<< ‘We lopen op twee benen,’ schrijft […] Frans de Waal, ‘een sociale en een zelfzuchtige.’ […] In de afgelopen decennia zijn we steeds meer op ons zelfzuchtige been gaan hinken. En dat is niet zonder gevolgen gebleven.
[…] Maar wat zou er gebeuren als we het omdraaien? Wat als scholen, bedrijven en overheden uitgaan van het goede in de mens? Wat als we onze neiging tot vertrouwen en samenwerking centraal stellen – een neiging die evengoed een evolutionaire basis heeft van honderden miljoenen jaren oud?
Misschien hoeven we onze jongeren dan niet meer te drillen voor de concurrentie met elkaar, misschien zullen er dan minder werknemers depressief afhaken, misschien hebben we dan veel minder managers en controleurs nodig, misschien kunnen we dan op andere vormen van (directe) democratie overstappen en misschien kan de financiële sector dan weer dienstbaar worden aan de samenleving, in plaats van aan zichzelf.>>
Rutger Bregman,historicus, schrijver, essayist (in: De Correspondent, 2015)
*****
<< … competition [is] a part of human nature, as a possible option, but not as a compellingly necessary type of behavior. […]
What really counts, however, is what we learn. The fact that many people do in fact behave in a greedy, selfish and competition-oriented manner today merely proves that the inhabitants of the West have learned these values from an early age.
Cultures have existed (and some still exist today […]) in which cooperation is the customary approach. […]
… just as we, as a cultural collective, have learned to engage in competition and act self-interestedly for decades, if not centuries, we also have the option of systematically learning how to practice empathy, cooperation, solidarity and generosity in the future. >>
Christian Felber, psycholoog, socioloog, politicoloog, schrijver (in: Change Everything: Creating an Economy for the Common Good’, 2015)
*****
<< Samenwerkend organiseren is een nieuwe vorm van organiseren waarbij je in je ontwerp niet uitgaat van bestaande gebouwen (bedrijven of markten), maar van de twee kleinste bouwstenen voor organiserend vermogen: mens en middel. […]
Samenwerkend organiseren integreert concepten als crowdsourcing, crowdfunding, het nieuwe werken, cloud computing, social media, sociale en open innovatie en bring your own device.
Het zorgt ervoor dat je zowel slim kunt samenwerken met je collega’s als met je omgeving (freelancers, klanten, leveranciers, talenten etc.).
Samenwerkend organiseren is vooral geschikt voor digitale productie en consumptie en zal de informatiewerker veel productiever, flexibeler en innovatiever maken en zodoende de concurrentie-positie versterken en een circulaire economie en duurzame welvaart mogelijk maken. >>
Paul Bessems,Stichter van Weconomics Foundation (in: ‘Samenwerkend organiseren: naar een nieuw paradigma’, weconmics, 2013)
*****
<< Notre culture individualiste renforcée par un système économique néolibéral crée une société frileuse « gagnant – perdant », une société où la vie commune est un jeu à somme nulle, voire à somme négative (si tu gagnes, je perds).
Cette culture de la défiance s’exprime dans toutes les situations, privées, institutionnelles et économiques.
Dans ce contexte, les projets d’Habitat participatif représentent une réelle rupture. En effet, l’action collective portée solidairement par plusieurs individus nécessite une bonne dose de confiance.
Accepter l’interdépendance fait partie de ces projets, et en même temps, c’est ce lien très étroit avec l’autre qui augmente considérablement notre puissance d’agir et qui crée ces nouveaux espaces du possible >>
Stefan Singer, Toits de Choix, accompagnement d’habitat particiaptif, France (newsletter, 2012)
*****
<< En het is niet de roeping van den mensch zijne daden te richten alléén naar liefde, die altijd persoonlijk is, of hoogstens den stam omvat, maar naar het bewustzijn van zijn eenzijn met elk ander menschelijk wezen.
In het wederkeerig dienstbetoon – dat wij terugvinden tot in het eerste begin der evolutie – vinden wij den stelligen en onbetwijfelbaren oorsprong onzer ethische begrippen; en wij mogen verklaren dat de zedelijke vooruitgang der menschheid geleid werd door onderlingen steun – niet door onderlingen strijd.
