionally, leads to isolation, alienation, the destruction of community, and the impoverishment of meaning. […]. [The] quest for meaning and connection has led to radical departures from and alternatives to capitalism. Sometimes it has led down a path of quick recuperation with capital once again creating spectacles and commodities that promise community, connection, and meaning.

The problem, of course, is that capitalism is structurally incapable of fulfilling these very human needs. Community is the result of a web of relationships and arises where people have some common context or experience choose to enter into relationship with each other as equals. […] It is a deeply and essentially democratic process and simply cannot be enforced from above or outside and thus cannot be packaged and sold. Meaning […] is something that can only be generated by a person through experiences that are important to them. Objects themselves have no inherent meaning or authenticity. Those qualities are imparted by the relationships that they take part in. You can no more buy meaning than you can buy love. >>

Blogger (in: ‘We are not selling a product’, frompointa, blog on Urban Communities,for the ‘Federation of Egalitarian Communities’, 2015)

*****

<< Dans le cadre de l’autopromotion, un groupe de citoyens devient maître d’ouvrage d’un ensemble de logements. Il s’agit d’un moyen de construire un voisinage convivial répondant aux aspirations de chacun. Le processus implique de mettre en relation les futurs propriétaires ou résidents bien longtemps avant leur installation, et permet ainsi de préparer des relations de voisinage de qualité. Des réunions intergroupes peuvent permettre de connaître les autres habitants de l’îlot et de réfléchir ensemble au vivre ensemble, au choix du mobilier urbain, à la mise en place d’un jardin partagé… Les habitants se constituent ainsi comme force de proposition vis-à-vis des décideurs urbains. >>

UNANIMM, accompagnateur de projets en autopromotion, F (dans : ‘L’habitat groupé : un outil de dynamisation d’un quartier nouveau’, article sur unanimm.fr, 2017)

*****

<< Zelfwerkzaamheid is een logisch voortvloeisel uit zelfbeheer. Zelfwerkzaamheid houdt in dit geval in dat bewoners en gebruikers zelf (onderhouds)werkzaamheden verrichten in hun pand.  […] Bij de totstandkoming van een groot deel van onze panden is intensief gebruik gemaakt van zelfwerkzaamheid. Sterker nog, zónder zelfwerkzaamheid zou een deel van de projecten nooit gerealiseerd kunnen zijn. […]

Enkele voordelen van zelfwerkzaamheid op een rij:

– zelfwerkzaamheid kan voor lagere woonlasten zorgen

– samen klussen […] draagt bij aan de sociale […]

– bewoners/gebruikers kunnen veel leren […], kennis die ook in je verdere leven van pas komt

– bewoners/gebruikers hebben […] meer invloed op hoe een en ander er uit komt te zien. […]

– zelfwerkzaamheid geeft de mogelijkheid om extra’s aan het pand toe te voegen […]

– […] het gevoel van betrokkenheid bij [en verantwoordelijkheid voor] het eigen pand [kan] vergroot worden […]

– last but not least: samen klussen kan ook gewoon leuk zijn.

Woningbouwvereniging Gelderland, NL (op hun website, )  

*****

<< 1. Encourage early and open discussion of class, money, and power dynamics […]

2. If you […] already own property […] read the section […] in Diana Leafe Christian’s ‘Creating a Life Together’
3. Be very clear [about] rights and responsibilities
4. […] be as clear as you can about what part of the property you want to hold on to and what part you want the group to own
5. […] be aware of how the strength of your vision both attracts people and potentially disempowers them […]
6. […] start a community […] with others, not [alone]
7. […] get to know [each other] and form relationships […] before living in community together. […]
8. […] find ways to make [it] financially possible […]
9. […] skills/elements essential in building community: Visioning, […] Time Management, Financial Knowledge, Organizational Development, and People Skills
10. Consider having shared training in decision-making, communication skills, and conflict resolution
11. [it] takes more time and attention than imagined […]
12. Have an exit strategy
13. Have a way to get support from others grappling with similar questions, challenges, and possibilities.
14. It is absolutely worth it. >>

Jennifer Ladd, cofounder of Class Action, USA (in: ‘Yes, Wealthy People Want to Live in Community in Sustainable Ways Too!’, article in Communities Magazine, 2013)