In de ruime verbreiding van dat beginsel, ook nog in onze dagen, ligt de beste waarborg voor een nog hoogere ontwikkeling van ons geslacht. >>
Peter Kropotkin, denker, anarchist (in: ‘Wederkeerig dienstbetoon : een factor der evolutie’, vertaald door Fanny Mac Leod Maertens, S.L. Van Looy, Amsterdam, 1904)
*****
<< Een deel van het proces in cohousing is het leren samenwerken. Sommige mensen hebben hier weinig ervaring in.
Regels opleggen helpt niet want je weet bij de start nog niet welke regels er op te leggen vallen. Iedereen heeft hierin zijn eigen weg te vinden.
De enige regel die je volgens mij kan stellen is : “Dit is een onderneming gebaseerd op samenwerking en om te slagen is het nodig dat elkeen tijd en geld inbrengt”.
Veel mensen zijn al zo druk bezet dat hen moet gevraagd worden specifieke taken op te nemen. Gaandeweg leer je ieders talenten en vaardigheden kennen en kan je je verwachtingen hierop afstemmen. >>
Sharon Villines, bewoonster Takoma Village Cohousing, US (cohousing-L mailing list, vertaald door Luk J)
*****
<< Cohousing communities begin with a vision. Future residents soon forge strong ties with one another and develop a sense of community as they work together to organize the group, make effective decisions, and build and grow their cohousing neighborhood. […]
Cohousing communities depend on cooperation and collaboration, from start to finish. Residents work together to create a custom-built, resident-managed, close-knit neighborhood that offers a healthy balance of privacy and community. >>
The Cohousing Association of the United States, (from: their website cohousing.org, Resources, Creating cohousing, 2017)
*****
<< Onze sterkte zit hem in onze verschillen.
De positivo’s, de trekpaarden ook, de mensen die het doel zien en maar één weg kennen. Lijnrecht naar het doel toe.
De behoedzamen, diegenen die elke stap afwegen en soms zelfs een stap terug zetten, wanneer ze denken dat er gevaar dreigt.
De (schijnbare) meelopers, de mensen die onopvallend meelopen in het project maar die regelmatig met een goeie opmerking, een fijn gebaar alles zoveel aangenamer maken. >>
Robin Troch, Initiatiefgroep Cohousing ‘La Grande Cense’, 2005
*****
<< On vieillit comme quand on est jeune, je crois. Il y a des gens qui n’ont jamais rien fait dans les parties collectives et il y a des gens qui se sont toujours investis. Donc, ce n’est pas une question d’âge, c’est une question d’avoir envie de faire ou de ne pas faire pour la collectivité.
C’est vrai qu’on peut tous se dire qu’il y a des moments où on a eu un petit peu ras le bol, mais est-ce que ce n’est pas aussi comme dans un couple où on connaît peut-être trop les gens, il y a moins de surprise, il faut relancer la machine avec d’autres choses ?
Non, moi je ne mettrais pas une cloison entre hommes et femmes, je mettrais plus une cloison entre intellos, théoriciens et praticiens, voilà. Il y a ceux qui parlent et ceux qui font. Mais c’est vrai qu’il faut du volontariat. >>
habitant d’un habitat participatif (dans: ‘Abécédaire de l’habitat participatif’, Éco Habitat Groupé, 2014)
*****
<< In my travels, the communities that I have witnessed that seemed to have the happiest people and best work organizing tended to encourage people to follow and develop their joys and passions as much as could be accommodated.
In some cases, this meant that they ended up paying outside people to do some task they found needed but was no one’s joy or passion. This seemed to work just fine. >>
Rob Sandelin, group facilitator, Sharingwood Community, US (cohousing-L mailing list)
*****
<< Het belangrijkste kapitaal waarover een woongemeenschap kan beschikken om haar doelstellingen te realiseren is de inzet van gemotiveerde bewoners. Alle materiële condities kunnen aanwezig zijn, maar als de inzet van bewoners ontbreekt dan krijgen die materiële middelen geen betekenis voor het dagelijks leven. >>
Beatrice Kesler, docent Landbouwhogeschool Wageningen (in: ‘Centraal wonen in Nederland: een onderzoek naar de bewonerservaringen en sociaal ruimtelijke voorwaarden’, proefschrift, 1991)
*****
<< L’autopromotion et la démarche participative dans les domaines de l’habitat et de l’aménagement, me semble les seules solutions face aux enjeux globaux qui se présentent (écologie, diminution des moyens de l’état, évolution démographique…), mais surtout, c’est une façon de retrouver ce qui me semble un besoin fondamental de l’homme : la coopération.
Tout seul dans le noir, nous avons peur, à plusieurs, nous sommes rassurés. Il est évident que nous n’avons pas besoin de construire des logements pour mettre en place la coopération. En revanche, on peut, à cette occasion, inscrire dans le spatial la volonté de coopérer et ces ensembles peuvent ensuite rayonner dans leur environnement.
Ces projets peuvent devenir des cellules souches et infecter tout un quartier, une ville et pour finir la société dans son ensemble. >>
Stefan Singer, ‘Toits de Choix’, Montpellier, consultant et assistant à maîtrise d’ouvrage pour des projets d’habitat groupé (dans: ‘Habiter Autrement – Groupons nous, et demain?’, Isabelle Dario, texte autour du film, ANTEA, 2010)
*****
<< … l’apparente bonhomie des familles dissimule en réalité une organisation collective qui transforme cet habitat groupé en expérience de vie commune, bien au-delà de la simple co-proprété, ou des relations de voisinage. Certes il n’y avait pas de réelle volonté initiale de former un groupe, plutôt une juxtaposition d’opportunités et d’envies.
Mais l’identité collective émerge peu à peu. D’abord il y a eu (et il y a encore ) le “chantier commun”. La Tarlatane [habitat groupé, Virginal, Belgique] est avant tout un lieu qui se construit collectivement. Le chantier a donné un formidable coup d’accélération aux relations humaines. Dès 2007, tous les couples ont entrepris de restaurer leurs surfaces habitables, certains avec une grande part d’auto-construction, pour d’évidentes raisons économiques. >>
Pascale d’Erm, journaliste, réalisatrice, auteur, F (dans : ‘Vivre ensemble autrement – Ecovillages, écoquartiers, habitat groupé, …’, 2009)
*****
<< We have residents with serious physical challenges and [workshare has] not been a problem […]. There are a million things that need to be done that do not require the ability to leap tall buildings or scale high walls.
The most important thing is that everyone in the community take initiative for their own inclusion in the community. This may be obvious for someone who is not so capable physically but also with other life circumstances like having 8 children or a critically ill spouse or a job that requires long hours and travel. Self-sufficiency and initiative is still important.
We are also blessed with several residents who are more than available for tasks like taking out your trash or picking up a prescription or changing the battery in your smoke detector. We have people who rarely come to meetings but who are still involved and central to the life of the community. Others who rarely come to meals. Some who do their workshare jobs at midnight or three in the morning. >>
Sharon Villines, resident of Takoma Village Cohousing (in: cohousing-L mailing list, The Cohousing Association of the United States, 2017)
*****
<< Wie lid werd van De Kersentuin sprak af een avond per week voor de vereniging actief te zijn.
Toch waren er natuurlijk meer actieven en minder actieven. En als je zelf druk bezig bent, steekt het als je het idee hebt dat anderen zich aan hun inspanningsverplichting onttrekken.
Maar zoals een Kersentuiner het uitdrukte:
“Je moet vertrouwen in mensen hebben.
Wie echt niks deed, verdween uiteindelijk uit de vereniging. Anderen werden pas echt actief toen er voor hen iets te doen was.
Nu we hier wonen, wordt bijvoorbeeld de rol van de ‘vergadertijgers’ kleiner, en krijgen mensen die leuke dingen organiseren hun kans”. >>
De bewoners van ‘De Kersentuin’, Centraal Wonen in Utrecht, NL (uit: ‘De Kersentuin, Handreiking Particulier Opdrachtgeverschap’)
*****
<< Lundi 13 aout 2007, le téléphone sonne. C’est Bourguignon-Bois qui prévient que le camion est en route pour livrer le plancher des JAF. Je quitte mon bureau vers le chantier pour accueillir le livreur. Je ne me suis pas rendu compte du volume (et du poids qui va avec) de bois. Me voilà avec 3 ou 4 mètres cubes de plancher au milieu de la venelle.
Mais l’habitat groupé a des ressources insoupçonnées. En 5 minutes, tout l’équipage est sur le pont et 3/4 d’heure plus tard, le plancher est rentré dans la maison.
Cette anecdote illustre que vivre en habitat groupé c’est bien sûr donner un coup de main quand cela est nécessaire. Mais c’est encore plus que ça.
C’est aussi savoir ne pas donner le coup de main si on n’en a pas envie ou la possibilité car ici personne ne tient de compte de ce que l’on donne ou de ce que l’on reçoit.
Globalement, nous somme tous gagnants d’être solidaires, d’être parfois disponibles et parfois pas. C’est comme ça que va la vie d’un groupe. >>
Les habitants de l’habitat groupé ‘Bois del Terre’ (dans: ‘Vivre en habitat groupé c’est…‘, le blog de Bois del Terre, 2007)
*****
<< Ieder mens heeft een gave, een bijdrage te leveren aan het geheel.
Het soort gave dat de persoon heeft, de soort mens die hij of zij is, is uniek aan hem of haar en wordt gewaardeerd door de community.
De community erkent ieder mens voortdurend in zijn of haar wezen, en die voortdurende bevestiging verklaart waarom mensen zo graag in de gemeenschap zijn. >>
Sobonfu Somé, Spirituele denker, geboren in Burkina Faso, verhuisd naar de VS
*****
<< … les groupes aiment se retrouver pendant ce qu’ils appellent les week-ends travaux […] Pendant ces week-ends les habitants se retrouvent pour effectuer les différents travaux d’entretien de leur lieu de vie. Il peut s’agir de l’entretien du jardin, des parties communes, des aménagements de lieux, etc. Ces week-ends sont l’occasion de travailler avec ses voisins et sont primordiaux pour la bonne entente au sein du groupe. Par exemple […] le carrelage de la salle commune a été fait pendant un week-end travaux, et même si ce n’est pas vraiment un groupe tourné sur l’auto-construction, ils aiment faire des choses par eux-mêmes et ensemble. Cette pratique de l’auto-construction, ils la cultivent depuis leurs débuts, en effet, suite à des problèmes de budget ils ont fait le choix de réaliser eux-mêmes certains travaux de finition de leur habitat. >>
Charlotte Duval, Polytech, Tours, F (dans : ‘Les espaces partagés des projets d’habitat groupé : Au cœur de la vie des groupes d’habitat groupé et de leurs membres, 2012)
*****
<< Since we adopted a workshare program only a few months ago, I’m beginning to see surprising names attached to tasks. People are stepping up, looking for things to do, and reporting hours. The big change is in discreet tasks, often small, but things that need to be done. […]
Our system is voluntary but hours are recorded and posted — the results are public. And we will now have data to build on. If people are happy with what comes of just this much, we probably won’t do more. In other contexts, I’ve found that just making records public is all that is needed. Measure it and make the results visible. […] Some people will always do more than others and will be happy as long as it is their choice.
On valuing skills differently: In community, as in families, what is important gets turned upside down. Legal work is much more easily hired out than emergency child care for a three year old with a bad cold who needs a familiar lap in place of a parent. Which is more skilled? Which costs more? Capitalist standards don’t apply once you leave the corporation. >>
Sharon Villines, living in Takoma Village Cohousing, US (in: ‘cohousing-L mailing list’, The Cohousing Association of the United States, 2008)
*****
<< Als kinderen in crisissituaties geïsoleerd blijven, gaan ze meestal uiteindelijk ten onder aan hun ervaring. Maar we hebben gaandeweg geleerd dat wanneer ze in groep kunnen werken, ze zich veel sterker voelen en ze dankzij interactie met lotgenoten hun trauma’s beter kunnen verwerken. Vanaf dan kunnen zij ook de kracht putten uit hun dromen die dan nieuwe levenskansen genereren.
Als één meisje slecht behandeld wordt, gebeurt het wel eens dat een hele groep huisarbeidsters spontaan in staking gaan. […] De solidariteit binnen een groep, en de kracht van het behoren tot een groep, is tastbaar op zo’n moment.
Het is voor ons belangrijk en vooral een meerwaarde dat -o.a. dankzij dit boek De Supersamenwerker- het diepmenselijke dat van nature in de mens, ook de gekwetste, aanwezig is, nu ook wetenschappelijk bewezen / ondersteund wordt. >>
Jeanne Devos, zuster, kinderrechten activiste (in: ‚bespreking van het boek De Supersamenwerker van Dirk Van Duppen en Johan Hoebeke, 2016)
*****
<< Even more so than with competition, good cooperation requires folks to be honest with themselves and others in ways that don’t always come easily. If we set out to meet everyone’s needs and make the most of their abilities, we have to be clear about what those needs and abilities are, and there’s no way to be objective about what is going on inside a person. Even that person will have hard time distinguishing their abilities, weaknesses, and requirements. Also, in a cooperative environment, a person surreptitiously or unconsciously behaving competitively wil make things easier for themselves and harder for anyone else.
Some kind of accountability is called for. We already see this tension coming up at Dancing Rabbit as we consider how to fill all of the volunteer, semi-volunteer, and paid positions it takes to do the work of running this village and nonprofit organization. As we grow in size and diversity, the issues of trust and evaluation will only become more important to pay attention to, either to avoid imperfections, or to explicitly accept them as part of a cooperative culture. >>
Sam Makita, resident of Dancing Rabbit Ecovillage, US (in: ‘Cooperation and Competition in the Ecovillage’, Communities Magazine, 2014)
*****
<< Door samen te komen en onze gemeenschap nieuw leven in te blazen, kunnen wij […] de vicieuze cirkel doorbreken. Door de twee grote helende krachten – kameraadschap en saamhorigheid – aan te spreken kunnen we opnieuw de kern van onze menselijkheid ontdekken: altruïsme en onderlinge hulp.
Waar atomisering was zullen wij een florerend gemeenschapsleven ontwikkelen. Waar vervreemding was zullen wij een nieuw gevoel van saamhorigheid smeden – saamhorigheid met onze buren, onze buurt en de samenleving als geheel.
Waar we nu klem zitten tussen markt en staat zullen we een nieuwe economie ontwikkelen die zowel de mensen als onze planeet met respect behandelt. Waar we genegeerd en uitgebuit worden, zullen we de democratie tot leven wekken en de politiek terugwinnen van degenen die met haar aan de haal zijn gegaan.
Daardoor kunnen we ons geluk herwinnen, ons vertrouwen in onze eigen kracht, onze trots en onze plaats in de wereld. We zullen weer deel uitmaken van de samenleving én meesters zijn over ons eigen lot. Ik stel voor dit verhaal een naam te geven: ‘saamhorigheidspolitiek’. >>
George Monbiot, zoöloog, journalist, UK (in: ‘Geld maakt niet langer gelukkig. Welk verhaal komt er na het kapitalisme?’, De Correspondent, 2018)
*****
<< … we organize cook shifts during conversations exploring everyone’s availability and needs. […]
As for other chores, we have gone through 15 years of various combinations of assigning, volunteering for, and/or rotating chores, and various systems of answerability. A couple of years ago we hung a large chore chart grid on the wall [but this] approach proved time-consuming, unwieldy, and ultimately ineffective. In fact, our responsibility levels didn’t change much […] until we stumbled on an extremely simple approach that we’ve used ever since. We each have certain ‘passion chores’ we volunteer for […]. Anything else that needs doing can be done by anyone who feels inspired to do it. If certain things don’t get done well enough, it comes up as a reminder, a request, or an item on our agenda. […] we do a round of ‘chore check-ins’ — each of us saying what we have done for the house during the previous week. There’s no shaming or rating, but there’s a gentle implicit reputational nudge felt by those of us who have done what feels like too little. […]
This approach has evolved through co-sensing each step of the way, and its conversation-based application is now the chore-related thread of our overall co-sensing about our lives together. >>
Tom Atlee, lived in some form of group living most of his life, US (in: ‘The Co-Evolution of My Communities, Co-Intelligent Process, and Activism’, Commubnities Magazine, 2016)
*****
<< As world traveler who has founded, joined, or consulted on over a dozen of intentional communities, my perspective may be valuable. Here I present my very personal experiences as an involved co-conspiration. […]
In general it seems the more food, objects, and values (especially trust) that are shared, the greater the strength, resilience, and unity there is. The more individualistic or suburb-like these communities are, the more they are prone to alienation, internal division, deceit, or collapse. I’ve seen this in at least three other communities not mentioned that were based on money and not values – they completely disintegrated as a result of desertions or ended in lawsuits with complete dissolution.
In evaluating the health and vitality of a prospective community to join, one must consider how much is shared, what the focus is, and how much emphasis or reliance there is on money. […] Truly it seems that the more egalitarian, interactive, and focused we are on shared labor, the stronger and more long-lasting the community will be. >>
Philip Mirkin, founder of Fiji Institute of Sustainable Habitats, co-founder of Fiji Organic Village, founder of Hybrid Adobe International, author, New Zealand (in: ‘’Adventures in Remote Simplicity: Four Distinct Community Styles’, Communities Magazine, 2018)
*****
Samenhuizen citaten 